Tagarchief: stoomlocomotief

Nationale Stoomtreindag (4)

stoomtrein-in-aantochtDe locomotief was niet de enige die stond te wateren. Bij de damestoiletten stond een lange rij vrouwen. De herentoiletten hadden niet zoveel belangstelling. Ik kon er meteen naar binnen. Waarom zijn de toiletten voor heren en dames eigenlijk gescheiden? Waarom kan er niet gewoon één toilet voor iedereen zijn.

Ik weet ook wel dat de herentoiletten veel smeriger zijn dan de damestoiletten, maar misschien helpt het de heren wel om wat schoner te worden. Ik stond alweer buiten en mijn dames stonden nog altijd te wachten in de lange rij. Onderwijl bekeek ik de stand buiten waar wat spullen werden verkocht. Er was niet zoveel van de Veluwse Stoom Maatschappij zelf. Ik zag alleen een mok. Verder lag het vol met kinderspeeltjes, zoals een heuse stoomfluit. Dit voorwerp vond gretig aftrek onder de bezoekers.

publiek-wacht-op-de-volgende-stoomtreinWe konden eigenlijk best naar het perron gaan. Straks zou de trein al binnenkomen en stonden wij hier nog. Dan konden we niet terecht in de trein en moesten we nog een uur wachten. Het voorgeschreven tijdstip passeerde maar de trein bleef weg. Het duurde best lang voordat de trein binnenkwam.

Of het aan de rijtuigen lag of dat het gewoon een populair stukje spoor was tussen beekbergen en Loenen, ik kon het niet verklaren. Maar het was buitengewoon druk in deze oude blokkendoosrijtuigen. Deze rijtuigen reden oorspronkelijk achter één van de eerste elektrische treinstellen van de NS. Wij kwamen terecht op de harde, houten banken van de derde klasse. Het zat hard onder de kont.

stoomlocomotief-50307-van-vsmOm ons heen kwamen veel gezinnen met kleine kinderen te zitten. Aan de andere kant van het gangpad gingen een opa en oma zitten, met tegenover zich drie kleinkinderen. De kinderen wiebelden zenuwachtig op de banken. ‘Wanneer gaat hij?’ vroegen ze ongeduldig. Het zou nog wel even duren. De grote stoomlocomotief uit Oostenrijk, werd aan de andere kant van onze trein gereden. Het was dezelfde locomotief als de stoomlocomotief die ons naar Apeldoorn had gereden een uurtje eerder.

Toch vertrokken we eerder dan ik verwachtte. Daar zette de trein zich in beweging. Het lijkt altijd dat een stoomtrein zich anders in beweging zet dan een moderne trein. Minder schokkerig, gelijkmatiger. Maar misschien idealiseer ik de oude beweging en is het andersom.

treinspotterHet traject was populair bij treinspotters. Langs de route in de weilanden bij Lieren stonden de fotografen opgesteld. Op trappetjes of op een stapel bielzen. Ze wisten het mooiste plekje te vinden om de passerende trein op de foto te zetten. Of de foto’s zo mooi zouden worden, lag in heel andere handen: de vingers van de fotograaf. Aan de enorme toeters die aan de toestellen waren bevestigd en waarachter de fotografen zich verscholen, zou het niet liggen.

Dit is het vierde deel van een serie over de Nationale Stoomtreindag.

Naar deel 5

Lees deel 1

Nationale Stoomtreindag (3)

balanceren-op-spoorDe aankomst in Apeldoorn leverde nieuwe bezoekers op. Ook trok een groep mensen onze wagon binnen. Ze drongen zich door de openstaande deur naar het balkonnetje. Ze wilden meemaken hoe de locomotief zich vastklonk aan de wagon. Het ging met een behoorlijke dreun.

Een vader ging op de bank aan de andere kant van het gangpad zitten. Elke voorbijganger die wilde gaan zitten, kreeg de opmerking dat de plekken bezet waren. Zijn zoon en dochter zouden er moeten zitten, maar de twee kinderen renden door de hele wagon zonder op het bezette plekje te zitten.  Vader staarde onophoudelijk naar zijn mobieltje en keek soms ongeïnteresseerd op om te kijken of hij er al was.
image

Ik drong naar voren om toch een filmpje van de hortende en stotende locomotief te kunnen maken. Het zag er heel indrukwekkend uit zoals de pluim met stoom zich vervoegde met de rijrichting. Soms drong een vonk uit de vuurmond naar buiten. Hoe de viezigheid van weleer is veranderd in vergane schoonheid.

