Tagarchief: vlaanderen

Verantwoording

image

Een recensent waarschuwde mij laatst al: lees nooit de verantwoording. Het is een hedendaagse mode van schrijvers. Ze schrijven aan het einde van hun roman een uitvoerige verantwoording en dankwoord. Zogenaamd om de citaten en motieven te verantwoorden, maar veel meer om de lezer nog een kant op te duwen.

Misschien weten ze dat een verantwoording altijd vooraf wordt gelezen. Al bladerend wekt die verantwoording genoeg nieuwsgierigheid voor de lezer om hem toch te lezen. Hij heeft zich net weten bedwingen niet de laatste bladzijde te lezen, maar die verantwoording mag dan wel.

Verantwoording in Dertig dagen

Wat schrijft Annelies Verbeke in haar verantwoording?

Ik woon niet in de Westhoek of Frans-Vlaanderen en op de geemigreerde overgrootvader na kom ik er niet vandaan. Ik kon dus enkel als buitenstaander van dit grensgebied gaan houden. De schrijfopdracht die ik kreeg voor het project 300jaarsgrens.eu/300ansdefrontière.eu heeft daar veel toe bijgedragen. (313)

Misschien best handig als je het van tevoren hebt gelezen. Als je het achteraf leest, zoals ik, dan lees je denk je onmiddelijk aan de schrijfster in het verhaal. Hoofdpersoon Alphonse komt haar tegen in de schrijversresidentie net over de Franse grens. Hij heeft er een opdracht en moet doodstil werken.

Zwijgzaam en ondoorgrondelijk

De schrijfster is zwijgzaam en ondoorgrondelijk. Ze zegt niet hoe ze heet en schrijft een verhaal. Als ze hem de volgende dag tegenkomt vraagt ze Alphonse haar verhaal te lezen omdat er geen andere Nederlandstaligen zijn.

Hij leest het verhaal een dag later in zijn auto. Hij heeft de schrijfster eerder die dag bevrijdt uit het levensgevaarlijke spervuur aan vragen van een interviewer. Het erotische verhaal dat hij van haar leest, draagt de titel ‘De diëtiste en de stukadoor’

Opwindend verhaal

Het is een opwindend verhaal over een zwarte man die komt stukadoren bij een diëtiste. Het mondt uit in een opwindende vrijpartij in het gras. In het verhaal dat helemaal cursief wordt weergegeven in het boek, drijven de wolken weer over:

Daar kijken de diëtiste en de stukadoor nu naar, de wolken, liggend op hun rug naast elkaar, nog bloot en kloppend, maar niet langer verstrengeld. Zijn hand betast het gras tussen hen in, op zoek naar de hare. (121)

Een passage met mooie verwijzingen naar het einde van de roman Dertig dagen. Ook hier spelen de wolken het leidmotief. De scène roept het prachtige gedicht op ‘Erinnerung an die Marie A.’ van Bertold Brecht.

Wolk in hoofdrol

Ook in dit gedicht speelt de wolk de hoofdrol. Het lyrisch ik herinnert zich maar weinig van die Marie A. Hij kan bijvoorbeeld haar gezicht helemaal niet voor de geest halen. Alleen de wolk herinnert hem dat hij haar gekust heeft. De sfeer van het erotische verhaal die de verteller in Dertig dagen citeert, roept datzelfde gevoel op.

De schrijfster worstelt met een writersblock, terwijl ze daar zo mooi in dat huis zit. In alle rust zou ze goed moeten kunnen schrijven, maar het lukt haar niet. Alphonse helpt haar over de drempel en sijpelt haar verhaal binnen.

Verantwoording bevestigt gedachte

Ik vermoedde al dat de naamloze schrijfster stiekem een verwijzing was naar de schrijfster van Dertig dagen. Na het lezen van de verantwoording lijkt deze gedachte helemaal bevestigd te zijn. En eigenlijk is het dan best jammer dat het in de verantwoording staat.

Stiekem hoop je namelijk dat de gedachte die je had bij het lezen, je eigen kronkel was.

Annelies Verbeke: Dertig dagen. Roman. Breda: De Geus, 2015. ISBN: 978 90 4453354 5. 320 pagina’s. Prijs: € 19,95

Een perfecte dag voor literatuur

Dit is mijn tweede bijdrage over Dertig dagen van Annelies Verbeke. We lazen dit boek bij Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nl. Lees de bijdragen van anderen in de reacties.

