Tagarchief: new york

Melville

Een leuk ontdekking is het boekje De klerk Bartleby van Herman Melville. De Amerikaanse schrijver is vooral bekend van Moby Dick, een roman die tijdens zijn leven absoluut niet werd gewaardeerd. Het is nu het enige boek dat we van hem kennen. De rest is ondergesneeuwd.

De middelmatige werken van Melville zijn tijdens zijn leven ongekend populair. Als hij met Moby Dick voor de verdieping en een geheel eigen stijl kiest, wordt hem dat niet in dank afgenomen. Herman Melville trekt zich deze kritiek heel erg aan. Het brengt hem tot waanzin. Zo laat hij het schrijven los, verkoopt de boerderij en gaat in New York aan de slag als inspecteur bij de douane.

Het verhaal De klerk Bartleby past helemaal in deze lijn. Het is een prachtig verhaal over een hoofd van de griffiers, een functie die door een grondwetswijziging niet meer bestaat in de staat New York. De sfeer op zijn kantoor is grimmig. De medewerkers bezitten allemaal hun positieve kanten, maar hebben vooral hun onhebbelijkheden. Het uitzicht op een blinde muur en aan de andere kant een luchtkoker, brengen hier weinig verandering in.

Als door de grote werkdruk toch iemand nodig is, neemt de verteller Bartleby aan. Hij weet niet veel van deze man, maar hij neemt hem aan na een paar woorden betreffende zijn kwalificaties. Aanvankelijk werkt deze man ijverig, maar geleidelijk aan weigert hij steeds meer opdrachten. Hij doet dit met de opmerking: ‘Liever niet.’

‘Liever niet,’ echode ik, terwijl ik hogelijk opgewonden opstond en de kamer in één stap doorkruiste. ‘Wat bedoel je daarmee? Is het je in je bol geslagen? Ik wil dat je me helpt dit vel papier te collationeren – pak aan’, en ik wierp het hem toe. (25)

De situatie wordt steeds erger en uiteindelijk zit de klerk Bartleby werkeloos voor zich uit te staren. De verteller weet zich hier geen houding tegenover aan te meten. Zo lijkt het of de klerk achter het scherm op kantoor woont. De verteller is radeloos. Hij verhuist er zelfs zijn hele onderneming voor, maar het mag niet baten. De klerk Bartleby blijft hem achtervolgen.

Hiermee is De klerk Bartleby een heerlijk absurdistisch verhaal dat je radeloos maakt. De klerk is passief en weigert alles te doen onder het motto: ‘Liever niet’. Het maakt je als lezer net zo radeloos als de verteller. Tegelijk roept de klerk medelijden bij je op. Daarmee ga je helemaal mee met de verteller, die Bartleby tegemoet probeert te komen. Terwijl deze alleen maar verder wegzinkt. Het lijkt daarmee een onafwendbaar lot waarop de man en uiteindelijk ook zijn baas afstevent.

Een heerlijk verhaal om te lezen, waarbij mij ook zo aanspreekt dat het op een kantoor speelt. Misschien is dat wel het grootste feest der herkenning in dit verhaal. Het zou zo kunnen gebeuren op het werk…

Herman Melville: De klerk Bartleby, Een verhaal van Wall Street. Oorspronkelijke titel: Bartleby, the Scrivener. A Story of Wall Street. Vertaling en nawoord: Rosalien van Witsen. Illustraties: Charlotte Schrameijer. Amsterdam: Uitgeverij Athenaeum – Polak & Van Gennep, 2016. ISBN: 978 9025 3041 95. 96 pagina’s. Prijs: € 7,99. Bestel

Ik zag een man

image

De roman Ik zag een man van Owen Sheers bevat een paar interessante thema’s: de oorlog tegen het terrorisme die gevoerd wordt in landen waarmee Amerika officieel helemaal niet in oorlog is, zoals Pakistan. Het inzetten van drones waarbij onschuldige slachtoffers vallen en het begin van de Kredietcrisis.

Thema’s die het einde van het eerste decennium van de 21e eeuw behandelen. Daartussen speelt vooral de gevoelens van schuld en boete bij de personages in het verhaal. Ze worstelen allemaal met schuld en boete.

De roman speelt in de opening op een cruciaal moment in het leven van hoofdpersoon Michael. Michael is schrijver en is kort ervoor zijn grote liefde verloren. Ze is omgekomen in Pakistan door een droneaanval op het busje waarin ze zat. Vanuit Creech Air Force Base in Amerika bestuurt hij aan de andere kant van de wereld de allesvernietigende raket.

