Tagarchief: verenigde staten

Bill Bryson loopt in Amerika – Leestip

Terug in Amerika van Bill Bryson is hét ideale wandelboek. Wat heb ik genoten van dit boek. Voor mij is deze vertaling van A Walk in the Woods het beste boek van deze Amerikaanse schrijver.

De ik-verteller en hoofdpersoon Bill Bryson komt in dit boek op het lumineuze idee om het beroemde langeafstandspad over de Amerikaanse Appalachen te gaan lopen. Hij loopt namelijk in de omgeving van zijn nieuwe huis en ontdekt dat praktisch in zijn achtertuin een deel van deze route loopt. Het gaat om een pad van Georgia tot Maine dat meer dan 3400 kilometer lang is.

Op en top Bill Bryson

Het is een op ten top verhaal van Bill Bryson. Dit pad wil hij gaan lopen. Meteen na deze ontdekking koopt hij boeken over dit onderwerp. Hij stort zich helemaal in de geschiedenis van dit pad en natuurlijk over alle gevaren die je onderweg tegenkomt: beren, verschrikkelijke ziektes die je kunt oplopen of overvallen worden door een sneeuwstorm.

Alle ingrediënten voor een prachtig verhaal, maar het mooiste moet nog komen. Wat dacht je van de metgezel die Bill Bryson zoekt. Niemand wil met hem mee, tot zich een oude jeugdvriend van hem aandient: Stephen Katz. Niet Bill Bryson heeft hem gevraagd, zijn oude vriend uit Des Moines belt met de vraag of hij het aan zou kunnen. Bij gebrek aan beter, gaat Bill Bryson maar met hem in zee.

Je weet hoe laat het is

Is dat allemaal wel zo verstandig? Katz is net van de drank af, heeft duidelijk overgewicht en geen enkele conditie om een tocht als deze te maken. Het belooft een geweldig verhaal te worden, zeker als Katz zijn entree maakt in het verhaal. Wat een man. De verteller weet hem prachtig neer te zetten. Je weet als lezer meteen wel hoe laat het is.

De afgelopen drie jaar had hij zich toegelegd op zich keurig gedragen en – zoals ik meteen zag toen hij met gebogen hoofd uit het vliegtuig stapte – het cultiveren van een buikje. Katz was verrassend dikker dan de laatste keer dat ik hem ontmoette. Hij was altijd al wat mollig geweest, maar nu deed hij denken aan Orson Welles na een zeer zware avond. Hij hinkte een beetje en hijgde meer dan nodig na een wandeling van nog geen twintig meter.
‘Man wat heb ik een trek’, zei hij zonder inleiding en liet me zijn weekendtas overnemen, die mijn arm met een ruk naar beneden trok. (32)

Dit belooft een prachtige tocht door de wilde natuur van Amerika te worden. Een langeafstandspad dat 3400 kilometer door onbewoond gebied gaat. Waar de wilde dieren leven en waar het ’s nachts erg koud kan worden. Je bent vooral op jezelf aangewezen en de loodzware rugzak op de rug gaat je op een gegeven moment echt nekken.

Meemaken en beleven

Dat ontdek je ook in het prachtige verhaal van Bill Bryson. A Walk in the Woods is een verhaal dat echt de belevingen bevat die je meemaakt op zo’n trektocht door de bergen. Natuurlijk kan alleen Bill Bryson dit soort dingen meemaken en beleven. De eerste dag door de bergen, raakt hij zijn metgezel al kwijt. Katz blijkt alles uit zijn rugzak te hebben gegooid. Te zwaar. Zelfs het kostbare water heeft hij weggegooid. Hoe moet het dan met het water? Onontbeerlijk. Dat is vragen om problemen.

En zo stort het verhaal zich verder langs de diepte van de ravijnen in de Appalachen. Want dat is onovertroffen in het boek van Bryson. Die machtige bergen. Ze mogen dan de oudste bergen ter wereld zijn, ze hebben onbetwist net zoiets moois als de Alpen of andere onstuimige gebergten. De schoonheid van deze wildernis verwoordt Bryson op een overtuigende manier en met liefde voor de natuur.

Zijn metgezel is van een heel andere orde dan bijvoorbeeld de gokker en oud studiegenoot van Redmond O’Hanlon als hij de amazone in trekt. Voor mij symboliseert Katz de medereiziger die je als trekker onmiddellijk herkent.

Oproepen herinneringen

Ook ik ben eens met een vriend gaan fietsen door de Ardennen. Het lezen van A Walk in the Woods roept al die herinneringen – waarvan ik dacht dat ik ze verdrongen had – meteen weer op. Dan zie ik in de Katz de jongen die met een groot kussen op het station stond, maar die geen fiets bij zich had. Terwijl we toch echt op fietsvakantie gingen naar de Ardennen.

