Tagarchief: wolkenhemel

Divina Commedia: waar begint het?

image

Een vraag die je als dichter of schrijver kunt stellen is: waar begint het besef van Dante dat hij de Divina Commedia schrijft? Ik geloof nooit dat Dante is gaan zitten en het werk is gaan schrijven, beginnend bij Canto I.

Het basisidee alleen al is zo volmaakt uitgewerkt en gaat bijzonder ver. Hiervoor moet Dante diepgaande studie gedaan hebben. De indeling van hel, vagevuur en hemel is zo gedetailleerd, dat Dante zeker goed nagedacht heeft over het concept.

De gedetailleerde afwerking maakt het tot een van de grootste literaire werken die ooit geschreven is. Het staat daarmee gelijk aan een boek als de bijbel of Goethes Faust. Het is als geen ander literair werk tot inspiratie geweest voor schrijvers, dichters, componisten, schilders, beeldhouwers en architecten.

Volgens Albert Verwey wist Dante in de 27e Canto van het middendeel het Vagevuur dat hij een groot literair werk aan het scheppen was. De opening van dit lied bevat volgens Verwey:

het besef van die conceptie tot een al het andere uitsluitende doorbraak kwam, waar het dichten de inhoud, het onderwerp van zijn verbeelding werd.

Ik vind dat besef al vanaf het eerste lied aanwezig, maar er is zeker veel voor te zeggen dat het verderop in het werk gestalte krijgt. De beelden van Dante grijpen mij aan. Zeker ook in die 27e Canto van de Louteringsberg. Hierin neemt Vergilius afscheid van Dante. Het beeld dat Dante hier schetst is een allesomvattend wereldbeeld. Van Spanje tot aan de Ganges.

Misschien dat hierin het idee loskomt van de grootsheid van dit werk. Dante heeft het goed in de rest van de Divina Commedia weten te verwerken. Het is zo groots en meeslepend dat het bijna niet door een mens geschreven kan zijn.

Over project Dantes Divina Commedia

Volg elke woensdag mijn blog over Dantes Divina Commedia. Heb je vragen, ideeën of opmerkingen rond dit project? Neem gerust contact met mij op. Ook ben ik erg nieuwsgierig naar andere initiatieven.

Gedichten rond Canto 1

Lees meer op wolkenhemel.blogspot.nl

Het project Divina Commedia

image

Al jaren speel ik met het idee om iets te gaan doen met Dantes Divina Commedia vertaald als Goddelijke komedie . Graag zou ik het grote dichtwerk als inspiratie willen gebruiken voor een langere dichtreeks,

Actueel meesterwerk

Het meesterwerk uit de Europese literatuur is een bijzonder actueel dichtwerk. Dante typeert de universele gevoelens en gedachten van de mens. Hij doet dit weliswaar binnen de wereld zoals hij die kent. Toch staat dit Middeleeuwse wereldbeeld heel dicht bij onze eigen kijk op de wereld.

Veel mensen hebben de hel naar het fabelrijk verwezen. Net als de hemel en het vagevuur. Ik zie veel in de verbeelding van het hiernamaals. Het zegt namelijk heel veel over ons in het hier en nu. Er ligt voor mij een uitdaging zelf gedichten te schrijven die refereren naar Dante maar tegelijk iets nieuws zijn. Hoe dit vorm krijgt, zal tijdens het wordingsproces gebeuren.

Verbeelding

In de verbeelding ga ik met Dante mee, zoeken naar het goed en het kwaad. Misschien zou de indeling van Dante meer een indeling van typen mensen zijn. Een typering van gedragingen. Moet je iemand die hebzuchtig is naar de hel verwijzen of probeer je ze zo te typeren dat hun gedrag zelf genoeg oordeel geeft?

Ik denk het laatste. Hierbij zal ik de indeling van Dante volgen. Of het een werkbare situatie oplevert, weet ik niet. Het project is daarvoor te groot. Dante heeft Divina Commedia ook niet in 1 dag geschreven. De ervaring bij het schrijven, zal mij leren of de ingeslagen weg de juiste is. Dante is leidraad. En misschien mislukt het project wel jammerlijk.

Elke week een Canto

Mijn idee is om wekelijks een Canto te behandelen op de blog hendrik-jandewit.nl. Beginnend bij de hel en daarna elke week een Canto uit dit deel. Ik geef in een blog een synopsis van het lied. Daarnaast zal ik – als dat lukt – 1 of meerdere schetsen geïnspireerd op dat Canto schrijven. Dat kan een persoon, een beeld, een idee of gedachte zijn. Het zijn schetsen in dichtvorm. De bedoeling is om een link te leggen naar mijzelf, deze tijd en deze wereld. De gedichten komen terecht op wolkenhemel.blogspot.nl.

Een groots en meeslepend plan waarvoor ik de tijd neem. Het kan betekenen dat de ene blog saai is en de andere fragmentarisch. Of het altijd de lading dekt, weet ik niet. Ik zal de ruimte moeten nemen als een Canto meer tijd vergt en juist moeten inkorten als een Canto te weinig inspiratie oplevert.

