Tagarchief: renate dorrestein

Scootmobiels

img_20160828_202711.jpgDe eerste stadsschrijver, Stefan Sanders, merkte het al op: in Almere rijden opvallend veel scootmobiels. Het valt mij niet (meer) op. Ergens weet ik ook niet of het mij ooit opviel. Renate Dorrestein heeft het in haar roman Weerwater ook over de vele scootmobiels.

Haar roman opent er vrijwel meteen mee. De hoofdpersoon en ik-verteller loopt die zondagmorgen naar de andere kant van de snelweg A6, naar het Vroege Vogelbos:

Er waren al meer mensen op de been, wandelaars, fietsers en hardlopers. En ik zag de ene scootmobiel na de andere. Misschien was er een revalidatiecentrum in de buurt. Iemand riep me toe: ‘Ik heb zowat al uw boeken gelezen!’ (14)

In gesprek met de directeur van de Almeerse gevangenis, Almere Binnen, spreekt de hoofdpersoon opnieuw over scootmobiels. De wereld is vergaan en alleen Almere is er nog. Het is warm. Ze stinken, merkt ze als een zakdoek haar voorhoofd droogwrijft.

Ook de wethouder stonk, er kwam een zur lucht van hem af, vermengd met iets bitters. Angstzweet.
Zwijgend keken we naar de stad die beneden ons als een amechtig beest lag te trillen in de hitte. Toen zei hij: ‘Nooit gedacht dat ik het verkeer zou missen.’
‘Ja,’ zei ik, ‘en de scootmobiels.’
Hij wees in de verte, waar de witte donjon van het Kasteel boven de bomen uitstak. ‘De wereld vergaat, en dat onding staat nog steeds overeind.’ (57)

De scootmobiels hebben in elk geval de ramp niet overleefd. Net als dat er niet veel bejaarden meer over zijn in het Almere als de wereld is vergaan.

Renate Dorrestein: Weerwater. Roman. Amsterdam: Uitgeverij Podium, 2015. ISBN: 978 90 5759 712 1. 302 pagina’s. Prijs: € 19,50. Bestel

Zelfmoord

img_20160828_202642.jpgIn de romans van Renate Dorrestein is zelfmoord een terugkerend thema. Ook de roman Weerwater gaat hier dieper op in. Het personage Dennis Kardoen raakt in Almere verzeild op de vlucht voor zijn zwangere vriendin.

Hij belandt na de bizarre storm in Almere en dan vergaat de wereld. Zo blijft hij onbedoeld in leven, terwijl zijn vriendin het waarschijnlijk niet overleefd heeft. Het kwelt hem met een schuldgevoel. Ook omdat Dennis Kardoens vader zelfmoord heeft gepleegd.

Zijn moeder heeft het zijn hele leven voor zich gehouden. Hij heeft dit gehoord van zijn moeder een dag voordat zijn vriendin Mila vertelt over het erwtje in haar buik. Voor zijn geboorte maakte zijn vader een eind aan zijn leven. Dennis Kardoen vraagt zich af of hij niet hetzelfde had willen doen na het bericht van zijn vriendin.

Dezelfde vlucht is tegelijk zijn redding geweest. De rest is er niet meer, alleen hij leeft nog.

Hij had net als Mila dood moeten zijn, terwijl ze nu onbedoeld zijn leven had gered. Het voelde bijna als iets waarvoor hij boete moest doen. Op z’n minst moest hij iets verzinnen om haar postuum recht te doen. Misschien hield ze dan ook op om hem in zijn gedachten te achtervolgen. (93)

Dezelfde achtervolging waar de schrijfster Renate Dorrestein aan lijdt. Elke keer keert die onduidelijke zelfmoord weer terug in haar werk. De duiding van het overlijden, een zoektocht naar de reden. Het brengt de vertelster tot waanzin in Weerwater. Tegelijk laat deze roman ziet waartoe een mens in staat is om te overleven.

Renate Dorrestein schilt het leven af tot de kern en vindt de antwoorden waar het om draait bij het schrijven van dit boek. Ze verleidt de lezer ook om hierover na te denken en ze slaagt hier wonderwel in. Er zitten meer antwoorden dan vragen in dit boek. Daarmee heeft het soms meer weg van een filosofisch traktaat dan van een roman.

Renate Dorrestein: Weerwater. Roman. Amsterdam: Uitgeverij Podium, 2015. ISBN: 978 90 5759 712 1. 302 pagina’s. Prijs: € 19,50. Bestel

Verstoken stad

img_20160828_202632.jpgVorige week was Almere de van alles verstoken stad zoals Renate Dorrestein schetst in haar roman Weerwater. De A1 afgesloten van alle kanten en het treinverkeer dat meer dan een week niet rijdt. Allemaal elementen zoals Renate Dorrestein heeft verwerkt in haar roman.