Dat Katz de onhandige zou zijn bij zijn trektocht door de Amerikaans Appalachen zou echt teveel eer zijn. De ik-verteller kan er ook wat van. Gelukkig bedient Bryson zich van genoeg zelfspot. Hij weet hierbij heel goed op de lachspieren te werken. Wat een beschrijvingen van situaties. Het is bijna elke bladzijde wel een moment waarop hij de onhandigheid van zichzelf of zijn medetrekkers beschrijft.

Takjes en gedroogd bloed in haar

Exemplarisch is het gedeelte als de ik-verteller zit te wachten op zijn vriend. Als Katz dan eindelijk verschijnt, heeft hij takjes in zijn haar, een spoor van gedroogd bloed op zijn voorhoofd en loopt er een grote scheur door zijn gehavende T-shirt. Verontwaardigd vraagt Katz hoe Bill toch in vredesnaam die enorme omgevallen boom heeft weten te omzeilen.

Boom? Welke boom? Het zegt Bill Bryson niks. Een grote omgevallen boom die je echt niet kan zijn ontgaan, volgens Katz. Stomverbaasd is hij over de wezenloze blik die hij terugkrijgt van zijn vriend.

‘Bryson, ik weet niet wat jij hebt gebruikt, maar ik wil er ook wat van. Die boom was te hoog om eroverheen te klimmen en te laag om eronderdoor te kruipen, en je kon er met geen mogelijkheid om heen. Het heeft me een halfuur gekost eroverheen te klauteren, waarbij ik me van alle kanten verwond heb. Hoe kun je je dat niet herinneren?’ (101)

Een prachtige passage, die zich helemaal voor je ogen afspeelt. Hier hoef je enkele moeite te doen om het voor je te zien. Net als dat de verteller het zo mooi onopgelost laat. Het is elk een eigen waarheid, waarbij je als lezer niet weet wat er precies is voorgevallen. Uitermate sterk. En als ik vertel dat er in Terug naar Amerika alleen maar dit soort passages zitten. Dan begrijp je wel dat het boek een feest en een gniffel is om te lezen.

Elke trekker aan zijn trekken

Iedere trekker herkent zich in dit werk. Het gaat niet alleen om metgezellen, maar ook om de mensen die je onderweg tegenkomt. Zo is de dame Mary Ellen exemplarisch. Ze doet heel stoer over haar verrichtingen en meent dat de heren veel te dik zijn voor deze trektocht door de bergen. Als ze dan na een paar dagen met haar te zijn opgetrokken, aan haar weten te ontsnappen, worden ze onmiddellijk geplaagd door een schuldgevoel.

Het zijn prototypes van mensen die je onderweg tegen het lijf loopt. Compleet met de werking op je eigen gemoed die dit soort situaties bij je als wandelaar oproepen. Je kunt je helemaal voorstellen hoe Bill en Katz zich voelen. Dat weet Bill Bryson in zijn reisboek overtuigend over te brengen. En het comfort voor je als lezer. Heerlijk al die ontberingen die zich aan je voorbij trekken terwijl jij gewoon lekker op de bank zit of in bed ligt te lezen.

Bill Bryson: Terug naar Amerika. Oorspronkelijke titel: A Walk in the Woods. Vertaling: Servaas Gordijn. 2e druk. Amsterdam: Uitgeverij Eldorado, 2007 [1998]. 302 pagina’s. ISBN: 978 90 471 0025 6. Prijs: € 15. Bestel.

Opgegeten foambekertje

In Moederland speelt Paul Theroux met de steeds terugkerende familieverhalen. Als de broers en zussen van de familie bij elkaar zijn, refereren ze altijd naar een specifieke gebeurtenis. Het neefje Jake dat op jonge leeftijd een foambekertje opeet.

Moeder vertelde dat een van Freds kinderen – Jake – een foambekertje had opgegeten. […]. Vanaf dat moment stond Jak alleen nog maar bekend om het opeten van de beker, als de zondeval, die al zijn prestaties als volwassene zou overschaduwen. (77)

Dit voorval komt herhaaldelijk terug bij bijeenkomsten met de hele familie. Ja, iedereen weet wel dat Jake ooit een foambekertje heeft opgegeten. De gebeurtenis wordt steeds opgedist om die oude koe uit de sloot te trekken.

