Tagarchief: snelweg

Betonnen staketsels – Omzwervingen

image

Een kaal landschap vol met betonnen staketsels. Dat zie je ook wel vanuit de auto, maar bij het fietsrondje dat ik maak, kun je het wat van dichterbij zien. Wat een bedrijvigheid op dit stukje land tussen Naarden en Muiden, waar de A1 en A6 samenkomen. Het oogt vooral kaal, dor en leeg.

image

Het zand ligt overal. De bandensporen lopen er doorheen. Iets verderop is een dijkje gemaakt van zand. De pomp trekt het water mooi weg en je ziet in 1 oogopslag hoe groot het verschil in waterpeil kan zijn.

image

De boog aan de Gooise kant van de A1 naar de A6 is al heel ver gevorderd. Het verkeer kan binnenkort over de nieuwe fly-over rijden van Naarden naar Almere. Hij ligt enkele honderden meters af van de oude, kortere boog en vermijdt met deze nieuwe ligging elke vorm van inmenging met de brede boog die verderop gebouwd wordt.

image

Het huis dat nog altijd tussen alle constructies staat, lijkt kansloos. Hier is een mens niet meer in staat om te wonen, tussen al het gemotoriseerde verkeer dat met hoge snelheid boven, voor en achter voorbij dendert. Het is een kansloze exercitie.

image

Overal steken palen en kolommen uit de zandheuvels. Ze zullen zo de betonnen wegen dragen en hun schaduwen over de grond trekken. De kunstgrotten kom ik verderop tegen als ik Almere binnenrijd. De tunnel onder de A6 is 3 keer zolang geworden lijkt het. Ik fiets door een duister gat naar huis. Het licht aan het einde van de tunnel geeft nog hoop.

image

Drijfzand

image

De bouwwerken verrijzen steeds duidelijker langs de snelweg. Nieuwe viaducten om de trits aan auto’s straks op te kunnen vangen vorderen gestaag. Het duurt niet lang voordat de eerste auto over de eerste nieuwe bouwwerken zal kunnen rijden.

Als ik onder het viaduct door rijd waar ik zojuist voerheen gereden ben, zie ik hoe het zand is meegesleurd door het water. In de zandheuvel is een dikke sleuf gegroeid waar het water een weg zocht naar beneden.

image

Ik stap op het zand en voel mijn voet wegzakken. Het vocht is nog lang niet weggetrokken en heeft er drijfzand van gemaakt. Wat verderop heeft het water heel mooi het zand veranderd in een vlekkenlandschap.

De weg is een lange tunnel geworden, omhelst door het beton van het viaduct over de weg heen. De grauwe massa maakt het tot een uitzichtloos hol waar de natuur ver te zoeken is.

image

Dan is het mooi om te zien dat het dalende water even een klein gebaar gaf, wie de sterkste is. Al weet ik dat de zandzakken vervangen zullen worden en het zand steen is geworden.

image

Omzwervingen: Gemeenlandshuis

20140331_123949
Voorbij het Diemerpark begint Amsterdam echt bij het Gemeenlandshuis. Hier zou Thijsse schokkend hebben gekeken naar het enorme viaduct waar de A10 overheen loopt. Het voortrazende verkeer ziet weinig van de kale bedoening onder de brug. Betonnen pijlers en graffiti lijken elke vorm van natuur te negeren.

20140331_123839Het Gemeenlandshuis waar Thijsse van schrijft dat hij er als kind in de omgeving speelde, staat er nu leeg bij. Er vindt momenteel een inwendige verbouwing in plaats. Ik tuurde naar binnen door het glas in lood, maar zag weinig meer dan steigers en de dikke steunbalken voor de verdieping boven de begane grond.

gemeenlandshuis bij amsterdamVan de haven waar Thijsse naar refereert zie ik niet zoveel. De bedrijvigheid heeft zich verplaatst naar de weg. Overal raast het autoverkeer langs en over je heen. De straten van en naar de oude stad zijn breed en vol met stoplichten. Voor een fietser uit Almere is dat wennen, bij elke kruising sta je stil. En er zijn verschrikkelijk veel kruisingen in Amsterdam.

20140331_124017Van deze kant de stad ingereden, langs de Hortus, verbaast mij de drukte. Midden op de weg een busje waar rustig uitgeladen wordt. Een file van ongeduldige, toeterende en scheldende Amsterdammers vormt zich op de smalle weg. Zo verlang je bijna naar de rustig voorbij varende binnenvaartschepen op het kanaal.

Haarlemmermeerlijn

spoorbrug over a9 met aan weerzijden een fietspadIk volg het spoor verder vanaf het Haarlemmermeerstation langs de tramrails, maar moet een stukje Amstelveenseweg pakken. Gelukkig vind ik snel weer de fietsroute verder langs het tramspoor. Dan rij ik Amstelveen binnen, het fietspad blijft keurig naast de rails lopen alsof het een trein is. Dan splitst het pad zich in twee smalle paden. Ik nader de snelweg A9, want ik zie het torentje van de kerk uit het loof spitsen.

De kerk vlak langs de snelweg wordt met sluiting bedreigd. Een verbreding van de snelweg is de directe bedreiging. Kon de Sint-Annakerk de vorige keer nog worden behoed. Nu schijnt het lot beslist te zijn. Voor mij is het het symbool dat wegen niet overal dwars doorheen gaan, maar ook met een boogje om iets heen kunnen. De kerk ligt namelijk zo prachtig in een bocht.

a9 bij amstelveen

De weg is hier verdiept, zodat de werkelijke wereld zich als een berg boven de snelweg uittorent. Een wereld boven al het geraas van het verkeer. Hier op de brug naast het spoor oogt het allemaal erg smal. Ik maak een filmpje over dit bijzondere punt in het Nederlandse wegennet. Onderwijl druk ik mij tegen de reling, want eigenlijk kan je hier helemaal niet staan. Zo smal is het hier.

station amstelveen ligt aan een fietspad

Wat voor een indruk maakt het station Amstelveen op mij, vlak na de brug over de snelweg. Het station is een kleine scheet vergeleken bij het imposante Haarlemmermeerstation vier kilometer verderop in Amsterdam. De tegels met de plaatsnaam in de zijwand en de schattige bloemen voor de ramen maken het extra beminnelijk.

