Tagarchief: naipaul

V.S. Naipaul

20140831_184234Misschien wel de mooiste scène in Dark Star Safari van Paul Theroux. In elk geval de meest aangrijpende. Hij is in Simonstad en wacht op de bus naar Cape National Park. Paul Theroux ziet een man de krant lezen.

Een paar woorden vielen me op. Boven aan de voorpagina stond de treffende kop: ‘Pessimistische globetrotter wint Nobelprijs.’
‘Het lijkt erop dat ik de hoogste bekroning heb gekregen,’ mompelde ik, en ik boog me over naar de vreemdeling om hem een nieuwtje te vertellen waarvan hij versteld zou staan.
Maar hij had me niet gehoord, en ook mijn zucht ontging hem. Het gevoel kwam en ging, zoals het dreunen van zo’n reddingsvliegtuig dat de drenkeling in zijn rubberbootje net mist: niet meer dan een klein glimpje hoop. Maar niemand verliest echt, want in de Zweedse Loterij kan er maar één de winnaar zijn. (518)

Het is misschien wel het aangrijpendste stukje van Dark Star Safari. Het confronteert Paul Theroux meer dan ooit met zichzelf: de toekenning van de Nobelprijs voor de literatuur. Hij komt wel heel dichtbij.

In zijn reisverhalen bezoekt Paul Theroux dikwijls Nobelprijswinnaars. Hij begon ermee in De oude Patagonië- Expres, waar hij in Buenos Aires de schrijver Borges bezoekt. Later gaat hij ermee door.

In vrijwel elk reisboek ontmoet hij een (toekomstig) Nobelprijswinnaar. In Dark Star Safari zelfs twee: Naguib Mafouz in Egypte en Nadine Gordimer in Zuid-Afrika. Hij ontmoette Naguib Mafouz al in een eerder reisboek, het boek waarbij hij de Middellandse Zee rondreist: De zuilen van Hercules. Daar bezoekt hij de Egyptische Nobelprijswinnaar in het ziekenhuis. Kort ervoor is er een aanslag gepleegd op de oude schrijver. In Dark Star Safari is de schrijver weer helemaal opgeknapt. Een grote groep mensen heeft zich rond hem verzameld.

Het bezoek aan Nadine Gordimer is ontroerend en daar wordt de oude vriend V.S. Naipaul ook even genoemd. Nadine haalt het boek Geschiedenis van een vriendschap aan waarin Paul Theroux over zijn oude vriend schrijft:

‘Ik ben blij dat ik je boek over Naipaul heb gelezen,’ zei Nadine. ‘De besprekingen hadden het me tegengemaakt. Het gaat over jou, niet over hem – en meedogenloos over jou. Het is een heel goed boek.Aan het slot heb ik je toegejuicht. Hij is vrij, dacht ik.’ (435)

Paul Theroux spreekt er niet over wie de Nobelprijs gewonnen heeft als hij die kop leest. Iedereen weet wel dat het hier om V.S. Naipaul gaat, zijn leermeester, inspirator en vriend. En of hij er helemaal vrij van is, weet ik niet. Het zit aan hem vast en blijft aan hem vast. Wat hij ook doet. Dat viel me in de passage over de Nobelprijs op.

Paul Theroux: Dark Star Safari, Een reis van Caïro naar Kaapstad. Oorspronkelijke titel: Dark Star Safari. Vertaald door Tinke Davids. Amsterdam/Antwerpen: Uitgeverij Atlas, 2003. ISBN: 90 450 1056 9.

De grote Spoorwegcarrousel – #50books

image

Paul Theroux’ De grote spoorwegcarrousel. Ik weet niet of dit het mooiste reisverhaal is, het is wel hèt reisverhaal dat mij heeft ingewijd in het lezen van reisverhalen. Met het lezen van dit boek in de zomer van 2011 was ik overstag: ik wilde meer reisverhalen lezen. Eerst van Paul Theroux maar niet van hem alleen.

Na Paul Theroux volgden meer reisschrijvers, zoals Redmond O’Hanlon en het werk van Jack Kerouac. Een wereld verhalen gaat voor mij open en dat allemaal begonnen met de De grote spoorwegcarrousel van Paul Theroux. Ik vond het prachtig om te lezen hoe iemand met de trein reist. De combinatie van verval en de cadans van de trein. Het zijn mooie ingrediënten voor een reisverhaal van Paul Theroux. Ik ben er gek op.

De volgende reisboeken van Paul Theroux overtreffen De grote spoorwegcarrousel in alle opzichten. Ik ging met hem mee door China en naar Patagonië. Ik ben nu bezig met De zuilen van Hercules, een reisverhaal waar Paul Theroux over de Middellandse Zee reist. Als een heuse Odysseus trekt hij in deze alternatieve ‘grand tour’ langs de eilanden en landen aan de de Middellandse Zee. Het is een prachtig verhaal waar hij soms ook in een trein stapt.

Het vernieuwende in zijn reisoeuvre, waarbij hij de ene keer kiest voor een vervoermiddel (te voet of kayak) en de andere keer voor een thema (de Odyssee of safari). Het maakt de verhalen tijdloos en geven een beeld van het reizen dat door het vliegtuig vervlogen is: bewust ergens naartoe reizen, waarbij het reizen zelf het doel is.

Paul Theroux’ De grote spoorwegcarrousel is voor mij de entree van de twintigste-eeuwse reisliteratuur. Er liggen genoeg boeken klaar om gelezen te worden: Bill Bryson, Bruce Chatwin, Norman Lewis, V.S. Naipaul, Colin Thubron en Gavin Young. En niet te vergeten die andere treinreizigers Eric Newby en Christopher Portway.

#50books

Dit is het antwoord op vraag 10 van het blogproject #50books. #50books is een initiatief vanPeter PellenaarsMartha Pelkman heeft in 2014 het stokje overgenomen. Bekijk mijn andere bijdrages voor dit bijzondere boekenblogproject.