Tagarchief: nanda roep

Strandbeest

image

Op het strand van Scheveningen ziet Janine, de hoofdpersoon van Dik, druk en dronken, een strandbeest over het strand voortbewegingen. Het is een kunstwerk van Theo Jansen, gemaakt van plastic buizen. Gevoed door de wind, beweegt het gevaaarte zich voort, de voetjes schuifelen vooruit over het zand.

Als Janine later op internet gaat zoeken naar de strandbeesten, bestelt ze een bouwpakket voor een klein exemplaar van het strandbeest.

Miniature beasts (assemblykit). Ik wil het. Ik doe het. Animaris Ordis Parvus, die bestel ik, met een propellor. (191)

Het is een bouwpakket, maar Janine verwacht niet dat haar zoon en man er moeite mee zullen hebben. Als ze het uiteindelijk in elkaar moeten zetten, blijkt het best een lastig karwei. Maar het lukt. Al is wel een heel krachtige windstoot nodig om het ding in beweging te krijgen:

Maar met een hand aan de rotating shaft wil het ook. (257)

Op de voorzijde van het boek pronkt het strandbeest van Theo Jansen, het miniatuur-exemplaar. Rondstruinend op internet, vind je allerlei filmpjes van de grote variant: enorme gevaartes die zich als monsters voortbewegen op de wind.

Het is een mooie metafoor hoe iemand weer de wind vindt om in beweging te komen, op eigen kracht en met de positieve energie om zich heen.

Nanda Roep: Dik, druk en dronken. Apeldoorn: Uitgeverij Nanda, 2015. ISBN: 978 94 90983 35 2. 276 pagina’s. Prijs: € 19,90. Bestel

Dik, druk en dronken

image

Een vrouw die zichzelf is kwijtgeraakt en weer op zoek gaat naar zichzelf. Dat is Dik, druk en dronken. Een driedubbele D om aan te duiden dat het de hoofdpersoon teveel wordt. Haar hele leven heeft Janine zichzelf aan de kant geschoven. Eerst voor haar zwemmende broer en later voor de carrière voor haar man, die architect is.

Dan gaat het niet meer. Ze vlucht letterlijk het huis uit. Ze past haar broek niet meer, voelt zich waanzinnig dik en krijgt het niet meer voor elkaar om haar rol als moeder en vrouw op zich te nemen. Ze heeft nooit meer aan zichzelf gedacht, alleen gegeven en heeft heel haar leven in dienst gesteld voor anderen. Het gaat niet meer.

Ze stapt uit de hectiek, vraagt haar man Bram om een beetje begrip en rijdt naar het strand van Scheveningen. Ze overnacht er en ontmoet er een jeugdvriend Marcel van wie ze hoort dat hij heimelijk verliefd op haar was. Ze zag het niet.

Ik hield van hem, bedenk ik nu, in een tijd dat ik nog niet wist wat liefde was. En nu hou ik opnieuw van hem. De situatie is misschien onwennig, maar hij is dat zeker niet. Ongelooflijk hoe snel je weer vertrouwd bent met een oude vriend. Alsof al die jaren niet zijn verstreken. Alsof we gewoon elke week trouw naar toneelles zijn gegaan en nog altijd samen scènes doen. (123)

In gesprek met hem ontdekt Janine wel dat hij doet wat hij altijd wilde doen. Al is zijn leven net zo goed vastgelopen. Hij wil niet teveel werken om zijn kinderen ook te zien opgroeien, terwijl zijn vrouw hem te laks noemt. Het tegenovergestelde van Janine, die juist alle tijd van de wereld heeft voor haar kinderen, terwijl haar man voor het inkomen zorgt.

Een eigentijds dilemma waar vooral veel vrouwen mee worstelen. Doe ik wat ik altijd had willen doen en mijn relatie: is er nog iets intiems in te vinden. Waarom is alles een verplichting geworden. Janine weet op een verrassende manier het leven weer naar zich toe te trekken door te gaan doen wat ze altijd had willen doen. Daarbij accepteert ze wie ze is, dik, druk en dronken. Ze laat zich niet meer het leven dicteren door anderen, maar leeft.

Daarbij blijf ik wel zitten met een boeiende vraag: wat ze wil gaan doen, vraagt wel een enorme hoeveelheid werk en energie. Vindt ze daarmee de rust die ze aan het begin van de roman zoekt?

