Tagarchief: ouderdom

Veel lachen

image

De typering van de ouderen maakt ook het 2e dagboek van Hendrik Groen tot een boek dat je met heel veel lachen en soms een kleine traan leest. In Zolang er leven is weet de bewoner van het bejaardentehuis in Amsterdam Noord heel treffend zijn medebewoners te beschrijven.

Dat hij hiermee alle soorten ouderen typeert, lijkt mooi meegeenomen, maar is vooral het feest der herkenning voor de lezer. Hendrik Groen weet feilloos elke situatie in het bejaardentehuis te benoemen en vertelt er op een bijna afstandelijke manier over.

Hij kan dit doen omdat hij zichzelf niet spaart. Soms is hij zelf die norse, momperende bejaarde die hij opvoert in zijn dagboek. Het geeft niks. Iedere oudere kan zo’n dag hebben. Een jongere zelfs.

Juist de stereotype oudere die mopperend door het leven gaat en geen enkel vreugdevol moment lijkt te hebben, is het doelwit in zijn boek. En er zijn er heel veel van. Ze lijken wel allemaal geconcentreerd te zitten in het bejaardentehuis van Hendrik Groen.

Je wordt bijna blij als hij bericht dat een knorrende medebewoners is overleden. Het lijkt wel of je de zucht van verlichting door het hele huis hoort gaan.

De schattige momenten volgen bijna terloops. Zoals bij de latijd tevreden mevrouw Hoensbroek waarover Hendrik Groen het volgende opmerkt:

Zij heeft ooit een poging gedaan om het deel van haar AOW dat ze overhield aan het eind van de maand, terug te geven aan de uitkerende instantie door twee briefjes van twintig in een enveloppe te doen en op te sturen. Daar raakte het ambtelijke apparaat helemaal van in de war. Het heeft maanden geduurd voor die veertig euro weer bij mevrouw Hoensbroek op de bankrekening stond. De hele operatie moet honderden euro’s hebben gekost. (128/9)

Een heerlijk voorbeeld uit de werkelijkheid die zo gebeurt kan zijn. Niet dat ik zelf zo iemand ken, maar ik kan mij goed voorstellen dat er ouderen zijn die geld over houden en dat terug willen sturen. Dat dit het ambtelijk apparaat van de kaart brengt, is eerder een gegeven dan fantasie.

En dan heb ik nog helemaal niks over het echte verhaal verklapt…

Hendrik Groen: Zolang er leven is, Het nieuwe geheime dagboek van Hendrik Groen, 85 jaar. Amsterdam: Meulenhoff, 2016. ISBN: 978 90 290 9076 6. 376 pagina’s. Prijs: € 19,99. Bestel

De rebellenclub

image

Dat bejaarden helemaal niet saai hoeven te zijn, bewijst Hendrik Groen in zijn dagboek Pogingen iets van het leven te maken wel. Hij beschrijft zijn verwoede pogingen om te ontsnappen aan het keurslijf waarin de samenleving ouwetjes wil stoppen.

Een scootmobiel is helemaal niet een achteruitgang. Sterker nog het brengt Hendrik Groen weer naar buiten. Dat hij op zijn tochten soms in de bosjes beland als hij een konijntje ontwijkt, een bekeuring krijgt of in het gezicht wordt gespuugd omdat jongere meent dat die ouwe opzij voor hem moest.

Het wagentje brengt hem overal waar hij wil zijn. Net als het groepje ouderen dat het er niet bij laat zitten en het roer in eigen handen neemt. Ze laten zich niet pamperen door de directrice van het bejaardenhuis. Ze weten op een uitdagende en humoristische manier hun oude dag te slijten.

Het is een erg aangename stemming die een ander daglicht werpt op ouderen. Zeker ook omdat Hendrik Groen alle mensen om hem heen zo treffend weet te beschrijven. Want gelukkig blijven er nog genoeg bejaarden over zoals ze horen te zijn: bekrompen, ouderwets en mopperend dat vroeger alles beter was.

Het zijn de mensen die meegaan met het halfjaarlijkse uitstapje:

De halfjaarlijkse uitstapjes onder regie van de bewonerscommissie hebben eigenlijk als doel om, bij wijze van verrassing, ergens te drinken (10.30 uur), te lunchen (12.30 uur) en thee te drinken (15.30 uur) en tussendoor in de bus te zitten. Net als een doorsnee dag in het tehuis. Alle resterende tijd is nodig om vijfenveertig bejaarden vier keer in en uit een bus te laden en drie keer allemaal het invalidentoilet van een wegrestaurant te laten bezoeken. (198)

Het feest der herkenning. Zo kennen wij ze. Hendrik Groen moet er niks van hebben en weet al een tijdje onder de uitstapjes uit te komen. Het scheelt dan ook best dat er een ruzie is in de bewonerscommissie, waardoor de uitstapjes niet door kunnen gaan.

Hendrik Groen: Pogingen iets van het leven te maken, Het geheime dagboek. Amsterdam: Meulenhoff, 2014. ISBN: 978 90 290 8997 5. 328 pagina’s. Prijs: € 18,99. Bestel

Proust

image

De tijd verglijdt in de roman Ik neem toch een hond van Marjan Berk. De hoofdpersoon merkt het ook. Ze merkt dat ze langzaam vergeetachtig wordt.

