Tagarchief: vrijmetselarij

Zoektocht

De roman De slinger van Foucault is een weergave van de hoofdpersoon en ik-verteller Casaubon naar zijn zoektocht. Hij wil graag een scriptie uitgeven en komt in contact met Jacubo Belbo. Wat aanvankelijk als een wilde hersenspinsels worden gepresenteerd, blijkt in de praktijk meer waarheid te bevatten dan de 2 mannen vermoeden,

Aanvankelijk samen met zijn vriend raakt hij meer en meer verzeild in de geheimen van verschillende bewegingen die beginnen met de Tempeliers. Het is een bijzonder fantastisch verhaal waarbij de slinger van Foucault de sleutel lijkt te zijn tot de kernwijsheid. Het is een soort heilige graal die een verwoestende uitwerking blijkt te hebben.

Het is een heel bijzonder boek van Umberto Eco. Bij het lezen raak je bevangen van de geheimzinnigheid die meer en meer ontsluierd wordt. Tegelijkertijd ontstaat er bijna een heel nieuwe sluier om het verhaal heen. Er zit in het verhaal zelf niet zoveel handeling. Het is veel meer een boek dat bestaat bij de gratie van allerlei andere boeken.

Onthullend is De slinger van Foucault zeker. Het idee hoe het christendom is ontstaan en hoe lang de Joden veel invloed hebben gehad op het christendom. De keuze om Jezus te kiezen als verlosser is niet bij iedereen goed gevallen. Daarmee gaat de roman van Umberto Eco ook over: wat als.

Meer nijpend is het bij de grote moord op de Tempeliers door de Franse koning Filips. Puur een gevecht om de macht en een koning die zijn zin niet krijgt en dan een bloedspoor trekt.

De grootmeester had de status van een prins van koninklijke bloede, voerde een leger aan, beheerde een onmetelijk vermogen aan grond, was net als de kezier gekozen en had absolute macht. De Franse schatkist was niet in handen van de koning, maar werd bewaard in de Tempel in Parijs. De Tempeliers waren de bewaarders, de procuratoren, de beheerders van een rekeningcourant die formeel gesproken op naam van de koning stond. (101/2)

Je vraagt je af hoe de toekomst gelopen zou zijn zonder de acties in de late Middeleeuwen. Veel wijsheid die generatie op generatie is overgegaan is verdwenen. Het grootste gedeelte van de symbolentaal die zo kenmerkend is voor de Tempeliers is voor ons geheimtaal geworden.

Daarmee krijgt de orde van de Tempeliers ook een geheimzinnigheid zoals je die kent als je nog niet kunt lezen. Je kent bijna magische krachten toe aan letters, woorden en tekens. Terwijl het mogelijk helemaal niet zo indrukwekkend is wat er staat.

De macht ligt niet bij de koning. De koning trekt op een bepaald moment de macht naar zich toe met desastreuze gevolgen voor de Tempeliers. Het heeft eveneens bijgedragen aan een toestroom van allerlei fabels en mythes. Daarmee versterkte de orde eigenlijk alleen maar in geheimzinnigheid. Van die verhalen die sindsdien de ronde doen, is eigenlijk een groot deel nog altijd levend. Jezus zou helemaal niet gekruisigd zijn, Jezus zou zijn getrouwd en door een ruzie tussen Paulus en Jezus’ broer Jacobus zou het huidig christendom zijn ontstaan.

Uiteindelijk is Paulus grondlegger van het christendom geworden. Jacobus staat aan de beroemde Deus Rex, een familie van Joodse hogepriesters. Deze groep mensen zou de basis vormen van de Tempeliers.

Umberto Eco: De slinger van Foucault. Oorspronkelijke titel: Il pendolo di Foucault (1988). Nederlandse vertaling Yond Boeke en Patty Krone. 11e druk. Amsterdam: Ooievaar Pockethouse, 1996. ISBN: 978 90 4461 8679. Prijs: € 8,99. 664 pagina’s.Bestel

De slinger van Foucault

Het interview van Cees Nooteboom met de Italiaanse schrijver Umberto Eco maakte me al erg nieuwsgierig naar De slinger van Foucault. Nooteboom spreekt Eco kort voor het verschijnen van dit bijzondere boek. De slinger van Foucault is een intrigerende ideeënroman, boordevol met interessante bevindingen en geheimen.

De roman behandelt het onderwerp van de Tempeliers en zal uiteindelijk terechtkomen bij de huidige vrijmetselarij. Waar komen de Tempeliers vandaan, wat hebben ze te maken met de Ridders van de kruistochten en stammen ze inderdaad van de Joodse hogepriester-families af? En hebben zij inderdaad de kathedralen van Chartres en Amiens gebouwd?

Vragen zonder antwoord

Allemaal vragen waarvan het antwoord een raadsel is. Zo blijven veel dingen tot op de dag van vandaag onduidelijk. Schrijvers als Dan Brown spinnen daar garen bij. Ze hebben de raadsels verpakt in nieuwe raadsels. De antwoorden die deze schrijvers geven, zijn meer gericht op effectbejag dan op een de waarheid.

De slinger van Foucault gaat veel verder in mijn beleving. Dat is een roman die de raadsels laat staan, maar wel aanstipt en mogelijke oplossingen aandraagt. Het geeft de Tempeliers een grotere waarde en vervult je als lezer van het geheim dat hier genoemd wordt. De antwoorden liggen in de taal, in documenten en in de verhalen die aan bod komen in deze grootse roman.