Alleen is de situatie in Weerwater een paar graden extremer. Heel de wereld is vergaan, behalve Almere. Er is geen gas, water en licht meer voor de bewoners. Ze moeten het zelf zien te rooien. De meest extreme vorm van zelfvoorzienend.

We leven hier in Almere echt op een eiland. Dat merk je vooral als je op de fiets erop uit trekt. Niet onmiddellijk in de natuur. Nee, eerst een langdradig fietspad vol tegenwind. Of over de dijk richting Zeewolde om bij Nijkerk over te steken. Best een nadeel omdat de afstanden niet altijd even inspirerend zijn. Zeker, het is heerlijk om over de Knardijk te fietsen, maar met een straffe tegenwind is het ook een straf.

Dat beeld, van het verlatene, het gevecht tegen de wind. Dat weet Renate Dorrestein heel mooi op te roepen in haar roman Weerwater. Ze vertelt het verhaal van een ontredderde stad, die het einde der tijden overleeft. Zoals de verteller zo mooi zegt aan het eind van haar roman:

Maar als er buiten ons nog een wereld bestaat, zal die in elk geval met stijgende verbazing kennisnemen van wie wij waren en wie wij zijn, van wat we deden en wat we doen, in een stad waarin vroeger niemand dood gevonden wilde worden, maar die tot dusverre alles heeft overleefd. (298/299)

Het is alleen heel moeilijk om vanuit zo’n prachtig uitgangspunt een mooi verhaal te schrijven. Zeker, er komen prachtige personages voorbij en er zijn heel mooie fragmenten. Alleen blijft het verhaal teveel voortkabbelen. Er is geen verhaal en dat maakt het heel lastig om te lezen.

Regelmatig ebde mijn aandacht weg bij het lezen, een aangenaam verhaal om te lezen, maar het mist verhaal. Dat is het grootste bezwaar dat ik heb bij het lezen van deze roman. Er moet een bepaalde spanning zijn om verder te lezen. Net als het einde. De paukenslag ontbreekt.

Je weet dat achter de laatste bladzijde de personages doorleven, maar je mist het verhaal. Gewoon net als dat de buurman verder leeft en de overbuurvrouw. Je ziet ze soms de deur uitkomen en langs de gracht lopen, maar je mist het verhaal dat ze bij zich dragen.

Misschien komt dit ook wel vanwege het ontbreken van een duidelijke hoofdpersoon. De ik-verteller is een aanschouwer, lijkt soms meer een chroniqueur dan een deelnemer aan het verhaal. Verder lopen er teveel mensen rond om duidelijk een verhaallijn te kunnen volgen. Dat komt ook omdat Renate Dorrestein de verhalen soms laat samenvallen, maar er meer voor kiest de verhalen van de personages apart te houden. Daarmee ontbreekt een duidelijk kernverhaal.

Renate Dorrestein: Weerwater. Roman. Amsterdam: Uitgeverij Podium, 2015. ISBN: 978 90 5759 712 1. 302 pagina’s. Prijs: € 19,50. Bestel

Weerwater

img_20160828_202624.jpgIn de roman Weerwater van Renate Dorrestein is de wereld vergaan. Alleen Almere overleeft de rampspoed. Op een boeiende wijze weet de gastschrijver van Almere de stad te verheffen tot decor van een heus inferno.

De stad wordt omsluierd door een ondoordringbare mist. Iedereen die in de mist komt, verdwijnt en komt nooit meer terug. Het verhaal is een kroniek die de vertelster heeft samengesteld van de bijzondere gebeurtenissen die ze meemaakt kort na het moment dat ze in Almere is komen wonen.

Renate Dorrestein weet de stad wel mooi te vangen in dit boek dat veel Science Fiction elementen bevat. Het is daarmee regelrecht een ode aan de door Renate Dorrestein bewonderde Kurt Vonnegut. In een roman als Slaughterhouse Five lopen ook marsmannetjes rond en dreigt de hoofdpersoon te worden meegenomen naar een andere planeet.

Een soortgelijke vervreemding roept de roman van Renate Dorrestein ook op. Het verwijst meteen naar de opmerking van de ik-verteller aan het begin van de roman. Daarin stelt ze dat misschien juist Almere zich zo goed kan lenen voor een roman omdat de stad nieuw is:

‘Maar nergens anders dan in Almere,’ zei ik, ‘zijn de omstandigheden zo gevarieerd. In een roman die zich afspeelt in Almere, zou je daardoor letterlijk álles kunnen laten gebeuren.’ (12)

Dat doet ze dan ook in Weerwater. De dieren praten niet en er is geen olifant die met zijn grote snuit het verhaal uit kan blazen. Maar verder gebeurt er vanalles en niets tegelijk. De wereld vergaat en de ontredderde bevolking die de stad wil ontvluchten, kan niet weg. Er ontstaat een bijzondere situatie.