Jake zou nooit over het feit heen komen dat hij ooit een foambekertje had opgegeten, (417)

Zelfs bij de begrafenis van moeder wordt erover gerept als Jake de foto’s van zijn rijkdommen laat zien:

Jake was steenrijk geworden. […].
‘Weet je nog van die keer dat je dat foambekertje opat?’ vroeg Hubby terwijl hij zich over de foto’s boog. (617)

Herkenbaar hoe een familie die elkaar niet zo vaak ziet, steeds vervalt in de oude voorvallen, die sommige mensen voor het leven tekent. Jake roept onmiddelijk de associatie met het foambekertje op.

De familie van Jay ziet elkaar niet zo vaak met z’n allen bij elkaar. Op de begrafenis van pa, niet eens bij alle bruiloften en ook op de 90e en 100e verjaardag van moeder zijn ze allemaal bij elkaar. Dan worden de ruzies even opzij gezet en maken plaats voor een samenzijn. Het diepste intieme wat dan wordt opgehaald, zijn de herinneringen aan de oude gebeurtenissen die het samenzijn blijkbaar oproepen. De familieleden lijken verder geen interesse in elkaar te tonen en hoe het met ze is.

Paul Theroux: Moederland. Roman. Oorspronkelijke titel: Mother Land. Nederlandse vertaling Linda Broeder, Betty Klaasse en Anne Roetman. Amsterdam/Antwerpen: Uitgeverij Atlas Contact, 2017. ISBN: 978 90 254 5101 1. 622 pagina’s. Prijs: € 27,99..Bestel

Lees verder: Vermenging feit en fictie »

Niet snel te vangen

Zen of de kunst van het motoronderhoud is niet een boek dat snel te vangen is. Het maakt je als lezer nieuwsgierig. Je merkt hoe de 2 personages (en als je Phaedrus als apart personage ziet, 3) zoeken naar de zin van het leven en van het bestaan. De beelden in het verhaal lijken soms uit de lucht te vallen, maar ze hebben vaak ook een duiding.

De beelden die Chris ziet, en de herinneringen van Phaedrus waarin bijvoorbeeld ook de steppewolf voorbijkomt. Zoals als hij terugdenkt aan een reis door de bergen waarbij de ik-verteller een hond op het pad ziet lopen. Pas veel later beseft hij dat het niet een hond was, maar een wolf.

Een directe verwijzing naar de ideeënroman van Herman Hesse, de steppewolf. Ook Phaedrus ziet zichzelf als een wolf.

Evenals die grijze wolf in de bergen bezat hij een bepaald soort dierlijke moed. Hij ging zijn eigen gang zonder zich te bekommeren om de gevolgen die de mensen roms perplex deden staan en die mij nu met stomheid slaan wanneer ik erover hoor. Hij maakte niet vaak zijwaartse bewegingen naar links of naar rechts. Daar ben ik achtergekomen. Maar deze moed stamde niet uit een of andere idealistische hang naar zelfopoffering, maar kwam alleen voort uit intensiteit van zijn jacht en was op zich helemaal niet zo’n edel streven. (79)

Daarmee krijgt het boek meer lading dan je in een eerste lezing kunt bevatten. Want lastig lezen is Zen of de kunst van het motoronderhoud zeker. Je weet niet wat waarheid is en leugen. Waar begint de fantasie of het idee en waar ligt de waarheid van het verhaal? Het boek is een zoektocht van een man die slim is, maar ook in de war is. Daarmee word je als lezer heen en weer geslingerd. Verwarrend en intrigerend tegelijk.

Robert M. Pirsig: Zen en de kunst van het motoronderhoud, Een onderzoek naar waarden. Oorspronkelijke titel: Zen and the Art of Motorcycle Maintenance, An Inquiry into Values. Vertaald door Ronald Jonkers. 32e druk. Amsterdam: Ooievaar, 2001 [1976]. ISBN: 978 90 5713 535 3. 380 pagina’s. Prijs: € 19,99.Bestel

Zen en de kunst van het motoronderhoud

Het boek Zen en de kunst van het motoronderhoud houdt het midden tussen een spannende roman en een filosofisch essay. Ik werd op het idee gebracht door de roman Geboren uit een roos van Tineke Aarts.

In deze roman vertelt de schoonzus van Juliette Bonave dat ze zo weinig tijd om te lezen heeft. Het laatste boek dat ze gelezen heeft, is Zen en de kunst van het motoronderhoud van Robert M. Pirsing. Zodoende ben ik het boek ook maar eens gaan opslaan.

Een boek dat vertelt over de motorvakantie van de hoofdpersooon en ik-verteller door Amerika. Hij reist door verschillende staten en natuurgebieden, met als eindbestemming Calafornia. Het zijn plaatsen waar de ik-verteller eerder is geweest. Hij laat ze zien aan zijn zoon die achterop de motor zit.

