Tagarchief: nobelprijs

Wie verdient voor jou de Nobelprijs? – #50books vraag 42

img_20161014_124551.jpgEen spannende week voor de liefhebber van literatuur: wie wint dit jaar de Nobelprijs voor de literatuur? Het antwoord: Bob Dylan krijgt de Nobelprijs! Zijn liedjesteksten zijn zo literair, dat de Zweedse Academie de Amerikaanse protestzanger de meest prestigieuze literaire prijs ter wereld gunde.

Bovenop de verrassende keuze, krijgt Bob Dylan zelfs een vergelijking met grote Griekse dichters:

Als je 5000 jaar terugkijkt, ontdek je Homerus en Sappho. Zij schreven poëtische teksten die bedoeld waren om te worden voorgedragen. Datzelfde geldt voor Bob Dylan. Wij lezen Homerus en Sappho nog steeds en genieten van hun werk.

Dat is klare taal. De organisatie achter de Nobelprijs blijft natuurlijk best een geheimzinnig genootschap. Het is mij altijd onduidelijk hoe ze precies bepalen wie deze prijs krijgt. Het lijkt een volstrekte willekeur te zijn en daarom is de verrassende keuze voor Bob Dylan best leuk om te horen.

Fan Martin Bril zou een gat in de lucht hebben gesprongen als hij dit hoorde. Maar heeft Bob Dylan deze literaire prijs wel verdiend? Zijn teksten zijn namelijk onlosmakelijk verbonden met zijn muziek. En blijft er nog iets overeind van zijn tekst als je de muziek weglaat. Zoveel mensen, zoveel meningen. Dat geldt bijna elk jaar als de Nobelprijs voor de literatuur aan een schrijver wordt toegekend.

Dat brengt mij bij de boekenvraag van deze week.
Wie zou volgens jou de Nobelprijs voor de literatuur verdienen?

Bij de toekenning van de prijs wordt altijd meegenomen dat het werk van de schrijver een idealistisch karakter bezit. Je bent vandaag even het doorslaggevende lid van de Zweedse Academie en bepaalt wie de winnaar is van de Nobelprijs voor de literatuur. Ik ben benieuwd waarom je hem of haar kiest.

Blog mee over #50boeken

Schrijf een blog over de vraag van vandaag en laat hieronder in de reactie een linkje naar je site staan. Heb je zelf een idee voor een vraag? Ze zijn van harte welkom. Mail gerust een vraag of stel hem in via het contactformulier.

#50books

De leesvraag #50books is een initiatief van Peter in 2013. Martha nam het in 2014 over en in 2015 ging Peter zelf weer verder. Vanaf de eerste vraag doe ik regelmatig mee. Naar overzicht van alle vragen.

V.S. Naipaul

20140831_184234Misschien wel de mooiste scène in Dark Star Safari van Paul Theroux. In elk geval de meest aangrijpende. Hij is in Simonstad en wacht op de bus naar Cape National Park. Paul Theroux ziet een man de krant lezen.

Een paar woorden vielen me op. Boven aan de voorpagina stond de treffende kop: ‘Pessimistische globetrotter wint Nobelprijs.’
‘Het lijkt erop dat ik de hoogste bekroning heb gekregen,’ mompelde ik, en ik boog me over naar de vreemdeling om hem een nieuwtje te vertellen waarvan hij versteld zou staan.
Maar hij had me niet gehoord, en ook mijn zucht ontging hem. Het gevoel kwam en ging, zoals het dreunen van zo’n reddingsvliegtuig dat de drenkeling in zijn rubberbootje net mist: niet meer dan een klein glimpje hoop. Maar niemand verliest echt, want in de Zweedse Loterij kan er maar één de winnaar zijn. (518)

Het is misschien wel het aangrijpendste stukje van Dark Star Safari. Het confronteert Paul Theroux meer dan ooit met zichzelf: de toekenning van de Nobelprijs voor de literatuur. Hij komt wel heel dichtbij.

