Tagarchief: passionen

Actus tragicus

image

Terwijl iedereen naar de Matthaüs of de Johannes luisterde, hoorde ik een paar weken terug de prachtige Actus tragicus van Johann Sebastian Bach aan. De uitvoering staat op de nieuwste cd uit de serie Bach in Context. De cantate vormt de opening van het drieluik werken van Bach rond de dood.

Naast de Actus tragicus dat na een sonatine opent met Gottes Zeit ist die allerbest Zeit, klinken op de cd van Musica Amphion en Gesualdo Consort Amsterdam de motetta Komm, Jesu komm (BWV 229) en cantate Mit Fried und Freud ich fahr dahin (BWV 125). Het zijn stuk voor stuk mooie, troostrijke werken van Bach rond de dood.

Tussen de cantates door speelt Reitze Smits de delen uit de eerste Orgelsonate en het orgelkoraal ‘Schmücke Dich, o liebe Seele’. Hij doeet op het orgel van de Martinikerk in Groningen. Dat maakt de cd tot een mooie representatie hoe in Bachs tijd muziek vorm kreeg in de kerkdiensten.

image

De sonatine van de Actus tragicus is heel mooi, mede door het bijzondere gebruik van de 2 altblokfluiten. Ze klinken heel mooi samen, versterken elkaar, maar lopen soms ook van elkaar weg om weer samen terug te komen. Het brengt de boodschap heel scherp over. Het ingetogene dat zich vermengt met de 2 viola da gamba’s en basso continuo. Een bijzondere combinatie. Niet alleen in het oeuvre van Bach.

De uitvoering vormt een mooie eenheid met de andere cantate en sterke uitvoering van de motetta. Ik ben er erg van onder de indruk. Vooral ook in de volgorde waarin alles gepresenteerd wordt. Het vormt samen een sterk geheel, waarbij de orgelwerken juist aan kracht winnen.

Het opsplitsen van de orgelsonate is een goede keuze. Ze verbindt alle onderdelen. Het orgelkoraal ‘Schmücke dich, o liebe Seele’ is misschien wel 1 van de mooiste orgelkoralen van Bach. De intentie waarmee Reitze Smits het speelt maakt het bijna tot een sleutel op de cd.

Daarmee ben ik heel nieuwsgierig geworden naar de andere cd’s uit deze serie. Ik trof deze cd samen met het dikke boek dat uitleg geeft over alle werken, bij de bibliotheek. Het was een aangename verrassing waarmee ik hernieuwd kennismaakte met die enorme schat aan muziek die Bach schreef: zijn cantates. Ze vormen kleine Passionen op zich en evenaren de Matthaüs en Johannes regelmatig.

Bach in context Actus tragicus. Cantates, motetten en orgelwerken van Johann Sebastian Bach, uitgevoerd in liturgisch-muzikale context. Uitvoerenden: Musica Amphion, Gesualdo Consort Amsterdam, Reitze Smits (orgel), Pieter-Jan Belder (algehele muzikale leiding). Et’cetera Records. ISBN: 9789462285491. EAN: 8711801014890. Prijs: € 25.

Waarom de Johannes mooier is dan de Matthäus

Wat anders dan de Matthäus (bron: foksuk.nl)

Passionen laten zich niet vergelijken, zeker niet de enige 2 bekende passionen van Bach: de Johannes en de Matthäus. Maar veel mensen lijken zich teveel te fixeren op de laatste, terwijl de eerste ook een meesterwerk is. Fokke en Sukke gaan normaal altijd naar de Matthäus stond er boven de populaire cartoon gisteren. De strekking is dat ze dit jaar het roer maar eens radicaal omgooien: ze gaan naar de Johannes-passion. Een goede beslissing vind ik. De Johannes is vele malen mooier dan de Matthäus.

Kleinere broertje
De Johannes-passion behoort tot het kleinere broertje van de beroemde Matthäus-passion van Johann Sebastian Bach (1685-1750). Ergens wordt er altijd een beetje geringschattend naar gedaan. De passion telt veel minder aria’s: 10 tegen 15 in de Matthäus. Ook is het openingskoor van de Johannes vele malen soberder. Allemaal punten die je als minder zou kunnen opvatten. De uitvoering van een Matthäus ligt rond de 2 uur en 3 kwartier tegen 1 uur en 50 minuten voor de Johannes.

Voor mij staat de Johannes-passion ver boven de Matthäus. Het is een jeugdsentiment dat loskomt bij het luisteren naar de Johannes. De Johannes is de eerste passion geweest die ik als kind live mocht meemaken. Het was in de Utrechtse Domkerk in de zaterdagmiddagconcerten. De kerk zat stampvol. We konden geen plekje vinden met zicht op de uitvoerenden. Indirect vingen we de muziek op en keken onderwijl naar de pilaren en hoge gewelven van de Domkerk.

Kuchen
De drukte demotiveerde ons. Mijn broertje begon te wiebelen en te kuchen. Mijn zusje was het ook beu. In de pauze zouden we de kerk verlaten, besloten mijn ouders. Lees verder Waarom de Johannes mooier is dan de Matthäus