Dertig dagen in de wolken

image

De roman Dertig dagen van de Vlaamse schrijfster Annelies Verbeke heeft een prachtige omslag. Een wolkje drijft er in een verder helderblauwe hemel. De zon schijnt mooi op het wolkje en daarmee is het bovenste gedeelte van de omslagfoto ook wat lichter.

Voor mij als wolkenliefhebber een prachtige omslag. Nog meer omdat ik als titel niet voor Dertig dagen gekozen zou hebben. Ik was bij het lezen van het boek namelijk getroffen door het woord wolkenboot. Het is een prachtige benaming in een titel: De wolkenboot.

Boektitels met een wolk erin

Er zijn natuurlijk al best wat boektitels met een wolk erin. Denk aan De wolkenberg van Aimee E. Liu, Wolkenatlas van David Mitchell en De wolkendrinker van Fritz J. Raddatz. En ik zie regelmatig andere titels met wolken erin voorbijkomen. Ik kreeg zelfs een keer een roman over wolken aangeboden ter recensie.

De bootvormige wolk die voorbij drijft, is een erg mooie passage in Dertig dagen. De hoofdpersoon Alphonse wordt wakker in het licht en ziet de wolk langskomen. Het geeft hem een gelukzalig gevoel. De zomer lijkt dit jaar niet te wijken voor hem. Zo voelt het.

En dan was er de zon en die wolkenboot, warm licht, als een bevestiging van de opperste gelukzaligheid waarmee hij was ontwaakt. Hoe kan dat, vraagt hij zich af, hoe kan ik zo blij ontwaken na zo’n droom? (58)

Het wakker worden uit een nare droom in het zomerse licht is een sleutelpassage in de roman van Annelies Verbeke. Het verhaal is ook zo mooi en volledig gecomponeerd dat deze ogenschijnlijke toevalligheid niet toevallig is. Maar het komt niet hinderlijk of opdringerig over. Alleen heel mooi.

De wolken komen regelmatig terug in de roman. Ze drijven over als voorspellers. Een klassiek motief maar bij Annelies Verbeke past het helemaal in haar verhaal. Zo goed dat ik het gemiste kans vind dat de roman niet die prachtige naam gekregen heeft: De wolkenboot.

Annelies Verbeke: Dertig dagen. Roman. Breda: De Geus, 2015. ISBN: 978 90 4453354 5. 320 paginaś. Prijs: € 19,95

Een perfecte dag voor literatuur

Dit is mijn bijdrage over Dertig dagen van Annelies Verbeke. We lezen dit boek vandaag bij Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nl. Lees de bijdragen van anderen in de reacties.

De zes levens van Sophie

image

Wat hebben Agatha Christie, Barbara Newhall Follett en Virginia Woolf met elkaar gemeen? Ze schreven alledrie, maar dat is niet het enige: ze verdwenen alledrie plotseling. Agatha Christie kwam weer terug, Virginia Woolfs lichaam werd later teruggevonden en van Barbara Newhall Follett ontbreekt nog altijd elk spoor.

En de laatste overeenkomst: Sarah Meuleman gebruikt de drie intrigerende verhalen in haar roman De zes levens van Sophie. Tussen de levens van deze drie vrouwen probeert ze ook nog het verhaal van de twee hartsvriendinnen Sophie en Hannah te verweven. Zo ontstaat een ingewikkeld verhaal dat nergens tot een echt verhaal komt.

Levens verweven

De ik-verteller Sophie probeert de levens met elkaar te verweven. Dat is een lastige en ingewikkelde klus. Voor mijn beleving nodeloos ingewikkeld omdat het allemaal moeilijk bij elkaar te brengen is. Het levert een gefragmenteerd verhaal op waarbij de fragmenten aan elkaar geregen niet het verhaal leveren waarop ik hoop.

Het verhaal van de zelfmoord van Virginia Woolf heeft een heel mooi en waardige plek gekregen in de roman The Hours van Michael Cunningham. Dan lijkt het of Sarah Meuleman het dunnetjes over wil doen en dat lukt niet. Het blijft steken in het aanhalen van wat voorvalletjes die geen enkele bijdrage leveren aan het grote verhaal.

Slecht tot hun recht

Dat doen de twee andere vrouwelijke schrijvers ook in het verhaal. De verhalen van Agatha Christie en Barbara Newhall Follett zijn heel mooi, maar in de roman van Sarah Meuleman komen ze slecht tot hun recht. Leuk om te noemen maar van geen waarde voor de roman zelf.