In zijn reisverhalen bezoekt Paul Theroux dikwijls Nobelprijswinnaars. Hij begon ermee in De oude Patagonië- Expres, waar hij in Buenos Aires de schrijver Borges bezoekt. Later gaat hij ermee door.

In vrijwel elk reisboek ontmoet hij een (toekomstig) Nobelprijswinnaar. In Dark Star Safari zelfs twee: Naguib Mafouz in Egypte en Nadine Gordimer in Zuid-Afrika. Hij ontmoette Naguib Mafouz al in een eerder reisboek, het boek waarbij hij de Middellandse Zee rondreist: De zuilen van Hercules. Daar bezoekt hij de Egyptische Nobelprijswinnaar in het ziekenhuis. Kort ervoor is er een aanslag gepleegd op de oude schrijver. In Dark Star Safari is de schrijver weer helemaal opgeknapt. Een grote groep mensen heeft zich rond hem verzameld.

Het bezoek aan Nadine Gordimer is ontroerend en daar wordt de oude vriend V.S. Naipaul ook even genoemd. Nadine haalt het boek Geschiedenis van een vriendschap aan waarin Paul Theroux over zijn oude vriend schrijft:

‘Ik ben blij dat ik je boek over Naipaul heb gelezen,’ zei Nadine. ‘De besprekingen hadden het me tegengemaakt. Het gaat over jou, niet over hem – en meedogenloos over jou. Het is een heel goed boek.Aan het slot heb ik je toegejuicht. Hij is vrij, dacht ik.’ (435)

Paul Theroux spreekt er niet over wie de Nobelprijs gewonnen heeft als hij die kop leest. Iedereen weet wel dat het hier om V.S. Naipaul gaat, zijn leermeester, inspirator en vriend. En of hij er helemaal vrij van is, weet ik niet. Het zit aan hem vast en blijft aan hem vast. Wat hij ook doet. Dat viel me in de passage over de Nobelprijs op.

Paul Theroux: Dark Star Safari, Een reis van Caïro naar Kaapstad. Oorspronkelijke titel: Dark Star Safari. Vertaald door Tinke Davids. Amsterdam/Antwerpen: Uitgeverij Atlas, 2003. ISBN: 90 450 1056 9.

Nobelprijswinnaar

wpid-20140315_090354.jpg
In het boekenweekessay Arctisch dagboek geeft Jelle Brandt Cortius af op mensen met een educatiecomplex. Ze hebben geen bul en zien dit als een groot gemis. Daarom proberen deze mensen dat te compenseren overal te onpas hun kennis te etaleren. Hij treft ze aan boord van het cruiseschip de MS Discovery.

Ze ‘strooien met citaten, liefst van Franse filosofen’ en halen voortdurend boeken en schrijvers aan van ‘liefst humorloze Nobelprijswinnaars’. Jelle Brandt Cortius geeft de reden:

Niet omdat het iets toevoegt aan het gesprek, maar om aan te tonen dat zij die filosoof, schrijver of dichter kennen. (27)

Als hij tegen een vrouw zegt niets van Dostojevski gelezen te hebben, krijgt ze het te kwaad: ‘Dan kun je Rusland toch niet begrijpen!’ Hij vindt de boeken van deze negentiende-eeuwse Rus ‘niet geweldig’ geschreven en was ergens in De gebroeders Karamazov gestopt.

Barrevoetse februari

Ik moest bij het lezen van deze passage gelijk aan het boek Barrevoetse februari van Herta Müller denken. Ze is een nobelprijswinnaar en we lezen vandaag het boek voor Een perfecte dag voor literatuur van Not just any book.

De Duitstalige Roemeense kreeg in 2009 de prijs voor haar oeuvre. De hoogst haalbare literaire prijs die je maar kunt krijgen. Die moet dus wel goed zijn, net als Nadine Gordimer, V.S. Naipaul of J.M. Coetzee.

