Tagarchief: wolken

Niet de wolken

De roman Een charimatisch defect van Eva Kelder opent met de wolken. Onrustige wolken:

Het was een nacht waarin de wolken troost zochten. Dicht tegen elkaar aan geschurkt bewogen ze traag langs de nachtelijke hemel, als een laatste front tussen boven en beneden. (11)

Zoals in een klassieke roman hoort, verraden de wolken alles. De wolken die samenpakken en het licht niet meer doorlaten. De wolken die langsrazen. Maar tegelijkertijd spot de verteller met deze voorbodes. Zeker, ze drijven over, die donkere wolken, maar ze benadrukken vooral de duisternis in de mensen zelf.

Stilletjes liep ze naar buiten, stak het erf over en legde haar hoofd in haar stijfgetrokken nek. Rolde haar hoofd van links naar rechts en gluurde naar de lucht. Grauwe wolken trokken de hemel dicht, geen plek voor licht. (177)

De hemel buiten als vertaler van de wereld binnen, in de hoofdpersoon. Hoe het verhaal je laat zien dat het niet de wolken zijn, maar de mensen die het verhaal vormen.

Eva Kelder: Een charismatisch defect. Roman. Amsterdam: Meulenhoff, 2017. ISBN: 978 90 290 9114 5. Prijs: € 18,99. 256 pagina’s.Bestel

Lucht zonder wolken

image

Er zijn van die zinnen waar ik zo ontzettend van kan genieten in een roman als Zeg maar dat we niet thuis zijn van Rashid Novaire. Bijvoorbeeld als de hoofdpersoon Milan den Hartog met zijn moeder aan de telefoon zit. Hij is onderweg naar de familie Al-Khattabi.

Milan vraagt aan zijn moeder waarom ze alles met hem besprak toen hij nog maar een klein kind was. Hij vertelt tegen haar dat hij haar wilde helpen, maar alleen haar pijn in bewaring nam. Zijn moeder zegt dat ze de pijn met iemand moest delen omdat ze anders zou ontploffen.

En dan dat zinnetje:

   Ik probeerde me te richten op wolken die overtrokken in de lucht, maar het luchtruim was onbewolkt en strakblauw. (101)

Het spel met hoe de literatuur graag werkt met verwijzingen naar donkere luchten als het onheilspellend is. In de roman van Rashid Novaire, gebeurt het tegenovergestelde. De lezer krijgt iets van de donkere wolken in het bestaan van de hoofdpersoon te zien, maar de hemel is strakblauw en zonder wolken.

Rashid Novaire: Zeg maar dat we niet thuis zijn. Roman. Amsterdam: Ambo/Anthos, 2015. ISBN: 978 90 414 2579 9. Prijs: € 18,99. 224 pagina’s.

Een perfecte dag voor literatuur

Dit is mijn vijfde bijdrage over Zeg maar dat we niet thuis zijn van Rashid Novaire. We lezen dit boek vandaag bij Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nl. Lees de bijdragen van anderen in de reacties.

Voermans inspiratie

20140824_164234Geïnspireerd door de schilderijen in Kasteel het Nijenhuis, reden we naar Hattem om te zien waar Jan Voerman de inspiratie vandaan haalde. De schilderijen in het Voermanmuseum geven een heel goed beeld van het werk van beide Voermannen. Er hangen niet zoveel schilderijen van Jan Voerman senior.

Het grootste deel van zijn schilderijen is bij Museum De Fundatie ondergebracht. Desondanks geven de schilderijen die in het Voermanmuseum hangen een heel aardig beeld van zijn oeuvre.

20140824_161247Jan Voerman junior ontbreekt helemaal in de collectie van De Fundatie. Terwijl dat werk erg de moeite van het bekijken waard is. Vooral het winterlandschap behoort tot een van de topstukken uit zijn oeuvre. De gedetailleerdheid waarmee hij te werk is gegaan, de vele tinten wit die hij op doek weet vast te leggen en vooral de weergave van het moment, maakt het schilderij tot een belevenis.

Aan de andere kant is het boeiend ze naast elkaar te zetten en te kijken naar de contrasten en de overeenkomsten. Lijkt junior heel gedetailleerd te werk te gaan, senior is meer van de grote lijnen. Maar dan zijn er toch weer schilderijen die deze bevindingen tegenspreken.

20140824_163004Ik raak niet uitgekeken op het werk van de Voermannen.

Kasteel in de wolken

20140824_140553De wolkenschilder Jan Voerman is een schilder die ik bewonder. Zijn indrukwekkende wolkenluchten in combinatie met de rivier De IJssel en landerijen er omheen. De landelijke taferelen van noppende paarden en koeien in de wei. Het zijn heel mooie schilderijen waar ik erg gek van ben.

De expositie met werk van Jan Voerman in Kasteel het Nijenhuis bij Heino bood een uitgelezen kans meer schilderijen van hem te zien. Onderweg zagen we mooie Voerman-luchten boven de IJssel en op het platteland waar we reden.