10 sefirot

De indeling van het boek verdient respect. De roman is gebaseerd op de 10 sefirot. Deze levensboom met wijsheden van de hermetische kabbalisten bevat 22 paden van wijsheid, die tussen de 10 attributen liggen. Elk attribuut staat symbool voor iets waarmee God de wereld heeft geschapen.

De hoofdpersoon Casaubon vindt de 10 sefirots bij de computer van zijn overleden vriend Jacubo Belbo. De sefirots geven hem uiteindelijk toegang tot de computer:

Plotseling trof me de centrale nimbus, goddelijke zetel. De Hebreeuwse letters waren erg duidelijk, ze waren zelfs vanuit de stoel zichtbaar. Maar Belbo kon met Abulafia geen Hebreeuwse letters schrijven. Ik keek aandacht: ik kende de letters, ja, van rechts naar links, jod, he, vav, he. JHVH de naam van God. (37)

Gedurende het verhaal worden verschillende gedachten van Belbo met de lezer gedeeld. Ze worden gepresenteerd als lange citaten die de verteller gevonden heeft op de computer van zijn vriend.

Daarmee is het werkelijk een prachtig boek om te lezen, alleen is het bijna niet na te vertellen. Want waar gaat het boek over? Als ik het lees, voel ik bijna dezelfde verbondenheid met de kosmos en het Plan erachter. Als ik het terzijde leg, verdwijnen de gouden ingevingen.

Mogelijk is dat ook wel het boek: een eindeloze stroom van gedachten die prachtig in elkaar haken en een logische redenering vormen. In die zin een postmodernistisch werk, ten top. De betekenis leg je er als lezer zelf in op het moment dat je het leest. Het boek helpt heel mooi om het aan te grijpen als basis voor je eigen gedachten en ingevingen.

Iets dat een schrijver als Dan Brown juist niet lukt. Hij behandelt hetzelfde onderwerp, alleen dan in een detectivevorm. Umberto Eco laat het idee meer het idee en kent er geen waarheid aan toe. Zelfs niet binnen het werk zelf. De betekenisgeving doe je als lezer en die blijft ook bij je als lezer. Daarmee is De slinger van Foucault een waanzinnig geheimzinnig boek waar je helemaal in kunt verdwalen.

Umberto Eco: De slinger van Foucault. Oorspronkelijke titel: Il pendolo di Foucault (1988). Nederlandse vertaling Yond Boeke en Patty Krone. 11e druk. Amsterdam: Ooievaar Pockethouse, 1996. ISBN: 978 90 4461 8679. Prijs: € 8,99. 664 pagina’s.Bestel

Vrijmetselarij

image

De hoofdpersoon Hardy Hardy in de roman Honolulu King wordt lid van de vrijmetselarij. Zijn vader is in Nederlands Indië ook lid geworden van de loge in Malang. Daar is de enige plek in de oud kolonie waar kleur niet telt. Iedereen is gelijk.

Het lijkt of Hardy Hardy dit ideaalbeeld wil overnemen. Hij ziet dit als de ultieme bevrijding. In zijn bouwstuk verwijst hij hier ook naar. Voor het eerst wordt hij als gelijke gezien en behandeld, vindt hij.

Bij het inwijdingsritueel wordt Hardy Hardy geblinddoekt. De angst slaat hem aan het hart. Het blinddoeken roept bij hem zijn oorlogservaringen op. Wanneer het blinddoek afgaat, moet hij zich oriënteren waar hij is:

Het duurde even voordat Hardy begreep wat hij zag, maar hij zag het echt. In het schemerdonker van de tempel lag een lijk opgebaard, waarbij een groep broeders stond die hun vingers op het lichaam van Hardy hadden gericht. (72)

Het komt nu op u aan, zeggen de broeders tegen hem. Hij begrijpt niet goed wat hij moet doen en valt flauw. De rest van de ceremonie wordt provisorisch afgemaakt. Later refereren broeder Anton nog naar de gebeurtenis als hij in gesprek is met broeder Philip:

Ik kan mij niet herinneren dat een leerling-gezel ooit flauwviel tijdens de inwijding. Hij dacht zelfs dat er een lijk in de tempel lag. (201)

Het lidmaatschap van de vrijmetselaarsloge brengt Hardy Hardy uiteindelijk tot een biecht in zijn bouwstuk. Hiermee weten de leden van zijn loge niet zo goed raad. Wat Hardy Hardy vertelt zijn misdaden. Ingebed in het verhaal van de oorlog en al zijn ellende, is het zeker te begrijpen, maar het blijven misdaden.

De leden van het gezelschap worstelen dan ook met het lidmaatschap van Hardy Hardy. Je moet van onbesmet blazoen zijn, maar tegelijkertijd geldt de geheimhouding in de loge. Iets wordt in vertrouwen verteld en mag niet zomaar wereldkundig gemaakt worden.

Ze nemen er uiteindelijk een beslissing over en betrekken hierbij zelfs hun vrouwen. Een uiterst moeilijk dilemma: moet je iemand met zo’n verleden wel toelaten tot de loge? Ze komen eruit, maar of het een goede beslissing is die in lijn ligt met het gedachtengoed van de vrijmetselarij…

Anne-Gine Goemans: Honolulu King. Amsterdam: Ambo/Anthos. ISBN 978 90 414 2522 5. Prijs: € 19,99. 348 pagina’s. Bestel

Een perfecte dag voor literatuur

Dit is mijn tweede bijdrage over Honolulu King van Anne-Gine Goemans. We lazen dit boek afgelopen maandag bij Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nl. Lees de bijdragen van anderen in de reacties.