Ze heeft bij de uitreiking de volgende beschrijving meegekregen:

Ze tekent met poëtische verdichting en prozaïsche zakelijkheid het landschap van de ontheemden op.

Dat geldt zeker voor een boek als Barrevoets februari. Het boek bestaat uit een reeks van 26 schetsen over een Roemeens dorp. Het levert stuk voor stuk prachtige verhalen op, waarbij vooral de woordkeuze en de beelden die de verteller oproept aangename momenten bezorgen.

Tussen proza en poëzie in

Het lezen van dit boek vraagt ook een andere leeshouding, ergens tussen het lezen van poëzie en proza in. Bovendien levert de vertaling niet altijd het effect op die de woorden in het Duits hebben.

Een boek dat ondanks de goede vertaling kracht verliest en aan schoonheid inboet. Het effect van een schrijfstijl waar hoe het gezegd wordt vaak belangrijker is dan wat er gezegd wordt.

Het lezen van Herta Müller kost de lezer veel energie. Vooral de langere schetsen vragen de opperste concentratie van een autocoureur. Je vliegt met je aandacht zo uit de bocht. Of je blijft steken in een zinnetje waardoor je de route van het parcours kwijtraakt.

Langzaam (her)lezen

De enige remedie: langzaam lezen, herlezen en soms weer helemaal opnieuw beginnen. Als je dat doet beleef je veel plezier aan het boek Barrevoetse februari.

Tussen al die regels zoek ik naar het verhaal. Het verhaal van een dorp, ver weg. De dorpsbewoners gevat in schetsen. Een pastoor die zegt:

Alleen de wolken komen in de hemel.

Een spoorwegarbeider die een meisje zijn lid laat zien achter de goederentrein:

Toen ze eroverheen ging met haar hand, groeide er een kinderhoofd uit.

Inge die in ‘Die dag’ alles door het huis smijt. Wat ze smijt, krijgt na afloop mannelijk, vrouwelijk of onzijdig mee. Zelfs het niets waarin ze staart is iets:

Niets is onzijdig, mompelde Inge in zichzelf.

En ik die mij het hele boek afvraagt of ik het ook mooi had gevonden als deze vrouw niet de Nobelprijs voor de Literatuur had gewonnen. De beelden die ze oproept en waarop ze soms meedrijft.

De wolk heeft zijn grijze mantel aan.

Terwijl ze gewoon uit de trein naar buiten kijkt en het landschap aan zich voorbij ziet trekken.

Vliegende berken door de trein.

Wat zouden de zinnen met mij doen als ik niet onderop de cover van het boek had gelezen?

Winnaar Nobelprijs voor literatuur

En ik voel mee met Jelle Brandt Cortius. Misschien vind ik het gewoon wat ik er nu van vind, sla het boek dicht en houd ik mijn mond verder. Lees ik om mee te kunnen praten met Een perfecte dag voor literatuur?

Of heb ik van een paar verhalen genoten en konden de langere mij niet bekoren? Dan werden de beelden teveel en kon ik niet meekomen in het verhaal. Afgeleid door zoveel overtolligheid en beelden.

Misschien later op een cruiseschip, als ik groot ben en rijk én aan het eductiecomplex lijd. Misschien dat ik dan te onpas roep dat ik Herta Müller gelezen heb. Maar tot die tijd bewaar ik de mooie beelden in mijn hart en werp de rest overboord.

Een perfecte dag voor literatuur

Dit is mijn bijdrage over Herta Müllers Barrevoetse februari. We lezen dit boek vandaag bij Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nlLees de bijdragen van anderen in de reacties.

Herta Müller: Barrevoetse februari. Vertaling van Barfüssiger Februar. Vertaald door Ria van Hengel. Breda: De Geus, 2014. 160 pagina’s. Prijs: 15,95 euro