In een diagram van de Predator op de monitor van Daniel verdwenen de twee Hellfires van hun rails. Terwijl hij naar het tafereel keek dat het doelwit moest worden – de schaduw van de boom, de tot stilstand gebrachte pick-ups – klonk het zachte gesuis van zijn koptelefoon in zijn oren, met op de achtergrond zesmaal een ingehouden adem op de lijnen. De teller links van hem daalde. Naar tien, naar vijf. De man die de kippen voerde was dichterbij gekomen. In de deur van het busje verscheen opnieuw een lichtere vlek. Vier, drie, twee. Het was een hoofddoek. Eén. (141)

Na de verschrikkelijke gebeurtenis verhuis Michael vanuit New York naar een straat tegen het Heathpark in Londen. Zijn huis in Amerika herinnert teveel aan Caroline. Hij probeert het leven weer vorm te geven na het overlijden van zijn liefde Caroline.

In Londen leeft hij een vrij geïsoleerd bestaan, maar hij gaat heel intensief om met zijn buren. Als hij op een dag na het tuinieren de achterdeuren geopend ziet en naar binnen stapt, begint een dramatische gebeurtenis die zijn leven voorgoed zal veranderen.

Hij denkt eerst dat zijn buren Josh en Samantha thuis zijn, hij gaat steeds verder het huis binnen en ervaart boven ineens de nabijheid van de overleden Caroline. Dan gebeurt er iets heel dramatisch dat Michael en zijn buren Josh en Samantha blijvend met elkaar verbindt. Of ze nu willen of niet.

Daarmee weet de verteller op overtuigende wijze de schuldvraag te behandelen. Omdat de personages dingen voor elkaar verzwijgen, kunnen ze niet troosten. Het verdriet van Michael verschuift naar zijn eigen schuldvraag. Kunnen sommige dingen je overkomen?

Kan iemand die op duizenden kilometers afstand een drone bestuurt, voorkomen dat je geliefde wordt gedood. Er is van haar geen spoor meer over door de allesvernietigende bom die de dronebestuurder David McCullen heeft afgevuurd. Ze had daar niet moeten zijn, stellen de autoriteiten. Wat heeft een journalist in zo’n gevaarlijk gebied te zoeken? Bovendien hebben ze met de aanslag een belangrijke terrorist gedood.

Je verschuilen achter excuses, het lijkt wel het element te zijn waarin het draait in de roman Ik zag een man van Owen Sheers. Michael verschuilt zich achter zijn verdriet, de dronepiloot David McCullen achter zijn onwetendheid en de bankier Josh verstopt zich achter het zwijgen van een ander. Daarmee is excuses een heel verhaal geworden, boordevol nuances. Het verdriet wordt daarmee niet minder, het krijgt alleen een andere dimensie.

Owen Sheers: Ik zag een man. Oorspronkelijke titel: I Saw a Man. Vertaald uit het Engels door Inge de Heer. Amsterdam: uitgeverij Ambo/Anthos, 2015 ISBN: 978 90 263 2948 7. Prijs: € 19,99. 312 pagina’s. Bestel

Een perfecte dag voor literatuur

Dit is mijn bijdrage over Ik zag een man van Owen Sheers. We lezen dit boek bij Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nl. Lees de bijdragen van anderen in de reacties.

Not That Kind of Girl van Lena Dunham

image

Uitgeverij Meulenhoff stuurde mij een uitdaging. Ik wilde hem wel aangaan. Maar vrijwel meteen had ik spijt. Zou ik mijzelf niet hebben opgezadeld met verderfelijke chicklit? Begaf ik mij niet in een verschrikkelijke opdracht?

Het boek viel op mijn deurmat. Ik moest er een blogje aan besteden en maakte dan kans op een vrijkaartje voor een optreden van Lena Durham. Daar hoefde ik niet per sé heen. Ik vond het boek zelf lezen al genoeg. Het inspireerde al tot een #WoT. Nu de rest van het boek.

De scepsis maakte echter heel snel plaats voor bewondering. Want Lena Dunham is een feest om te lezen. Niet alleen voor vrouwen. Een man kan er veel plezier aan beleven. Het boek geeft een goed inkijkje in het leven van een (jonge) vrouw met al haar gemakjes en ongemakjes.

En het gaat niet alleen over de liefde of relaties. Daar blijft het steken bij veel chick-lit, maar Lena Dunham weet op een leuke en aanstekelijke manier het leven van een vrouw te vatten in haar boek Not That Kind of Girl. Het is een autobiografie op het eerste oog. Maar dat is een bedrieglijke eerste indruk. Al snel haalt de fantasie de werkelijkheid in.