Nanda Roep: Dik, druk en dronken. Apeldoorn: Uitgeverij Nanda, 2015. ISBN: 978 94 90983 35 2. 276 pagina’s. Prijs: € 19,90. Bestel

Moppen

image

Pluk van de Slettenflat past goed in de ‘mannenboeken’ zoals ik ze de laatste tijd lees. Succesvolle mannen die langzaam afglijden. Aan het begin van de roman kan het succes niet op. Ze lijken overal in te slagen. Alles wat ze aanraken verandert in goud.

Het lijkt wel of er niets mis kan gaan. Dan blijkt er een klein gaatje in het succes te komen, een lichte tegenslag. Eigenlijk niet noemenswaardig. Kan gebeuren, gewoon weer door. Maar het gaatje wordt groter en verandert uiteindelijk in een draaikolk waarin de held naar beneden wordt getrokken.

Ik las het in het boekenweekgeschenk van Tommy Wieringa, in de roman Euforie van Christiaan Weijts en later ook in De val van Jacok Duikelman van Anne-Marieke Samson over de succesvolle ambtenaar. In deze romans treedt het verval razendsnel op, vele malen sneller dan het succes gekomen is. De onfeilbare held, blijkt feilbaarder te zijn dan gedacht.

Hetzelfde zie je terug in Pluk van de Slettenflat van Silvester Zwaneveld. Maar hier ligt de satire er veel dikker bovenop. Het begint al in het eerste hoofdstuk dat regelrecht een sterk verhaal is, zoals alleen maar een brandweerman kan vertellen. Dat dit verhaal zelf een vervolg krijgt in de kroeg en hij er een vrouw mee in bed lokt, sluit hier mooi op aan.

De neergang blijkt als de hoofdpersoon een meisje in de buurt vindt, waarmee hij het bed in duikt. Hij overtreedt zijn eigen strenge regel: het meisje woont vlak bij hem en dan gaat het ook genadeloos mis. Ze ziet hem met een ander en zint op wraak.

Dat hij zich hieruit redt door de held uit te hangen, slaat nu juist negatief op hem. Hij verovert haar hart, maar voelt dan de benauwenis van de vaste relatie. Als hij zich hieruit probeert te ontsnappen, gaat het daar weer genadeloos mis: hij wordt verliefd.

Hij weet het zeker, tenminste, hij denkt dat hij het zeker weet. Elke vezel in zijn lijf zegt het. Sanne kroop naast hem in bed. Hij legde zijn arm om haar neer en zij kroop tegen hem aan. Als een puppy in een mand. Tot zijn verrassing viel ze als een blok in slaap, maar hij bleef wakker. En rook haar. En streelde haar. Hij viel als een blok. Hij viel voor haar.
Voor het eerst van zijn leven is hij verliefd. The real deal! (147-148)

Ook hier treedt het domino-effect op: er is geen houden meer aan, alles loopt fout. De balans waarin de held bij de opening van de roman in leefde, is omgeslagen. Het heldendom is betrekkelijk.

Waar de andere romans een zware en serieuze toon aanslaan, weet Silvester Zwaneveld het in het humoristische te trekken. Hij is niet voor niets een cabaretier. Hij maakt het absurde tot een grap. Een held is niet voor niets een held. En als het een held op sokken is, trekt Zwaneveld wel zijn sokken uit.

Dat gebeurt ook met Pluk van de Slettenflat, want zelfs zonder clou beleef je veel plezier aan het boek. Het is als een goeie grap: de weg naar de clou is net zo leuk als de clou zelf.

Silvester Zwaneveld: Pluk van de Slettenflat. Uitgeverij Nanda, 2015. ISBN: 978 94 90983 34 5. Prijs: € 17,50. 208 pagina’s. Bestel

Slettenflat

image

De verwijzing die Silvester Zwaneveld maakt naar het beroemde boek van Annie M.G. Schmidt is duidelijk. Pluk heeft een rood kraanwagentje, een leuke verwijzing naar de brandweerauto van Pluk van de Slettenflat. Verder is de debuutroman van de cabaretier vooral een mannenboek: een boek vol heldenmoed en vooral tips hoe je een vrouw snel het bed in krijgt.

De tips verpakt de verteller in categoriën vrouwen en zijn vooral handig. Eigenlijk weet je het ook wel als man: een beetje aandacht doet wonderen. De soorten aandacht die de verteller van Pluk van de Slettenflat onderscheidt zijn legio: van romantische aandacht of alcoholische aandacht tot mysterieuze aandacht. Allemaal vormen van aandacht waar vrouwen mee te verleiden zijn.