20140824_164239Ik had niet zoveel met de andere expositie in het kasteel. Een expositie over Europa van David Bade. Doris vond de abstracte kunst die in de verschillende kamers van het kasteel waren opgebouwd, heel interessant. Ze kreeg geen genoeg van het purschuim dat de kunstenaar in overvloed gebruikte, samen met de suggestieve tekeningen en andere verbeeldingskracht.

Op de eerste verdieping hing het werk van Voerman, ingedeeld naar thema. Naast de wolkenluchten waren er ook noppende paarden, koeien in de wei en bloemen. In een vitrine lagen het potje en zijden kleedje die Jan Voerman vaak gebruikte als achtergrond bij zijn stillevens.

20140824_142141Het was een feest der herkenning, maar de vele studies die in een kamer hingen, waren ook verhelderend. De koeien, wolken en andere pentekeningen gaven een leuk inkijkje in het werk van de wolken-kunstenaar.

20140824_140553(2)

 

Voerman in kasteel

20140824_125803Was ik in oktober met Jacob Jan Voerman naar het werk van zijn opa en overgrootvader geweest, zondag wilde ik ook graag de schilderijen zien uit de collectie die Henk van Ulsen verzamelde. Deze schilderijen zijn te bewonderen bij Museum De Fundatie. Dit keer werden ze geëxposeerd in een speciale expositie in het Kasteel Het Nijenhuis bij Heino.

Het is de dependance van het museum in Zwolle en ligt prachtig midden tussen de weilanden en coulissen van het Overijsselse landschap. Niet ver ligt het museum van de plekken waar Voerman vaak schilderde: bij Hattem. Wanneer het weer het zou toelaten, zouden we ook nog even in Hattem naar het Voermanmuseum gaan.

20140824_164239Het was ook nog eens een echt Voerman-dag: met prachtige wolkenhemelen. Ik voelde mij in de zevende hemel en nam de vele en hevige regenbuien voor lief. De trip naar Heino is best een aardig eindje, maar het landschap is best afwisselend. Eerst door de polder, daarna een stukje Veluwe en tenslotte het rivierlandschap van de IJssel met bijbehorende weilanden en koeien.

Ongemerkt passeerden we ook het klooster van Windesheim of wat ervan rest: de kapel. Het vormt een heus baken in het landschap en ziet er indrukwekkend uit, net als Kasteel Het Nijenhuis met zijn imposante oprijlaan en mooie voorgevel. De klok, de toren achter en de imposante gracht vol met eendenkroos.

20140824_142859Alle ingrediënten voor een mooie dag uit.

Morgen deel 2…

Achter de wolken

image

De hoogste verwachtingen had ik bij het openen van de bundel Waar we wonen van Thomas Möhlmann bij de cyclus ‘Achter de wolken’. De onderlinge verbanden proberen een vliegreis voor te stellen, met verwijzingen naar een vliegtuig, een vertrekhal en een haven. Waarbij het lyrisch ik de ene keer op de grond staat en andere keer vliegt.

Het vijfde gedicht steekt met kop en schouders boven de andere gedichten in die cyclus uit. Het heet ‘De lucht trekt open, de lucht trekt dicht’. Hier spreekt het lyrisch ik in heel mooie en treffende beelden in de tweede strofe:

een blaar drukt langzaam een nagel van zijn plaats
een man trekt als een T-shirt een paardenvel
over zijn hoofd, de aarde sleurt de wijzers omlaag
en de maan beurt ze weer op, in de ketel tikken
lucht en water elkaar aan, in de vitrine ademt het ijs
onder een vis, een vliegtuig slaat sierlijk zijn vleugels uit. (27)

Het typeert de dichter Thomas Möhlmann. Hij zet de lezer graag op het verkeerde been. Want trekt de man nu een t-shirt of een paardenvel over zijn hoofd? Het is een beetje een flauw spel, dat na een paar gedichten zelfs begint te vervelen, maar in een gedicht zijn werk goed doet. Hetzelfde geldt voor de beelden die hij steeds weet op te roepen.

Het zijn mooie op zichzelf staande beelden waar je lekker bij kunt wegdromen. Het spel met de lezer komt op een grappige manier tot uiting in het negende gedicht uit deze cyclus. Hier blaast het lyrisch ik de rook van zijn sigaret omhoog ‘ín een dunne trechter’:

trek jij daar boven in het donker
achter de wolken, over de wolken
in een lichte stip aan mij voorbij. (31)

Een grappig beeld, dat zeker hout snijdt op deze plek. Alleen vraag ik mij af of het gedicht nog mooi is bij herlezing. De raadselachtigheid lijkt met deze duiding te zijn verdwenen. Dat effect weet Thomas Möhlmann in zijn bundel niet zo goed te overstijgen. Het blijft een beetje zweven bij die eenmalige lezing en nodigt niet uit om vooruit of terug te bladeren.

De bundel vraagt daarmee niet om herlezing. Het grijpt je niet vast, wat ik bij andere dichters wel vaak heb. Om ze nog een keer te lezen en nog een keer. Tegelijk besef ik dat het een heerlijke bundel is om te lezen. Het effect is genieten op het moment. Geen opsmuk, in eenvoudige taal en universele beelden.

Een perfecte dag voor literatuur

Dit is een vervolgbijdrage aan Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nlLees de bijdragen van anderen in de reacties.