Ze heeft haar boek opgedeeld in verschillende thema’s: Liefde en seks, Lichaam, Vriendschap, Werk en Het grote geheel. Daarbij hanteert ze een kritische houding naar zichzelf en haar omgeving. Ze doet dat met de bekende zelfspot die sterk aan Bridget Jones doet denken. Alleen weet zij dit te combineren met haar grenzeloze fantasie die werkelijk elk hoofdstuk tot een belevenis maakt.

Wordt vervolgd

Lena Durham: Not That Kind of Girl, Levenslessen om (vooral niet) op te volgen. Oorspronkelijke titel: Not That Kind of Girl – A Young Women Tells You What She’s “Learned”. Vertaald door Maaike Bijnsdorp en Lucie Schaap. Amsterdam: Meulenhoff, 2014. ISBN 987 90 290 9041 4. Prijs: € 19,95. 304 pagina’s.

Chinese wijsheden

20140904_211533In Jean Kwoks roman Dans met mij haalt de peetmoeder van Charlie regelmatig Chinese wijsheden aan. Met het gebruik hier van probeert ze haar gelijk kracht bij te zetten. Ze gebruikt zinnen als:

“Als je niet van richting verandert, dan eindig je daar waar je nu op afstevent.”

Of:

“Een genie doet zichzelf altijd voor als een onnozelaar.”

Of:

“Het niets is het begin van het universum.”

Of:

“Je moet de beker leegmaken voor je hem weer kunt vullen.”

Wijsheden zoals die ook op tegeltjes staan, met soms een originele kijk op het leven, maar vooral een belerende opmerking.

Charlie slaat haar peetmoeder met dezelfde stok terug als ze ruzie met haar heeft.

‘Ik ben niet meer dezelfde, maar “de zee aanvaardt honderd stroompjes en rivieren.” Dat hebt u toch zelf gezegd?’ Ik bracht haar een gezegde in herinnering waar ze erg op gesteld was, en dat betekende dat een goed mens flexibel was en alles accepteerde, groot en klein. (223)

Ze breekt daarmee het ijs en komt in gesprek met haar peetmoeder. Later vraagt ze het zelfs expliciet aan peetmoeder Yuan:

‘Peetmoeder, zeg nou eens eerlijk. Leert u die wijze citaten uit uw hoofd zodat u goed voorbereid bent als ik bij u langskom?’
Ze trok haar neus op. ‘Dat zou kunnen. Een oude vrouw moet toch iets doen om haar geest, maar ook haar lichaam bezig te houden?’ (348)

Het vormt de basis van Jean Kwoks boeken: de combinatie van oosterse wijsheden met de westerse leefwijze. Het brengt evenwicht in het leven van Charlie. Ze kan dansen door de tai-chi. De combinatie van lichaam en geest, maakt dat haar lichaam als een veertje door de lucht beweegt als ze danst.

Vergeet mijn recensie op Litnet over Jean Kwoks Dans met mij niet te lezen…

Jean Kwok: Dans met mij. Oorspronkelijke titel: Mambo In Chinatown. Vertaling: Mireille Vroege. Amsterdam: Uitgeverij Boekerij, 2014. Prijs: € 19,95. 400 pagina’s. ISBN: 978 90 225 7075 3.

Jean Kwok: Bijna thuis

image

De roman Bijna thuis vertelt het verhaal van Kimberly – Ah-Kim – die op elfjarige leeftijd van Hongkong naar New York emigreert. Ze is met haar moeder. Haar vader is overleden. Op uitnodiging van haar moeders zus, tante Paula zijn ze naar Amerika geëmigreerd.

Om haar tante te helpen, is het voorwendsel. Maar ze worden in een onleefbaar en eigenlijk onbewoonbaar appartement in Brooklyn gestopt. En ze mogen werken in de textielfabriek waar tante Paula en haar man oom Bob bedrijfsleider zijn.

Ze krijgen verschrikkelijk slecht betaald waarbij tante Paula ook nog eens veel geld inhoudt om een schuld te vereffenen. De schuld bestaat uit kosten van de oversteek en medicijnen die Kims moeder kreeg toen ze tbc had.

Ze moeten leven in een appartement zonder verwarming. Zelfs ontbreken fatsoenlijke ramen en het ongedierte tiert er welig. In de fabriek krijgen ze per kledingstuk betaald, waardoor ze een heel karig loon bij elkaar weten te sprokkelen.

Kim gaat naar een school in een achterstandswijk en heeft het er moeilijk mee de taal en in haar ogen vreemde gewoonten aan te leren. Bovendien probeert ze na schooltijd haar moeder zoveel mogelijk te helpen in de fabriek. Ze levert een harde strijd om haar weg in deze andere maatschappij te vinden. Ze leeft in twee werelden.

Als ze bijvoorbeeld tot diep in de nacht in de fabriek heeft gewerkt, terwijl ze de volgende dag een belangrijke mondelinge toets heeft op school:

Ik voelde me net een vogelverschrikker bij harde wind. Ik kon elk moment omver worden geblazen, in talloze stukjes uiteenvallen, en dan zou ik wakker worden en merken dat er niets van me over was, niets van de persoon die ik zo graag wilde zijn. (195)

Jean Kwok weet prachtig de vertwijfeling bij Kimberly te beschrijven. Ze verwoordt de totale vervreemding waarmee Kim wordt geconfronteerd op een humoristische wijze en met mooie beeldspraak. Je wordt meegenomen in het verhaal en de beleving van Kimberly.

Daarbij weet ze het gedrag van de medeleerlingen en docenten, maar ook van haar tante en moeder op een innemende manier over te brengen op de lezer. Want Kimberly krijgt een applaus aan het einde van de toets. De docenten hebben zich vergist. Kimberly is echt zo slim.

Ze doet dit nooit op een vervelende manier, zoals Lulu Wang bijvoorbeeld wel op mij overkomt. Jean Kwok stelt het verhaal zelf centraal. En dat verhaal staat als een huis. Ze weet een hele wereld tot leven te wekken van Chinese migranten die overleven en vechten voor hun nieuwe bestaan.

Jean Kwok: Bijna thuis. Vertaling Jeannet Dekker. Oorspronkelijk titel: Girl in Translation Amsterdam: De Boekerij, 2010. 303 pagina’s. ISBN: 9789022553640
Binnenkort in voordelige editie verkrijgbaar voor: € 7,50 (ISBN: 9879022570845)

Ontwapenend

imageZe komt uit China, is opgegroeid in New York en ging haar liefde achterna naar Nederland. Bij het blogevent van Meulenhoff sprak ik deze bijzondere schrijfster, Jean Kwok. Ze stond bij het eerste tafeltje in de tuin. Ik liep haar meteen tegen het lijf toen ik in de tuin kwam.

Ze begroette me als een oude vriend en barstte meteen los met haar verhaal. Het voelde heel welkom, enthousiast en gemeend. Ik genoot van haar verhaal. We stonden onder Ginkgo in de tuin van Meulenhoff. De groene bladeren lagen op het grind. Op een biels vlakbij het tafeltje zat haar zoon met een tablet.

Ze vertelde mij over haar boek dat over twee weken uitkomt: Dans met mij. Het is haar tweede boek en verschijnt volgende week al in Amerika. Jean Kwok schrijft in het Engels en verwerkt veel uit haar leven in haar boeken.

Ontwapenende humor

Wat mij direct aan haar opviel was haar enorme gevoel voor humor. Haar humor is heel ontwapenend. Ze haalt zichzelf naar beneden en doet dat op een heel vertederende manier. Zo vertelde ze over haar leven in New York. Over het harde bestaan aan de onderkant van de samenleving in de kledingfabriek. Een kant die vrijwel onzichtbaar is, maar die ze in haar boeken probeert te laten zien.

imageEen paar jaar geleden maakte de VPRO een documentaire van haar. Ze gingen met Jean Kwok mee naar New York. ‘Mijn man zei van tevoren dat ze mij wel moesten ondertitelen. Ik praat zo snel en onduidelijk. Ik geloofde daar niks van. Ik vertelde het de regisseur en die glimlachte beleefd terug. En toen zag ik de uitzending. Ik werd ondertiteld! Wat moest mijn man lachen.’

Niet koken

Volgens Jean Kwok kan ze helemaal niets. Ze heeft gestudeerd aan Harvard University en Columbia University, maar ze kan helemaal niet koken. ‘Bij mij brandt alles aan’, vertelde ze lachend. ‘Mijn familie dacht dat ik nooit zou trouwen.’

Ze vond een man, voor wie ze naar Nederland verhuisde. Maar haar familie heeft het volgens haar altijd te doen met haar man. ‘Ze vragen altijd aan hem of het wel goed met hem gaat. Ze hebben medelijden met hem.’

Ik hoop vurig dat het boek aansluit bij deze kennismaking in de tuin van Meulenhoff. Zo’n gevoel voor humor en ontwapenende houding, zou een verademing zijn in de Nederlandse literatuur.

Bekijk de uitzending van de VPRO: Nieuwkomers