Op een avond staat ze in Olst voor een donkere dichte bibliotheekdeur terwijl ze dacht er columns te moeten voorlezen. Een voorbijganger roept haar toe dat ze een dag te vroeg is. Tot haar schrik merkt ze dat ze die avond in Delfzijl een groep vrouwen moest toespreken. Zou ze echt vergeetachtig worden?

Het verglijden van de tijd illustreert Marjan Berk het mooiste in het noemen van Marcel Prousts romancyclus À la recherche du temps perdu. Zelf komt de hoofdpersoon Lena Steketee niet zover:

Lena was voor de zoveelste keer aan Proust begonnen, ze kwam al jarenlang nooit verder dan de passage waarin de grootmoeder een rondje om de kerk liep. Dan was de vakantie weer voorbij en wachtte Proust op de volgende vakantie. (42)

Later bezoekt ze in Parijs met een vriendin nog snel een museum om de verzamelde manuscripten en brieven van de Franse schrijver te bewonderen. Zogenaamd om het verblijf in de Franse hoofdstad nog een cultureel tintje te geven.

Het lukt haar schoonmoeder wel om door een deel van Prousts magnum opus te komen. De gretige lezer kon de boeken van de Franse romanschrijver wel waarderen.

Zelfs Proust werd door haar ijverig verorberd: ‘Mooi boek!’ zei ze enthousiast, toen ze drie delen van de verloren tijd had doorgewerkt. (112)

Daarmee wordt de romancyclus van Marcel Proust het symbool van de verloren tijd. Hoe de ouderdom komt en het grote levenswerk van de Franse schrijver maar niet gelezen wordt. Zelfs haar schoonmoeder heeft het gelezen, maar Lena Steketee komt er maar niet aan toe.

Marjan Berk: Ik neem toch een hond Amsterdam/Antwerpen: Uitgeverij Atlas, 2011. ISBN 987 90 450 6777 3. 134 pagina’s.

Dromen achterna lopen

image

Een bijzonder boek is de roman Etta & Otto & Russell & James van de Canadese schrijfster Emma Hooper. Het vertelt het verhaal van Etta en Otto en hun vriend en buurman Russell. Etta vertrekt in het holst van de nacht om naar de zee te gaan lopen. Ze wil het water zien schrijft ze in een brief aan haar man Otto.

Gedurende de roman maakt ze tocht te voet door Canada, naar het oosten. Als haar man Otto ‘s morgens de brief vindt, gaat hij op zoek naar de wereldbol.

Er zat een lampje in waarvan het licht door de lengte- en breedtegraden naar buiten scheen. Hij knipte het aan en deed de gewone keukenverlichting uit. Hij zette de bol op het andere uiteinde van de tafel, bij de brief en de kaarten vandaan, en volgde een route met zijn vinger. Als ze naar het oosten ging, had Etta 3232 kilometer af te leggen. Naar het westen, naar Vancouver, 1201 kilometer. Maar ze zou naar het oosten gaan, wist Otto. (7/8)

Gedurende het verhaal trekt Etta door Canada. Ze loopt door het land, vergezeld door een coyote die ze James noemt, naar haar doodgeboren neefje en zoontje van haar bij de bevalling overleden zus Alma. Etta maakt haar tocht door Canada en krijgt steeds meer fans die haar in de steden aanmoedigen.

Het is een prachtig verhaal over een liefde tussen twee mensen. Etta, Otto en Russell zijn even oud. Otto en Russell groeiden met elkaar op, hebben bij elkaar in de klas gezeten en werden door Otto’s moeder tweelingbroers genoemd. Etta kwam bij de jongens in de klas als onderwijzeres. Ze gaf les in het schooltje aan de oudere jongens.

Bij het lezen van dit boek heb ik genoten. Het is een heel lief boek, boordevol met verwijzingen naar het verleden waarin veel gebeurd is. De 83-jarige vrouw maakt een indrukwekkende reis door heden en verleden, waarbij de twee in elkaar vervloeien doordat haar geheugen haar in de steek laat.

Daarmee is Etta & Otto & Russell & James een ontroerend levensverhaal dat heel beeldend, filmisch geschreven is. Het Canadese landschap met de uitgestrekte kale vlaktes komt hierin heel poëtisch tot uitdrukking. De lange voettocht door het land gedreven door het verlangen naar de zee. En de hartstocht van haar man Otto die van krantenpapier en meel levensgrote beelden maakt. Het geeft het verhaal nog meer kracht en verbeelding.

Ik heb genoten van dit verhaal waarbij de dromen van weleer letterlijk achterna worden gelopen. Het is nooit te laat om te doen wat er in je opkomt. Gevaren mogen er misschien zijn, het weerhoudt Etta niet om te doen wat ze altijd al wilde doen: het water zien.

Emma Hooper:Etta & Otto & Russell & James Oorspronkelijke titel: Etta and Otto and Russell and James Uit het Engels vertaald door Johan Hos. Uitgeverij Podium, Amsterdam, 2014. ISBN 987 90 5759 688 9. 320 pagina’s. Prijs: € 19,95.

Een perfecte dag voor literatuur

Dit is mijn bijdrage over Emma Hooper roman Etta & Otto & Russell & James. We lazen dit boek op 15 november bij Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nlLees de bijdragen van anderen in de reacties.