Het lijkt me leuk als je meegaat met deze zoektocht. Schroom niet om je ideeen, kritiek of opmerkingen te posten. Het helpt mij om dit project vorm te geven en tot een goed einde te brengen. Ook zou het mooi zijn als meer mensen hun kunstzinnige uiting rond Dantes meesterwerk met mij willen delen.

Andere initiatieven

Ik ben niet de enige die ‘begeistert’ is door Dantes meesterwerk. Drie jaar geleden begon Danny Habets zijn grote Dante-project: in 100 dagen door Dante heen. Helaas bleef het bij 42 Canti. Ik hoop dat hij binnenkort het project weer oppakt.

Over project Dantes Divina Commedia

Volg vanaf vandaag elke week op woensdag mijn blog over Dantes Divina Commedia. Heb je vragen, ideeën of opmerkingen rond dit project? Neem gerust contact met mij op. Ook ben ik erg nieuwsgierig naar andere initiatieven.

Mijn gedichten bij Canto 1

Lees meer op wolkenhemel.blogspot.nl

Dodelijke val

image

De wind slaat in het gezicht als ik de hoek om fiets bij het station. Ik rij net uit de tunnel bij het station, naast het busstation en krijg de wind van voren. De hoge gebouwen achter het station van Almere maken een windtunnel waardoor elk briesje in een storm verandert.

De zon schijnt net door een gat in het wolkendek en ik tuur over het vrij lege plein. Iets verderop rijdt een vrouw in een scootmobiel. Ze draagt een lichtgevend vestje. Naast haar loopt een andere vrouw, ze houdt het wagentje met een hand vast.

image

Ineens valt iets uit de lucht. Het wordt half meegenomen door de wind maar komt hard naar beneden. Het schiet door de lucht voor mij. Er klinkt een doffe smak. Ik kijk goed en zie een duif liggen. Het dier beweegt niet.

De dame naast de scootmobiel snelt toe. Ze kijkt verbaast omhoog. ‘Hij viel zo uit de lucht’, zei ze. Misschien een hartaanval gehad of zo. ‘We moeten iets doen’, roept de vrouw in het wagentje. ‘Er valt niets te doen’, zeg ik. De andere vrouw is bij de duif. ‘Ik leg hem aan de kant. Anders rijden er mensen overheen.’ Ze pakt het dode dier op. De nek bungelt omlaag. De pootjes staan omhoog. Er loopt een straaltje bloed uit de nek.

image

Als ze weg zijn, maak ik snel een foto. Dat dit dier hier zomaar uit de lucht viel. Het regende vogels, las ik vorige week. Dit is wel een heftige vorm van regenen. Wat als je zo’n beest voor de kop krijgt, denk ik. De wind streelt in het gezicht.

Ik maak nog een foto van de hemel. ‘Mooi hè dat dat allemaal ken vanuit zo’n klein gaatje’, roept een man die langsfietst. Hij ziet de vogel niet liggen. Zijn vrouw rijdt naast hem en giechelt. Hij probeert een lolletje te slaan uit de fotograaf van vallende vogels. En slaat de hoek om. Veilig uit de wind, onder de tunnel van het station door.

image

Thuis vertel ik het verhaal over de vallende duif. Inge kijkt aandachtig naar de foto op mijn mobieltje. ‘Een vogel valt niet zomaar uit de lucht. Die is aangevallen door een roofvogel.’ Ze wijst naar de pennen die uit de kop steken. ‘Dat gebeurt echt niet als hij zomaar uit de lucht valt. Een roofvogel heeft hem te pakken gehad en per ongeluk laten vallen.’

Het zou best kunnen en ik denk aan de twee vrouwen die het diertje wilden begraven. Ze dachten ook dat de duif zomaar uit de lucht viel. Dat het diertje prooi was van een roofvogel, zou het allemaal nog erger gemaakt hebben. Een dood zomaar is toch minder erg dan een moord door een roofvogel.

image

Voerman in kasteel

20140824_125803Was ik in oktober met Jacob Jan Voerman naar het werk van zijn opa en overgrootvader geweest, zondag wilde ik ook graag de schilderijen zien uit de collectie die Henk van Ulsen verzamelde. Deze schilderijen zijn te bewonderen bij Museum De Fundatie. Dit keer werden ze geëxposeerd in een speciale expositie in het Kasteel Het Nijenhuis bij Heino.

Het is de dependance van het museum in Zwolle en ligt prachtig midden tussen de weilanden en coulissen van het Overijsselse landschap. Niet ver ligt het museum van de plekken waar Voerman vaak schilderde: bij Hattem. Wanneer het weer het zou toelaten, zouden we ook nog even in Hattem naar het Voermanmuseum gaan.

20140824_164239Het was ook nog eens een echt Voerman-dag: met prachtige wolkenhemelen. Ik voelde mij in de zevende hemel en nam de vele en hevige regenbuien voor lief. De trip naar Heino is best een aardig eindje, maar het landschap is best afwisselend. Eerst door de polder, daarna een stukje Veluwe en tenslotte het rivierlandschap van de IJssel met bijbehorende weilanden en koeien.