Daar reden we het station Beekbergen weer binnen. De trein naar Loenen stond op het andere spoor opgesteld. Maar we stonden nog niet stil of de andere trein met de groene wagons zette zich in beweging. Naar goed voorbeeld van de NS. Een trein die aansluit, hoort weg te rijden op het moment dat de trein met de reizigers die die aansluittrein moeten hebben, het perron binnenkomt.

terrein-vsm-beekbergen Daarom mochten we nog even op het station Beekbergen blijven wachten. We grepen de gelegenheid aan het toilet te bezoeken. De lange rij beloofde veel goeds. Ik was ondertussen via de andere kant naar het ingangsgebouw gelopen. Onderweg zag ik hoe de stoomtrein zich in positie plaatste.

De kleine stoomlocomotief zonder tender, kreeg water en reed al bellend verder. Het was genoeg vertier voor de toeschouwer, al moest ik voortdurend opletten of niet iemand door mijn beeld stiefelde of voor de voeten zou lopen. stoomlocomotieven-vsm-passeren-elkaar

Lees deel 4

Lees eerst het eerste deel

Stoomlocomotievenfabriek

datong locomotievenfabriekDe treinen waarmee Paul Theroux in China reist, worden vrijwel allemaal getrokken door stoomlocomotieven. In China is tot 2007 gereden op stoom. Tot in de tijd dat Paul Theroux China, per trein aandoet (voorjaar 1986) produceren de Chinezen in Datong zelfs nog ouderwetse stoomlocomotieven. De laatste stoomlocomotief rolt op 21 december 1988 uit de fabriek.

De Chinezen hebben zo ongeveer de hele wereld uitgevonden: het spinnewiel, de parasol, de seismograaf, de passer, de toverlantaarn, de stinkbom, de passer, lichtgevende verf, de boekdrukkunst, het toiletpapier, de parachute, het papiergeld, de nagellak en de kruiwagen. Misschien dat als je iets uitgevonden hebt, je er ook langer aan vasthoudt, vermoedt Paul Theroux:

‘Het zijn de Chinezen geweest die met het eerste ontwerp voor een stoommachine zijn gekomen, omstreeks 600 na Chr. En de Locomotievenfabriek van Datong is de laatste fabriek ter wereld die nog steeds stoomlocomotieven bouwt. China maakt grote, zwarte tsjoeketjoeketreinen, en dat niet alleen – nergens in de fabriek is sprake van automatisering. Alles wordt met de hand vervaardigd, uit ijzer gehamerd, an de enorme stoomketels tot de kleine koperen fluitjes.’ (72)

Dat de fabriek pas sinds 1959 stoomlocomotieven produceert, lijk je te vergeten als je in deze ‘enorme smidse’ staat. De fabriek is onverwoestbaar volgens Paul Theroux: ‘als er vandaag een bom op viel, zouden ze er morgen weer aan het werk kunnen’. Je moet heel goed kijken om te zien dat deze fabriek een grote lopende band is en niet een pandemonium. Net als dat je goed moet uitkijken voor de enorme gaten in de vloer, de scherpe randen en het gloeiend metaal dat overal vloeit.

Voor gaten in de vloer moet je ook in de remise bedacht zijn. Dat ontdekt Paul Theroux veel later in Langxiang. Als hij in dit stadje eindelijk een warme plek gevonden heeft, loert een ander gevaar dat hij niet zo snel in de gaten heeft. Gelukkig loopt de gids mevrouw Jin met hem mee:

‘De remise was vol rook en stoom, en het was er donker; maar het was er ook warm, want de ketel werd opgestookt, en het vuur in de smidse loeide. Terwijl ik daar liep, wierp mevrouw Jin zich opeens tegen me aan en drukte ze me tegen de wand, en toen lachte ze hysterisch, een soort gekakel – een van de meer angstaanjagende Chinese lachjes. Ik zag dat ze me had behoed voor een diep gat, waarin ik vrijwel zeker mijn rug zou hebben gebroken.’ (343)

Verder lezen over China, per trein

Dit is de derde blog van een serie van vijf blogs over het boek China, per trein van Paul Theroux. Lees ook de andere blogs: