Tagarchief: namibie

Bestolen

image

Als Paul Theroux in het boek Laatste trein naar Zona Verde in Angola komt, verergert de situatie alleen maar. Zijn persoonlijke gegevens zijn van zijn creditcard gestolen en langzaam verdwijnt een enorm bedrag van zijn bankrekening. Paul Theroux heeft dit nog helemaal niet in de gaten en komt er pas een maand na vertrek uit Namibië achter. Het slechte karma dringt al veel eerder binnen, namelijk bij het passeren van de grens van Namibië met Angela.

Hier ziet hij het uitzichtloze Afrika. De essayvorm waarmee hij door Zuid-Afrika en ook door Namibië trok, verandert in de vertrouwde weergave van zijn oude reisverhalen. Hij reist weer. Prachtig schrijft hij over de autorit met Camillo, ‘een echte snelheidsmaniak’. Die steeds dronkener wordt. Hoe ze vast komen te zitten in de bush omdat de auto niet meer start. Na een lang oponthoud, raakt de auto weer aan de praat en bereikt hij zijn bestemming toch.

Verbazing

Het verblijf in Luanda brengt hem van de ene verbazing in de andere. Hoe kan een land dat voor miljarden euro’s per jaar aan olie uitvoert, zo arm zijn. Hij ziet hoe de mensen in de olie-industrie bakken met geld binnenhalen. Het zijn allemaal buitenlanders, omdat, zo menen zij, de Angolezen niet willen werken. Afpersing en opportunisme vieren hoogtij, constateert Paul Theroux:

Uit de immense uitgestrektheid van de sloppenwijken, de slechte toestand van de wegen en de willekeur waarmee er gebouwd werd, kon ik afleiden dat de overheid corrupt was en de mensen uitbuitte, dat zij tiranniek en onrechtvaardig was en volkomen ongeïnteresseerd in haar bevolking, maar tegelijkertijd de mensen vreesde om wat ze zagen en haatte om wat er werd gezegd en geschreven. (357)

Het is niet de armoede die Angola in de greep houdt, maar de hebzucht:

Angola was een land zonder plan, één grote graaipartij, ingegeven door hebzucht. Je kon onmogelijk door het land reizen zonder te voelen dat er een vloek op rustte – niet de vloek van de geschiedenis, zoals waarnemers vaak zeiden, maar de vloek van zijn immense rijkdom. (358)

Als Paul Theroux aangeeft dat hij verder wil naar Cagandala met de trein, krijgt hij te horen van een documentairemaker dat dit ‘Zona verde’ is. Een benaming die hij eerder al hoorde toen hij met pech langs de weg stond. Het staat voor de ‘groene zone’, alles wat geen stad is. Maar eerst wil hij met de documentairemaker een tijdschriftartikel maken over de bedreigde antilope, het laatste stuk nog levend wild in de wildernis van Angola.

Roet in het eten

De dood gooit roet in het eten en Paul Theroux hikt steeds meer tegen die treinreis naar Zona verde aan. Het brengt hem tot wanhoop. De betovering van de treinen waar hij in de andere (trein)boeken mee reisde, is er niet meer. De vreugde in een trein te stappen die hem naar een bestemming brengt die hij niet kent, verruilt hij voor de keuze niet verder te gaan:

Dezelfde vreugde die ik altijd had gevoeld wanneer ik aan een lange reis begon, overviel mij nu bij dit besluit om niet verder te gaan. (390)

Voor het eerst verlangt de schrijver naar huis. Stelt hij aan het einde van Gelukkige eilanden dat thuis eigenlijk overal is, in zijn laatste reisverhaal komt hij tot een andere conclusie: ‘ineens kwam naar huis gaan me heel aanlokkelijk voor.’

Laatste reisverhaal

Het roept het vermoeden op dat dit boek het laatste reisverhaal is van Paul Theroux. Is hij zijn nieuwsgierigheid kwijtgeraakt? Of is het genoeg. Heeft hij genoeg gezien van de wereld om het kijken en reizen aan een ander over te laten?

Zo is Laatste trein naar Zona verde de ultieme afsluiting van een prachtig reisverhalenoeuvre geworden. Al zou ik het niet uitsluiten dat het over enige tijd toch weer gaat kriebelen bij deze reiziger en schrijver…

Meer lezen

Dit is het eerste deel van een serie over het nieuwste reisboek van Paul TherouxLaatste trein naar Zona Verde, Mijn ultieme Afrikaanse safari. Lees de andere delen:

Gegevens boek

Paul Theroux: Laatste trein naar Zona Verde, Mijn ultieme Afrikaanse safari. Vertaling van The Last Train to Zona Verde, My ultimate African safari. Vertaald door Nan Lenders, met dank aan Anneke Bok. Amsterdam: Uitgeverij Atlas/Contact, 2013. ISBN: 978 90 450 2451 6. Prijs: € 24,95.

De ultieme Afrikaanse safari

image

De ultieme Afrikaanse safari begint in Kaapstad, de plek waar Paul Theroux in Dark Star Safari zijn reis door Afrika eindigde. Hij verwijst in Laatste trein naar Zona Verde heel vaak naar zijn vorige reis door Afrika.

Hij vergelijkt de townships en krottenwijken, met de plekken waar hij tien jaar eerder kwam in Dark Star Safari. Werd het hem in die tijd nog ontraden, nu is het bezoek aan een sloppenwijk een heuse vorm van toerisme. Naast een wildsafari in een natuurpark, kunnen toeristen zonder problemen hun neus steken in andermans zaken en een township bezoeken.