Hoeveel mooier is het grote verhaal van Hannah die in New York woont. Ze is een getalenteerd columnist en journalist voor een groot modeblad dat iedereen leest. Of zoals ze zich voorstelt:

Hannah, het succesverhaal, zo mooi en talentvol, surfend en feestend door het leven. Of de waarheid: ik werk aan een biografie over verdwenen vrouwen die écht mooie dingen maakten. (24)

Ze zegt haar baan ervoor op, want ze wil zich helemaal wijden aan deze drie vrouwen en het schrijven van een roman over de levens van deze drie vrouwen:

Het zijn vrouwen die op een dag spoorloos verdwenen, net als dat twaalfjarige meisje uit het Vlaamse dorp. Een meisje dat ze zo goed kende. Tot morgen, zei ze tegen haar op die donkere novembernacht. Maar het meisje is nooit meer thuisgekomen, ze was voor altijd weg. Nee, niet aan denken nu. (42)

Haar hoofdredacteur begrijpt het niet. Deze baan is een droombaan voor heel veel journalisten en columnisten. Waarom zou ze deze roem verruilen voor een gewaagd experiment over drie vrouwen waarvan niemand de boeken meer leest? Ze waarschuwt Hannah. Als je nu uit de trein stapt, kent niemand je meer over een jaar.

Hannah slaat het advies in de wind en stort zich op de levens van de drie schrijvers. Onderwijl vertelt ze het verhaal van de verdwijning van het twaalfjarige Vlaamse meisje Sophie in het dorpje Bachte. Dat speelt in 1996, het jaar van de ontmaskering van Dutroux en de witte mars voor de vermoorde en mishandelde meisjes.

Te groots

Dat is het centrale probleem van Sarah Meulemans roman: de thematiek die ze behandelt, is te groots. Je kunt het als lezer niet bevatten. De vele handelingen blijven heel schimmig op de achtergrond hangen en het verhaal verdwijnt, net als alle vrouwen die in het verhaal verdwijnen.

Terwijl ik het verhaal van Sarah Meuleman in de kern heel mooi vindt. Ze laat door alles erbij te halen juist het eigenlijke verhaal liggen. Alsof de ik-verteller wil verdwijnen in al die verdwenen levens. Zo verdrinkt Sarah Meuleman in haar eigen verhaal. Jammer, want door het vertellen van al die andere verhalen, vertelt ze het eigenlijke verhaal nauwelijks.

Sarah Meuleman: De zes leven van Sophie. Amsterdam: Lebowski Publishers, 2015. ISBN: 978 90 488 2062 7. Prijs: € 19,95. 287 pagina’s.

Een perfecte dag voor literatuur

Dit is mijn bijdrage over De zes levens van Sophie van Sarah Meuleman. We lezen dit boek vandaag bij Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nl. Lees de bijdragen van anderen in de reacties.

Lijmen – Het been – #50books

image

Als ze de lijmpot opent en de verschillende kleuren papier op elkaar drukt, roep ik altijd: ‘Lijmen – Het been‘. Dat is de titel van twee romans van Willem Elsschot. Ze worden altijd in een adem genoemd. Lijmen is het verhaal van Laarmans die Boorman ontmoet. Zo wordt Laarmans geintroduceerd in de wereld van het lijmen.

Lijmen betekent voor Boorman dat je iemand werft om te adverteren in het Wereldtijdschrift. Dat het tijdschrift voornamelijk uit en op papier bestaat, is niet belangrijk voor Boorman. Het gaat erom geld bij iemand los te praten. Nu heet dat aquisitiefraude, bij Boorman is dat lijmen.

Het been schreef Willlem Elsschot later als vervolg. Speciaal op verzoek van Menno ter Braak die vond dat Lijmen vroeg om een vervolg. Willem Elsschot schreef het 14 jaar na verschijning van Lijmen. Waar het bij Lijmen draait om het bedrog, lijkt Het been vooral te gaan om het schuldgevoel. Laarmans krijgt wroeging over het bedrog dat hij in naam van Boormans in Lijmen pleegt.

image
De Elsschot-biografie van Vic van de Reijt

Ik ben zo enthousiast begonnen aan de dubbelroman na het lezen van de biografie over Willem Elsschot. Van Vic van de Reijt verscheen vorig jaar een kloeke biografie over het leven en werk van Alfons de Ridder. De Ridder schreef zijn literaire werk als Willem Elsschot, maar als Fons de Ridder was hij een gewiekste zakenman die gedurende zijn leven een aardig fortuin bij elkaar wist te lijmen.

Dat hij hierbij dezelfde technieken gebruikte als in zijn roman Lijmen, bewijst Van de Reijt overduidelijk in zijn boek