Het is bijna onmogelijk om overal aan te denken en ik heb bewondering voor alles waar Renate Dorrestein aan gedacht heeft. De stroom valt uit, zelfs de zonnepanelen doen het niet omdat de omvormers niet werken. Niet onmogelijk, al draaien in het begin nog enige noodaggregaten voor de nodige stroom.

De zelfvoorzienende samenleving die ontstaat, sluit mooi aan bij de wens van Almere om in 2020 compleet zelfvoorzienend te zijn. De personages in Renate Dorresteins roman zijn het. Zelfs de koffie wordt gemalen van eikels, zoals in de Tweede Wereldoorlog de surrogaatkoffie werd gemaakt. Zo weet Renate Dorrestein een heel realistisch verhaal vanuit een onrealistische uitgangspunt neer te zetten.

Renate Dorrestein: Weerwater. Roman. Amsterdam: Uitgeverij Podium, 2015. ISBN: 978 90 5759 712 1. 302 pagina’s. Prijs: € 19,50. Bestel

Steden en boeken – #50books vraag 27

img_20160628_082758.jpg

Ging het vorige week over muziek, de vraag die Jannie in haar blog over boeken en muziek stelt over een ander aspect in boeken, staat aan de basis van de vraag van vandaag.

Land, streek of plaats in boek

In veel boeken speelt namelijk een bepaalde plaats, land, gebied of streek een prominente rol. Jannie haalt in haar voorbeeld mijn woonplaats Almere aan, waarnaar ze erg nieuwsgierig werd toen ze vorig jaar Renate Dorresteins roman Weerwater las.

Door omstandigheden heb ik het boek nog steeds niet gelezen, maar Jannie werd wel heel nieuwsgierig naar Almere en ze heeft zelfs al eens een wandeling rond het Kasteel gemaakt. Een prachtige plek. Ik kom er wel een paar keer per jaar. Ik ga vooral in de winter, omdat de desolate indruk van dit half affe bouwsel dan het sterkste op mij overkomt.

Agnetapark in Delft

Ik vind het wel heel mooi dat een boek iemand naar de plek waar het verhaal speelt, krijgt. Dat geldt natuurlijk ook voor het boek van Jan van der Mast Agneta waarin het Delftse arbeiderstuindorp Agnetapark een belangrijke rol speelt. Allemaal plaatsen waar je na het lezen van een boek in geïnteresseerd raakt.

Het zijn de plekken van schrijvers en dichters die mensen bezoeken, maar de plekken die in een roman of boek een rol spelen, zijn minstens zo belangrijk. Het schijnt dat jaarlijks mensen op Bloomsday door Dublin lopen in het spoor van romanheld Leopold Bloom door de stad.

Dat brengt mij op de volgende vraag:
Welk boek heeft jou geïnspireerd een bepaalde stad, streek of land te bezoeken?

Beïnvloeden door plaats?

Laat jij je door de beschrijving van een plaats in een roman beïnvloeden? Of word je niet nieuwsgierig naar een bepaalde stad na het lezen van een mooi boek? Ik ben waanzinnig benieuwd naar de antwoorden.

En wat betreft het lezen van Renate Dorrestein haar roman over Almere. Ik ben er zeker van. Het komt wel, alleen weet ik nog niet wanneer.

Blog mee over #50boeken

Schrijf een blog over de vraag van vandaag en laat hieronder in de reactie een linkje naar je site staan. Heb je zelf een idee voor een vraag? Ze zijn van harte welkom. Mail gerust een vraag of stel hem in via het contactformulier.

#50books

De leesvraag #50books is een initiatief van Peter in 2013. Martha nam het in 2014 over en in 2015 ging Peter zelf weer verder. Vanaf de eerste vraag doe ik regelmatig mee. Naar overzicht van alle vragen.

Bloggers bloggen over schrijven schrijvers – #50books antwoorden vraag 5

image

Best een lastige vraag, ontdekte ik in de antwoorden. Voor sommige bloggers was hij niet uitdagend genoeg. De vraag: wat vind je eigenlijk van boeken over schrijven?

Renate Dorrestein

Ondanks de lastige vraag, kwamen er wel erg mooie antwoorden. Jannie schrijft over het intrigerende boek dat Renate Dorrestein schreef over schrijven: Het geheim van de scrhijver. Het boek is meer dan een handboek: Renate Dorrestein vertelt over schrijven in het algemeen en haar eigen schrijfproces in het bijzonder. Daarmee is het een intrigerend inkijkje in de werkkamer van het schrijven.