Paul Theroux herhaalt deze bevinding meerdere keren. Een bezoek aan de arme wijken van New York of Londen haalt iemand tegenwoordig wel uit zijn hoofd, maar in Zuid-Afrika stapt hij zonder gene een sloppenwijk binnen. Voor de Amerikaanse reisverhalenschrijver is het een vorm van voyeurisme. Hij gebruikt zijn bezoeken aan de sloppenwijken om veranderingen te bespeuren. En hij ziet deze zeker. Hij heeft het idee dat de situatie in deze wijken minder uitzichtloos is geworden dan eerst.

Machinegeweer

Dat positieve beeld is hij snel kwijt in de bus naar Windhoek. Zo is voor de president van Zuid-Afrika zijn lijflied een lied dat de machinegeweer verheerlijkt. Ook roepen veel leiders op tot het doden van de blanke boer. Ze vergeten daarbij dat hun land voor de voedselvoorziening sterk afhankelijk is van Afrikaner boeren.

In zijn gesprekken blanken van wie de grond in Zimbabwe was onteigent, blijkt dat de Zimbabwanen sinds het vertrek van de boeren nauwelijks in staat zijn zich in hun eigen voedsel te voorzien. Een gevaar dat voor Zuid-Afrika ook dreigt. Paul Theroux gaat fel van leer tegen idealisten als Bono die liedjes als ‘Schiet de boer neer’, vergoeilijken door te zeggen dat het eigenlijk volksmuziek is.

Olifantenrug

De situatie in Namibië deprimeert hem. Al laten de San (bosjesmannen) en een safari op een olifantenrug hem ook een andere kant van het land zien. Hij komt vooral het Afrika tegen van de vooroordelen, waarbij armoede en uitzichtloosheid overheersen. Mensen die op een kluitje zitten in de sloppenwijken. Voor Paul Theroux zijn de sloppenwijken plekken waar de mensen tijdelijk wonen. Maar waar bijna iedereen zijn hele leven gedwongen blijft zitten.

Daar spreekt hij zich duidelijk uit over ontwikkelingshulp. Volgens hem bevordert de hulp vanuit het Westen alleen maar de uitzichtloosheid. Het maakt de mensen lui en weinig inventief om iets aan hun situatie te doen. Bovendien spekt het eerder de kassen van de gevende landen door de opdrachten die ze ermee binnen halen. Het kapitaal verdwijnt zo even hard als dat het gegeven is.

Meer lezen

Dit is het tweede deel van een serie over het nieuwste reisboek van Paul Theroux, Laatste trein naar Zona Verde, Mijn ultieme Afrikaanse safari. Lees de andere delen:

Gegevens boek

Paul Theroux: Laatste trein naar Zona Verde, Mijn ultieme Afrikaanse safari. Vertaling van The Last Train to Zona Verde, My ultimate African safari. Vertaald door Nan Lenders, met dank aan Anneke Bok. Amsterdam: Uitgeverij Atlas/Contact, 2013. ISBN: 978 90 450 2451 6. Prijs: € 24,95.

Laatste trein naar Zona Verde

image

Ik las de aankondiging van het laatste reisverslag van Paul Theroux: Laatste trein naar Zona Verde, Mijn ultieme Afrikaanse safari. Het is een vertaling van het eerder dit jaar verschenen The last train to Zona Verde, My ultimate African safari.

Wat was ik nieuwsgierig naar dit boek in de vertaling van Nan Lenders (met dank aan Anneke Bok). Het laatste reisboek van Paul Theroux en het omslag met de locomotief in de Afrikaanse ochtendzon beloofde een treinreis. Wat verlangde ik naar dit verslag uit Zuid-Afrika, Namibië en Angelo. Ik zou kennismaken met een heel ander soort treinen.

Het zou misschien vergelijkbaar zijn met het tien jaar eerder geschreven Dark Star Safari. Maar dit boek was niet helemaal een treinboek zoals dat wel het geval is met De grote spoorwegcarrousel, De oude Patagonië expres en het boek China, per trein of het vijf jaar geleden verschenen De grote spoorwegcaroussel retour. Daarvoor is het spoorwegnet in Afrika veel te versnipperd.

Maar bij het lezen van Laatste trein naar Zona Verde van Paul Theroux herkende ik weinig van de treinboeken erin terug. Zelfs de gedetailleerde vorm van observeren en beschrijven is verruild voor een andere, meer essayistische benadering. Het lijkt of in elk hoofdstuk Paul Theroux een bepaald aspect van Afrika wil behandelen. Daar fietst soms een situatie of persoon doorheen die hij onderweg is tegengekomen.

Drie treinen

In Laatste trein naar Zona Verde neemt Paul Theroux welgeteld drie treinen: een trein vanuit Swakopmund in Namibië naar de hoofdstad Windhoek. Daarnaast neemt hij in het begin en aan het einde een boemeltje in Zuid-Afrika, dat van de buitenwijk Khayelitsha naar Kaapstad zelf gaat. Aan het einde van het boek maakt hij dit korte ritje ook om de kleren die hij droeg tijdens de reis weg te geven. Verder reist Paul Theroux voornamelijk per bus.

Meer lezen

Dit is het eerste deel van een serie over het nieuwste reisboek van Paul Theroux, Laatste trein naar Zona Verde, Mijn ultieme Afrikaanse safari. Lees binnenkort de andere delen:

Gegevens boek

Paul Theroux: Laatste trein naar Zona Verde, Mijn ultieme Afrikaanse safari. Vertaling van The Last Train to Zona Verde, My ultimate African safari. Vertaald door Nan Lenders, met dank aan Anneke Bok. Amsterdam: Uitgeverij Atlas/Contact, 2013. ISBN: 978 90 450 2451 6. Prijs: € 24,95.