De roadnovel waar het boek in eerste instantie op lijkt, wordt onderbroken door uitvoerige filosofische gedachten en flashbacks van de verteller. Soms ligt er een verband met de gebeurtenissen onderweg. Dat geldt zeker voor de opmerkingen die hij heeft over de verschillende motorrijders.

De ene motorrijder is heel zuinig en spaarzaam met zijn motor. Hij durft en wilt er vooral niet teveel zelf aan doen. Voor elke wissewasje, zelfs om de olie te verversen, gaat hij naar de garage. Dat is zijn medereiziger John Sutherland en zijn vrouw Sylvia.

De ik-verteller is een andere motorrijder. Hij vindt het heerlijk om te prutsen aan zijn motor, onderdelen te vervangen en te proberen om hem weer aan de praat te krijgen als hij hapert.

Het zijn beschouwingen die de ik-verteller geeft in zijn verhaal. Daarbij afgewisseld door het levensverhaal van ene Phaedrus. Het is het alterego van de verteller. Hier komt het verhaal over de zoektocht naar het ware. Een reis langs universiteiten als student, docent en onderzoeker.

Zijn zoon Chris vormt een mooie tegenhanger. De jongen worstelt met zichzelf en met zijn vader. De verteller botst regelmatig met zijn 10-jarige zoon. Ze lijken weinig begrip voor elkaar te hebben en de verteller ziet hem soms meer als tegenstander dan als medestander. Langzaam maar zeker brengt de reis hem in een staat van gekte. Ook een staat van zijn, maar onwenselijk.

Robert M. Pirsig: Zen en de kunst van het motoronderhoud, Een onderzoek naar waarden. Oorspronkelijke titel: Zen and the Art of Motorcycle Maintenance, An Inquiry into Values. Vertaald door Ronald Jonkers. 32e druk. Amsterdam: Ooievaar, 2001 [1976]. ISBN: 978 90 5713 535 3. 380 pagina’s. Prijs: € 19,99.Bestel

Slavernij en Burgeroorlog

img_20160731_192304.jpgEen reis door het Zuiden van Amerika, brengt automatisch 2 verhalen aan het licht. Het verhaal over de Amerikaanse Burgeroorlog en het verhaal over de slavernij. Beide aspecten zijn nauw met elkaar verbonden. Het ene komt voort uit het andere. Zonder de discussie over de afschaffing van de slavernij, zou er ook niet een Burgeroorlog zijn geweest.

2 verhalen in 1

Ook in Het diepe Zuiden van Paul Theroux komen beide aspecten van de Amerikaanse samenleving in het Zuiden aan bod. De Amerikaan uit het Zuiden verschilt van de Amerikaan uit het Noorden. Net als dat de slavernij nog altijd zichtbaar is. Bijvoorbeeld als je kijkt naar de leefgebieden van de zwarten. Zoals bijvoorbeeld als hij Cynthia Burton ontmoet en het katoengebied de Zwarte Gordel spreekt: zwart vanwege de vruchtbare grondm zwart vanwege de mensen.

Het verleden was niet dood, en niet voorbij. Cynthia was zelf zwart en legde de demografie van de Zwarte Gordel van nu uit door te verwijzen naar de slavernij, een herinnering die kon worden bezocht omdat de gevolgen nog steeds aanwijsbaar waren. (98)

De zwarte bevolking leeft gescheiden van de blanke in de minder vruchtbare gebieden. Ook beschikken ze stelselmatig over minder grond. Net als dat ze vaak achtergesteld worden. Al is dat moeilijk te bewijzen en wordt het vaak weggemoffeld. Daarom zijn de rellen in Dallas zo goed uit te leggen. Zwarte mensen worden in het Zuiden van de VS vaak achtergesteld.

Pijnlijke historie

Paul Theroux legt de pijnlijke historie bloot in zijn nieuwe reisboek. Hij bezoekt beide kampen en merkt hoe sterk de werelden gescheiden zijn. Een verhaal van achtergesteld zijn en een leven in armoede. Vaak veroordeeld zijn vanwege je huidskleur, waarbij de grote gemene delers – geloof en vuurwapens – eerder voor verdeeldheid zorgen dan voor eenheid.

Paul Theroux: Het diepe Zuiden, Vier seizoenen op tweebaanswegen. Met foto’s van Steve McCurry. Oorspronkelijke titel: Deep South. Nederlandse vertaling: Miebeth van Horn. Amsterdam/Antwerpen: Uitgeverij Atlas Contact, 2016. ISBN: 978 90 450 3051 7. Prijs: € 34,99. 508 pagina’s. Bestel