Tagarchief: toon hagen

Muziek in 2017 – overzicht

2017 loopt op zijn eindje. Daarom de komende periode een paar jaaroverzichten. Wat heeft 2017 mij muzikaal gebracht?

Een bijzonder jaar. Ook muzikaal gezien. Weer een beetje het concertbezoek opgepakt. Hoogtepunten zijn wel de jubileumconcerten rond Bert Matter en Jan Welmers. Bert Matter kreeg een concert van zijn leerlingen aangeboden. Jan Welmers kreeg maar liefst 10 concerten aangeboden.

10 verjaardagsconcerten

Van die 10 heb ik er 3 van bezocht, alledrie in de Domkerk. Heel mooi om zo weer mijn voorliefde voor moderne orgelmuziek op te frissen. Zelf mocht ik ook eindelijk weer de klavieren beroeren. Ik heb genoten in juli en augustus om te spelen in Noordwijk.

Daarnaast blijf ik vooral genieten van mijn eigen harmonium. Er zijn wel 4 harmoniums verkocht het afgelopen jaar. Een flinke verschraling in het muzikale aanbod.

Ik mocht gelukkig een paar mooie concerten meemaken:

Fietsrit naar 2 orgelconcerten

Genoten van de fietsrit die ik op 19 augustus heb gemaakt, fietsend langs Hilversum en Maartensdijk. De terugweg gepakt langs de Vecht en zo kronkelend naar huis gereden. Een flinke afstand, maar wel heel erg mooi. Die dag maar liefst 2 orgelconcerten bezocht. En dat was erg genieten. Eerst Toon Hagen in de Nicolaikerk. Mooi verzorgd en gespeeld. De nieuwe ontdekking was Geerten Liefting, prijswinnaar van Haarlem in 2016.

Mijn vuurdoop in het concertgebouw! Dit jaar beleefde ik een schitterend concert met werken van Rachmaninov. Wat heb ik genoten. Ik ben mijn collega Fred nog altijd dankbaar voor zijn uitnodiging.

Orgelcd’s

Ook veel nieuwe cd’s gekocht en beluisterd:

Zijn er een paar dingen die ik in 2018 niet moet missen? Het Orgelfestival in Haarlem? Ik ben nog nooit naar het improvisatieconcours geweest. Daar zou ik toch eens een keer aan moeten beginnen. Ik mis nog steeds de opnames van de laatste keer. Ze zijn nog steeds niet te vinden op internet.

Wat betreft mijn eigen muzikale ontwikkeling: ik ben weer druk aan het studeren op een paar boeiende muziekstukken. Het concert voor Bert Matter met veel minimal music en de werken van Jan Welmers hebben me weer erg geïnspireerd op het gebied van improvisatie. Net als het concert dat Geerten Liefting gaf in de Domkerk.

Doorschuiven

Wat ik overigens frappant vind is dat het publiek bij het concert in de Nicolaikerk eerst rond het Sweelinckorgel in het midden van de kerk zit. Als het concert van Toon Hagen zich verplaatst naar het hoofdorgel, schuift het publiek meer naar de westkant van de kerk.

Ik kies een plekje vooraan en vraag me later af of het niet te dicht bij het orgel is. Zeker in het slotstuk komt het instrument best op me af. De intonatie zonder compromissen maakt het instrument extra scherp. Dan kun je de ruimte inderdaad misschien wat beter mee laten spelen door verderop te zitten. De gedachte dat ik iets zou missen, speelt mee.

Het stuk van Toon Hagen zelf “Morning dance” is rustiek opgebouwd. Ook mooi gespeeld op de fluiten van het hoofdorgel. Het is een heel spannend instrument, demonstreert Toon Hagen. De compositie is geïnspireerd op psalm 104, waarin heel de natuur God lof zingt. Toon Hagen weet het in fraaie lijnen uiteen te zetten, mooie motieven die geleidelijk in elkaar overgaan. Zeker ook omdat de ritmes eveneens geleidelijk verschuiven.

De muziek van Bach is muziek waar je niet op uitgekeken raakt, volgens Toon Hagen. Het legatospel van Bachs orgelkoraal “Wir Christenleut”, BWV 612 uit het Orgel=Büchlein is eigenlijk best gedurfd op dit orgel. Grenst soms tegen het houdbare aan, maar Toon Hagen weet hiermee een heel andere kant van het instrument op te roepen. Gedurfd omdat het gevaar van de brei dreigt, maar hij pakt erg mooi uit.

Voor Toon Hagen blijven de 6 Triosonates van Bach muziek die je tot in het oneindige kunt uitvoeren. Hij verrast vanmiddag met de zware registraties op de eerste Triosonate in Es, BWV 525. Een muziekstuk dat meestal heel subtiel en fijngevoelig wordt uitgevoerd. Het levert best verrassende elementen op.