Wat Jannie terecht opmerkt, is Renate Dorrestein er later weer op verdergegaan in een boek over een writers block. Dat is schrijven optima forma: als je niet meer schrijven kunt, schrijf je erover dat je niet meer schrijven kunt. Een proces dat Leon de Winter ook beschrijft in zijn roman Kaplan. Dit boek is de opmaat geworden voor een nieuwe weg die de schrijver inslaat.

Het inslaan van nieuwe wegen is voor Renate Dorrestein heel duidelijk naar voren gekomen bij haar gastschrijverschap in Almere. Het is een bijzonder boek geworden, waarbij Dorrestein naar eigen zeggen het schrijven weer heeft kunnen oppakken.

Don Quichot

Het schrijven over schrijven is voor Peter de reden om het boek Don Quichot van Cervantes open te slaan. Precies in de voorrede gaat de schrijver in op het schrijverschap. Hij schrijft dat hij het lastig vond om een boek te gaan schrijven, maar geen idee had wat hij op zou schrijven.

Dat geldt ook voor het bloggen, stelt Peter. Hij wil weer elke dag gaan bloggen en vreest daarbij wel dat hij kan stilvallen. Om dan meteen te gaan bloggen over bloggen, is ook zo wat. Daarom pint hij zich vast op een paar themadagen. Op zaterdag gaat hij over Don Quichot bloggen en – voor mij goed nieuws – op zondag een blog over de wekelijkse boekenvraag.

Gerard Reve

Schrijven over schrijven, doet veel mensen denken aan de 4 Verwey-lezingen die Gerard Reve in de Pieterskerk gaf in 1985. Leesblogger Fokke verwijst naar deze lezingen in zijn blog over schrijvers over schrijven.

Gerard Reve was gastschrijver aan de Universiteit Leiden. Tijdens mijn studie op dezelfde universiteit, maar bijna 15 jaar na Reves gastschrijverschap, verwezen docenten met pretoogjes naar de eerste avond.

Na afloop van de lezing was nog een incident geweest met een fan. Gerard Reve sloeg zijn wijnglas kapot en stond met de glasscherven in zijn hand gericht naar zijn tegenstander. De secretaris van de letterenfaculteit wist tussenbeide te springen. Zodoende bleef het handgemeen beperkt tot een snijwond.

Zelf schrijver worden

De lezingen kwamen terecht in het boekje Zelf schrijver worden. Volgens blogger Fokke niet het mooiste boek van Gerard Reve. Een boek met schrijftips lijkt veel te veel op het uitleggen van een mop, vindt hij. Dat moet je ook niet doen. Het advies van Fokke: lezen, lezen en nog eens lezen. Dan vind je het geheim van de schrijver tussen de regels door.

Voor blogger Paul mag het creatief proces van het schrijven best geheim blijven. Een uitzondering is het schrijfproces van zijn favoriete schrijvers. Het lijkt dan ook meer anekdotisch te gaan om bepaalde tics en eigenaardigheden, rituelen rond het schrijfproces. Ook is hij nieuwsgierig of het creatief proces van het schrijven verschilt bij het genre of bij andere vormen van schrijven zoals vertalen.

De kinderboekenschrijver Jacques Vriens spreekt bij zijn lezingen vaak over zijn schrijfproces. Dat kreeg ik ook mee toen ik hem bezocht een paar jaar terug in de Almeerse bibliotheek. De tips die Paul in zijn blog noemt, noemde hij niet. Hij vertelde juist een prachtige tip: begin bij het einde, dan is het veel makkelijker schrijven. Je weet immers waar je naartoe moet.

Niks mee hebben

Voor Niek is het antwoord duidelijk. Net als bij Ali en Ruud. Zij hebben er niks mee. Ze hoeven niet zonodig mee te kijken in de keuken van de schrijver. Niek schrijft dat ze liever zelf wil ontdekken hoe het werkt. Ze wil er vooral plezier in hebben en hoeft dan niet te weten hoe haar voorbeelden het doen.

‘Geen echte mening dus dit keer’, schrijft ze bijna verontschuldigend. Voor mij is deze vraag ook een les in vragen stellen. Want het antwoord begint met de vraag. Zeker ook toen Fokke mij er terecht op wees dat hij het jammer vond geen gedichtenvraag te krijgen. Uitgerekend in de gedichtenweek. Inderdaad jammer. Dus als iemand een idee heeft voor een vraag over gedichten…

Lees morgen de zesde vraag voor #50books

#50books

De leesvraag #50books is een initiatief van Peter in 2013. Martha nam het in 2014 over en in2015 ging Peter zelf weer verder. Vanaf de eerste vraag doe ik regelmatig mee. Naar overzicht van alle vragen.