Elke man weet het natuurlijk wel, maar het is best fijn ze in een overzicht te treffen, verpakt in het verhaal als grote voorbeeld. Het grote verhaal van Pluk de brandweerman die elke vrouw in bed krijgt. Mits hij zich aan zijn eigen 3 regels houdt: (1) Maak het nooit uit; (2) Haal je ‘waar’ van ver en (3) Schep geen verwachtingen.

Het zit de hoofdpersoon Pluk bijzonder mee. Pluk heet eigenlijk Ramon, maar iedereen noemt hem sinds jaar en dag Pluk. Hij woont in een ingeslapen stadje vol bejaarden en hij hangt regelmatig de held uit. Die baan als brandweerman komt hem wel uit.

Daar hangt toch een air omheen dat erotiserend werkt. Daarnaast heeft Pluk door zijn werk altijd bijzondere en vaak ook grappige verhalen. Het is voor hem niet zo moeilijk om een meisje geboeid te houden. (32)

Dat begint al meteen in het eerste hoofdstuk als hij een man uit een benarde positie bevrijdt. Het hoofdstuk erna weet hij er een vrouw mee naar zijn appartement te lokken. Niet voor niets vrienden ‘de slettenflat’ genoemd.

Zijn brandweerdiensten komen hem bijzonder goed uit, zo kan hij huisvrouwen die op zoek zijn naar aandacht binnen de kantooruren, heerlijk verwennen.

De verteller staat uitvoerig stil bij elke overwinning die Pluk binnenhaalt. Het verhaal wordt zo een kroniek van aaneengeregen triomfen. De stortvloed aan zaad en penetraire inslagen maakt het boek bijna saai. Al krijg je nooit een blik in de slaapkamer te zien.

Dat het verleidelijk is om je eigen regels te overtreden, spreekt voor zich. Dat is het begin van de neerwaartse spiraal waarin de held van het verhaal terechtkomt. Zo verglijdt hij langzaam van de grote hoogte waarop hij zich bevindt naar diepere regionen.

Silvester Zwaneveld: Pluk van de Slettenflat. Uitgeverij Nanda, 2015. ISBN: 978 94 90983 34 5. Prijs: € 17,50. 208 pagina’s. Bestel

Binnenvaartschip

image

Het is een zwaarbeladen onderwerp dat Nanda Roep in haar roman Van je familie moet je het hebben, maar kan je het krijgen ook! Het is dan ook heel herkenbaar, de familiebanden die voor veel mensen heel waardevol zijn, kunnen ook beknellen. Het is niet in elke familie feest, soms wordt er ook een verwoede strijd gevoerd tussen familieleden. Nanda Roep weet dit aspect heel mooi te verwoorden.

De kracht in haar roman is de rijke beeldspraak waarmee ze soms heel treffend de kern van het onderwerp weet te raken. Het begint voor mij met de vergelijking van het gezin als een binnenvaartschip:

Inmiddels weet ik dat een binnenvaartschip niet snel van richting te veranderen is, hooguit minimaal bij te sturen. Wat ik allemaal wilde veranderen, daar was een flexibel tweepersoons zeilbootje voor nodig. Maar dat is een gezin niet, een gezin is binnenvaart. Nauwelijks van zijn koers te brengen, ook niet als het op ramkoers ligt. (29)

Deze vergelijking maakt een lang verhaal over de stappen en misstappen van de puber Bianca overbodig. Dat ze op haar vijftiende probeert haar invloed uit te oefenen op het gezin en dat het vergeefs is. Er volgen genoeg voorbeelden, maar voor mij is dat allemaal overbodig. De vergelijking spreekt.

Net als wat Bianca verderop aan haar dochter schrijft. Ze krijgt vragen toegeworpen van Anouk over haar relatie met Michael, de vader van Anouk. Haar dochter fleurt weer op na een periode waarin ze zoveel moeite had met de scheiding van haar ouders en de worstelingen van haar alleenstaande moeder.

Je begon vragen te stellen. Waarom Michael en ik niet bij elkaar waren gebleven, bijvoorbeeld, wat er was misgegaan. Het was alsof je in dat jaar uitdeukte zoals een auto die na een botsing bij de garage wordt gebracht. Eindelijk werd jouw karakter weer zichtbaar, en ook je prachtige lach. (122)

Deze beeldspraak geeft de roman zoveel extra’s. Het maakt het lezen tot een feest. In een vergelijking kun je zoveel meer zeggen dan in duizend woorden. Het maakt een roman als Van je familie moet je het hebben en kan je het krijgen ook! zoveel dragelijker om te lezen. Het is een zwaarbeladen boek over familie, relaties en hoe je zelf in de wereld staat. Alleen een mooie vergelijking kan je redden uit de worsteling met dit onderwerp.