Daarmee komt het slotstuk, de feestelijke “Preludium en Fuga in G”, BWV 541 nog extra onder druk te staan. Glasheldere mixturen in combinatie met een heel strak, bijna zakelijk. Dan komt het best op je af als je best wel dicht op het orgel zit.

Al blijft het geweldig om het einde zo mooi groots en meeslepend te horen. De Fuga krijgt daarmee het volle werk dat het verdient!

Wind van binnen

Beetje vreemd als je 3 uur gefietst hebt, de spieren nog loeiheet zijn van de beweging. Eigenlijk had je wat meer moeten drinken onderweg. Je hoofd is nog knalrood en dan stap je een orgelconcert binnen. Luisteren, terwijl de wind van buiten nog in je oren suist, hoor de wind binnen. Dat is het concert van Toon Hagen in de Utrechtse Nicolaikerk.

Als ik mijn fiets op slot zet, begroet een vrouw mij vriendelijk. Ze vraagt of ik ook voor het concert kom. Ik knik. ‘Mooi hè?’ Ze geniet al met haar hele gezicht. Ik durf niet altijd zo vooringenomen een concert te beginnen, maar haar enthousiasme is aanstekelijk.

Eerst even acclimatiseren. Ik heb behoorlijke last van spierkramp, te fanatiek begonnen en niet genoeg gedronken. Maar ik ben wel op tijd en daar was het mij allemaal om te doen. Nu moet ik even op de blaren zitten, besef ik.

Toon Hagen begint met Johann Gottfried Walter (1684 – 1748) op het Sweelinckorgel. Wat een prachtig instrument is dit. Heel fijngevoelig en lichtvoetig. Best een grote dispositie voor zo’n instrument en wat een geluid. Je raakt er helemaal van vervuld. Het verveelt eigenlijk nooit.

De variatiereeks “Jesu, meine Freude” van Walter leent zich erg goed voor dit instrument. Toon Hagen kiest mooie, eenvoudige registraties en houdt het heel dicht bij de bron. Daardoor weet hij de spanning mooi op te bouwen en laat veel aspecten van dit bijzondere orgel horen. Al krijg ik na het horen van dit muziekstuk vooral behoefte om nog meer te willen horen.

De aanpak die Toon Hagen juist op het Sweelinckorgel kiest, subtiele registraties, verschuift hij naar bredere en vollere registraties op het hoofdorgel van Marcussen. Het instrument leent zich daar erg goed voor, ontdek ik. Het geeft de bekende muziekstukken van Bach een nieuwe glans.

Lees morgen het vervolg van mijn verslag over het concert van Toon Hagen op de orgels in de Utrechtse Nicolaikerk: Doorschuiven.

Slechts 1 vijand hoeven bezweren…

De concerten zijn geweldig. Extra mooi om helemaal op eigen kracht hier naartoe te zijn gekomen. Ik besef wat voor een gigantisch voorrecht mensen hebben die hier in de buurt wonen. Je hebt hier elke zaterdag meerdere prachtige orgelconcerten in de zomermaanden.

De terugweg zou de ergste regen moeten komen, heeft mijn buienrader vanmorgen nog voorspeld. Daarom snel weer uit Utrecht. Dit keer pak ik een stuk van de Vecht om daarna via Nigtevecht en onder Weesp langs naar huis te rijden.

Ook nu veel wolken, maar ze spelevaren vooral langs de zon. Dat ik worstel met wel of niet de jas aan, is meer een luxeprobleem. Ik geniet van de prachtige huizen langs de route. Ik kom zelfs het oude kraampje langs de weg tegen met fruit. Alleen nog appels. Jammer, maar ik neem ze wel mee. Ik kan goed een appeltje voor de dorst gebruiken.

Alle toehoorders aan het strand van Almere voor het festival Zand lijken het ook droog te houden. Boven het verkeersgeraas hoor ik de dreun van het festival. Ik rij maar om, omdat ik op de heenweg teveel last had van de festivalbezoekers. Ik kon er amper langs.

Zo kom ik kurkdroog thuis. Wel een flinke bries de hele weg. De heenweg vooral bij Maartensdijk en Groenekan. Terug veel wind bij Vreeland en Nederhorst den Berg. Maar daar het schitterende fietspad tussen de plassen en door het veengebied. Dat maakt alles weer goed.

Dus eigenlijk heb ik vandaag slechts 1 vijand hoeven te bezweren, de wind. De andere hield zich op een heerlijke afstand.

Lees morgen de bespreking van het concert van Toon Hagen: Wind van binnen

2 fietsvijanden bezworen

Bij het fietsen in Nederland zijn er 2 grote vijanden: wind en regen. Deze vakantie is vooral opgegaan aan opruimen, maar eigenlijk heb ik mijn hele vakantie voorgenomen deze zaterdag naar Utrecht te gaan. Op de fiets, als compensatie omdat ik geen fietsvakantie heb gehad.