Ongemerkt passeerden we ook het klooster van Windesheim of wat ervan rest: de kapel. Het vormt een heus baken in het landschap en ziet er indrukwekkend uit, net als Kasteel Het Nijenhuis met zijn imposante oprijlaan en mooie voorgevel. De klok, de toren achter en de imposante gracht vol met eendenkroos.

20140824_142859Alle ingrediënten voor een mooie dag uit.

Morgen deel 2…

Wolkenvlek

image
Wat zie jij in de wolkenvlek?

Google vierde gisteren de 129e verjaardag van ‘inktvlekdeskundige’ Hermann Rorschach met een eigen doodle. Elke keer bij een zoekopdracht verscheen een andere inktvlek. Iedereen die in vroeger tijden een psychologietest kreeg, kon ook de inktvlek verwachten.

Over die inktvlek gingen de wildste verhalen de ronde. Dat je bepaalde dingen wel of niet moest zeggen om een seksueel actieve geest te hebben. Ik vond het maar een doodeng ding toen ik bij een beroepskeuzetest naar zo’n vlek moest staren en er vanalles in moest zien. Ik zei maar wat. ‘Elk antwoord dat je geeft, is goed’, maakte mij vooral onzekerder. Want zij concludeerden wel iets uit elk antwoord dat ik gaf.

De Doodle zette mij natuurlijk wel aan het denken over inktvlekken. Hermann Rorschach schijnt zich zijn leven lang te hebben ingezet om zijn idee wetenschappelijk te onderbouwen. Uiteindelijk is de inktvlek vooral bekend geworden onder patiënten die iets moesten zien in een donkere vlek waaruit je alles en niks kon halen.

Dat Rorschach in zijn jonge jaren de bijnaam ‘inktvlek’ maakt het verhaal alleen maar mooier. Ik dacht over Hermann Rorschach als kind. Zou hij misschien gek zijn geweest op het kijken naar de wolken? De wolken komen voor veel mensen ook overdrijven als grote inktvlekken waar ze van alles in zien. Ze zien er dan een man met een baard in, een hond of een fietswiel.

Ik kijk vaak mee met andere mensen die dit doen. Het is een heerlijk tijdverdrijf om met anderen samen te doen. En met zo naar de hemel kijken is niks mis. Maar als ik alleen ben doe ik dat helemaal niet. Ik kijk naar de wolken zoals ze zich aan mij voorbijtrekken. Zonder referentie naar de werkelijkheid. Het grote luchtkastelen die voorbij drijven waar ik niks in zie. Ze zijn te groots en imponerend om er iets in te zien. Ze zijn zichzelf.

Studio Idzerda

image

We lopen de trap op naar boven. De redactrice van Studio Idzerda loopt achter mij aan. De microfoon in de hand en in de andere hand een glas water. Naar de plek waar het gebeurt: de zolder. Ik kruip en sluip voor, door smalle paadjes langs de harmoniums en kasten.

We zijn in de werkkamer en ik laat zien hoe het gaat. Het raam open. Ik hang half uit het kleine venster om het streepje lucht op de foto te zetten. Het uitzicht tussen de twee hoge bomen door, onderop de kruin van de lagere boom verderop. De huizenrij als horizon. Het apparaatje piept. De foto is gemaakt.

Een blauwe hemel. De streep van een vliegtuig trekt aarzelend een losse sliert door de heldere lucht. Nu een gedicht. Ik type de tekst op mijn mobiel. De microfoon registreert mijn stem. Ik draag woord na woord voor. Het wordt een gedicht met de naam Radiointerview. Ik vind het niet eens zo slecht.

De redactrice heeft mijn blog gevonden op zoek naar voer voor een thema-uitzending over lucht. Studio Idzerda staat deze maand stil bij de vier elementen. Daar hoort lucht ook bij. En wat is de lucht zonder wolken. En wat zijn de wolken zonder een gedicht.

Ik praat verder over mijn passie voor de lucht. Wat een schitterende hemel krijg ik dagelijks voorgeschoteld. Het inspireert elke dag tot een gedicht. De ene dag wat beter dan de andere. Het is moeilijk hoge kwaliteit op kwantitatieve basis vast te houden. Maar niet onverdienstelijk.

‘Je praat in soundbites’, zegt ze als ze weggaat. ‘Ik kan hier wel iets moois van maken.’ Ze verlaat het huis, kijkt nog even naar de lucht. Mijn lucht. Ik zie aan haar rug dat ze trots is op haar buit.

En ik hoor het als de radio zondagavond om 18.15 uur aanstaat. Binnen 10 minuten ben ik al te horen. Het is een integer portret geworden. Als een echte kunstenaar praat ik over lucht. En het is niet eens gebakken lucht, maar gewoon de wolkenhemel zoals ik al meer dan 2 jaar elke dag op mijn blog zet.

Luister het interview (op mp3-formaat)

Beluister de hele uitzending op Studio Idzerda (het interview begint op 7:33)