De rit gaat verder, langs de plas bij Bovenkerk. De vorige keer dat ik hier was stormde het. Mijn jas viel steeds open van de harde wind. Ik kreeg vleugels want de wind vatte steeds de zijflappen van mijn jas waardoor ik een halve vogel of een straaljager leek. Ik was toen zelfs nog even op de aanlegsteiger gaan staan. Ik zie nu hoe klein de plas eigenlijk is. In formaat toch zeker kleiner dan het Weerwater bij huis. De wilde golven van de vorige keer maakten het bedreigender en daarmee groter in mijn gedachten.

De toren van de St. Urbanuskerk van Bovenkerk, een neogotische creatie van Pierre Cuypers, komt extra mooi uit door de ruimtewerking van het water en de omringende bomen. Zo valt de dakruiter, midden in de spits extra op. Dat de kerk met de achterzijde naar het water wijst, maakt deze werking alleen maar sterker. Ook nu, met een vluchtige blik, zie ik genoeg. Het ideale plaatje van een kerk – liefst Middeleeuws – dat boven alles uit stijgt.

image

Daar is de kringloopwinkel van Amstelveen. Ik haal er drie deeltjes van het verzameld werk van Van Eyck. De koop van de eerste drie delen op een veiling was al een jaar of vijf geleden. De begeerte naar de andere drie delen bleef, nu kon ik haar goedkoop vervullen. Het zijn ‘werkexemplaren’ uit de bibliotheek van het ministerie van OKW. Veel is er niet mee gewerkt, de boeken ogen ongelezen. Het lijkt zelfs dat de bladzijden voor het eerst sinds jaren openvallen.

Wat ga ik nu doen? Ik kon op het toilet van de kringloopwinkel wat kwijt, maar dat is niet genoeg. De route van de Haarlemmermeerlijn laat ik voor wat hij is. Voor de kringloopwinkel drink het flesje met roosvicee leeg voor de nodige energie en eet het laatste stukje van de Enkhuizer krentenmik. Het is iets na 2 uur en ik neem het besluit: doorrijden naar Ouderkerk aan de Amstel. Ik ken het plaasje verder niet, maar het moet in een open landschap liggen.

Snelwegverhalen

image
Het boek Snelwegverhalen van Melle Smets en Bram Esser

Bij de boekenopruiming kocht ik het boek Snelwegverhalen van Melle Smets en Bram Esser. Ik kies bij de opruiming vaak een boek dat ik anders niet zo snel zou kopen. De derde fase van de boekenopruiming geeft je de kans een boek te nemen dat grenst aan je belangstelling. Ik laat mij dan verrassen. Het boek van Smets en Esser is precies zo’n boek.

De snelweg is het grootste monumentale bouwwerk van Nederland. Het vormt in elk geval de grootste infrastructurele ingreep van de 20e eeuw. Het landschap in Nederland is ingrijpend veranderd sinds de komst van snelwegen. Ze doorkruisen steden en natuurgebieden. Op vrijwel elke plaats in Nederland hoor je wel een snelweg ruisen.

Een stad
Dat de snelweg zich bijna gedraagd als een stad, vol van verhalen, gebeurtenissen en emoties, lijkt minder vanzelfsprekend. Een kunstenaar (Melle Smets) en filosoof (Bram Esser) gaan in Snelwegverhalen samen de snelweg op voor dertig dagen.

Ze noemen het een snelwegsafari of expeditie, hun tocht over de Nederlandse snelwegen. De weg is voor de twee niet het middel om ergens te komen, maar het doel op zich. Als ze op de eerste pagina in de verbouwde Volkswagen Passat de snelweg A15 bij Charlois oprijden, is hun expeditie begonnen. ‘De expeditieleden schudden elkaar de hand, want ze hoeven nergens meer heen, ze zijn reeds op de plek van bestemming. Het onderzoek kan beginnen.’

Onderzoek
En dat is een heel bijzonder onderzoek. Een onderzoek van parkeerplaatsen, pleisterplekken, snelwegboulevards, tankstations en bijzondere bouwwerken. Het levert een spannend boek op, waarin mensen vooral een rol spelen. De afwisseling van de teksten van Bram Esser en de prachtige tekeningen en fotocollages van kunstenaar Mele Smets maken het tot een avontuur om te lezen.

image
Een infografic over de uitspanning Frans op den Bult langs de A1

Fascinatie
Ik kan mij die fascinatie voor de snelweg wel voorstellen. Het is vergelijkbaar met de trein. De ijzeren spoorwegen maken de wildste capriolen om via bruggen, viaducten en vreemde constructies ergens te komen. De snelweg heeft dat ook. Ik heb bijvoorbeeld vaak bij knooppunt Buren gefietst of gelopen. Of ik verbaas mij over het razende verkeer bij knooppunt Muiderberg. Het laat zien dat je op de snelweg minder ziet dan erlangs. Het boek Snelwegverhalen zoekt die verhalen en beelden. Daarmee is het een heerlijk boek om te lezen.

Blog
Melle Smets en Bram Esser reisden over de Nederlandse snelwegen van 16 oktober tot 15 november 2009. Onderweg hielden ze een blog bij. Hier is ook achtergrondinformatie te vinden over dit bijzondere project: snelwegsafari.nl