Het idee een echt orgeldagje. Eerst om 13 uur het concert in de Nicolaikerk van Toon Hagen en daarna naar de Domkerk voor een concert van Geerten Liefting. Het leukste zou het zijn om op de fiets te gaan.

Daarom volg ik al de hele week wat de voorspellingen zijn. Niet zo gunstig. Die hele fietsrit dreigt zo in het water te vallen. Niet gelijk in paniek raken, is mijn ervaring. Het valt soms zo erg mee dat er uiteindelijk niks valt.

Hoe dichter de dag nadert, hoe meer het ernaar uitziet dat er veel regen zal vallen. Met donderdag in het achterhoofd, kan dit niet goed gaan. Daarom besluit ik de avond voor vertrek maar niet op de fiets te gaan. Bovendien zal het ook nog flink koud worden.

Maar als ik dan ‘s ochtends met de honden loop, bedenk ik mij dat het doodzonde is om niet op de fiets te gaan. Wat een heerlijk weer is het. Nu moet ik wel opschieten. Ik moet uiterlijk 10 uur vertrekken. Snel boterhammen smeren, waterflessen mee en gaan met die banaan.

Zo rij ik om 10 uur weg. Donkere wolken boven Almere Poort waar ook een heel klein spatje uit valt. Ik zie een paar druppels op mijn shirtje. Dat is alles. De wolken zijn vandaag vooral mooi om naar te kijken. Net als de vele wolkenformaties die ik onderweg tegenkom. Teveel om allemaal op de foto te zetten.

Overal veel zon, heel soms een wolk voor de zon. Maar het is meer een spel tussen de zon en het dikke wolkendek. Ik geniet van de route die ik neem, over de Bussumerheide. Sommige paden heb ik niet eerder gereden. Zoals het bruggetje over de A27 in de richting van Maartensdijk en zo via Groenekan naar Utrecht.

Lees het vervolg: Slechts 1 vijand hoeven bezweren…

Michaelsvesper

image

Een voornemen dat ik al langere tijd had, een orgelvesper bezoeken in de Zwolse Grote kerk. Bij zijn aanstelling als organist van de Michaëlskerk in 1998 wilde Toon Hagen muzikale vespers ontwikkelen. Het zijn zondagmiddagdiensten geworden.

Deze diensten zijn laagdrempelig en het woord neemt een evenwichtige plaats in met de muziek. Het zijn korte overwegingen, waarbij veel muziek klinkt, voornamelijk orgelmuziek. Ook introduceert Toon Hagen regelmatig nieuwe liederen of maakt hij melodieën op teksten van onder andere Sytze de Vries.

image

Vlak voordat wij de kerk bereiken, begint het heel hard te regenen. Maar ik zie dat de deur openstaat en zo trotseren wij de regenbui. Toon Hagen is de Passacaglia van Buxtehude nog aan het spelen als wij een plaatsje zoeken. Vooraan zodat Doris het ook goed kan horen.

Voor de dienst begint repeteren we eerst wat liederen en vertelt Toon Hagen over de orgelwerken die hij gaat spelen. Hij opent met de variaties op het ‘Agnus Dei’ van Couperin. Op het Zwolse orgel weet hij dit mooi te vertolken met de zoetgevooisde tongwerken.

image

De liederen en begeleiding zijn formidabel. Het kleine aantal kerkgangers, ik tel er 30, lijkt geen belemmering te zijn in de begeleiding. De zettingen en afwisselende voorspelen, ze zijn voor mij het feest der herkenning. Ik geniet van elke noot die hij speelt. En wat is het Zwolse orgel toch een prachtig instrument. Het is een feest om naar te luisteren en ook heerlijk om bij dit orgel te zingen.

Af en toe wisselt Toon Hagen de samenzang af met een orgelvers, al dan niet samen met de voorzanger Jur Leemhuis. Zo klinkt Psalm 122 in en mooie opgewekte stemming en is het Onze Vader heel mooi verstild. Liederen die prachtig aansluiten bij de tijd van het jaar.

image

Toch ligt het hoogtepunt van deze dienst in de zeer ingetogen uitvoering van het koraalvoorspel ‘Vor Dein Tron tred Ich’. Het laatst opgetekende koraalvoorspel van Bach, dat Toon Hagen als eerbetoon voor de eerder die week overleden dominee Henk Vreekamp en die ochtend gestorven Nicolaus Harnoncourt. Twee grootheden, elk op zijn eigen terrein, die heel mooi worden geëerd in de uitvoering op deze zondag.

image

Beluister dit orgelvesper op kerkdienstgemist.nl