Dat is de kracht van Nanda Roeps roman. Ze weet de juiste beelden op te roepen op de juiste momenten. Ze verwoordt daarmee precies de gevoelens van haar hoofdpersoon. Ze weet hiermee ook precies de goede snaar bij de lezer te raken. Het roept de juiste dingen op zodat je extra goed over dit moeilijke onderwerp na kunt denken en een mening kunt vormen.

Nanda Roep: Van je familie moet je het hebben en kan je het krijgen ook! Uitgeverij Nanda, 2014. ISBN 987 94 90983 00 0. Prijs: € 19,90. 224 pagina’s.

Nanda Roep: Van je familie moet je het hebben en kan je het krijgen ook!

image

De nieuwe roman van Nanda Roep behandelt een boeiend onderwerp. De titel refereert naar het beroemde spreekwoord dat vooral cynisch wordt gebezigd. Dat geeft de roman al een bepaalde richting. Het boek opent niet voor niks met de betekenis van familie in het woordenboek.

In Van je familie moet je het hebben en kan je het krijgen ook! schrijft de veertiger Bianca, of zoals ze in een trits bijnamen heet: Bie-Ank-Ahh (vader), Bihhhanca (moeder), Bjank, Blanc, Bijtje, Liefie, Schat, Lekkertje (vriendinnen), Bikki (dochter Anouk), Kontje of Grootje ((ex-)man Michael). Bianca schrijft aan haar dochter Anouk. Ze probeert te vertellen waarom ze is zoals ze is en verwijst daarbij met name naar haar familiebanden.

Gecompliceerde verhouding

Bianca de Groot heeft een gecompliceerde verhouding met haar familie en met name met haar ouders. Eigenlijk vanaf haar pubertijd leeft ze in een conflictueuze relatie met haar vader en moeder en later ook haar oudere zus Marieke.

In het boek probeert ze te zoeken naar de oorzaak van dit conflict. Ze voelt zich tekortgedaan en heeft een diepe wrok naar haar ouders. Ze voelt zich niet in haar waarde gelaten en merkt dat dit voortdurend een strijd oplevert bij haar en bij haar ouders.

Komkommer

Dat begint al vroeg in de tijd van haar jeugd bijvoorbeeld. Zoals de komkommer die op brood gaat als ze een lange reis maken.

‘Wat is er nou weer mis?’ verzuchtte mijn moeder.
Komkommer gaat onderweg stinken alsof hij verrot is, je kunt die niet alvast op je broodje leggen. Hij moet apart, desnoods als in schijfjes gesneden, zodat je later kunt besluiten of het ‘m nog wordt. (39)

Ze mag er onderweg niet over zeuren, anders verpest ze hun dag. Terwijl Bianca uit alle moeite haar dag probeerde te redden. Tevergeefs.

Gepest door ouders

Het voelt voor haar alsof ze altijd gepest is door haar ouders. Ze moet altijd rekening met hen houden, terwijl zij nooit rekening met haar houden. Het brengt haar altijd in een ongemakkelijke positie. Het levert veel spanningen op en uiteindelijk zelfs een breuk met haar familie.

Het boek schrijft toe naar dit moment dat ergens ook onvermijdelijk is. Het zou een bevrijding moeten zijn, maar dat is het zeker niet. De verteller Bianca heeft er heel veel moeite mee. Pas als ze voor zichzelf kiest, verandert ze van een slachtoffer in een strijdvaardige vrouw. Ze neemt de touwtjes van haar leven zelf in handen.

Breken met een familietraditie

Met haar breuk breekt ze juist met een familietraditie waarbij het conflict zorgt voor het overleven. Ze probeert niet haar dochter of te lezer te overtuigen van haar daden, maar veel meer zoekt ze naar de oorzaak. Ze is hierbij ook heel kritisch naar zichzelf. Die open houding maakt dat het boek heel sterk overkomt.

Van je familie moet je het hebben en kan je het krijgen ook! is niet zomaar een roman over Bianca’s familie. Het is veel meer een zoektocht naar haarzelf, waarbij ze zichzelf niet spaart. Het is daarmee een boek dat vertelt over de moeilijke relatie die je kunt hebben met familieleden. Dat dit je voor je leven tekent, maar dat je jezelf er ook aan kunt ontworstelen. Dat is zeker de les die Nanda Roep je leert met haar roman.

Nanda Roep: Van je familie moet je het hebben en kan je het krijgen ook! Uitgeverij Nanda, 2014. ISBN 987 94 90983 00 0. Prijs: € 19,90. 224 pagina’s.