Tagarchief: meulenhoff

Eline

De titel roept onmiddellijk de associatie op met die beroemde roman van Louis Couperus: Eline Vere. En het grappige is dat de verteller van Michelle Vissers roman met dit gegeven ook in het verhaal speelt. Hoofdpersoon Eline Kant maakt namelijk kennis met de echtgenote van de schrijver die in Den Haag woont. Ze is op bezoek bij Véronique, een tante van een goede vriend.

Véroniques medebewoonster Jette komt binnen met een Haagse vriendin die zich voorstelt als Elisabeth.
‘En u, Eline is uw naam? Kijk eens aan,’ zegt Elisabeth. ‘Dan bent u ongetwijfeld een groot liefhebber.’
Eline kijkt verwonderd, waarop Véronique uitlegt dat Elisabeth de vrouw is van de schrijver Louis Couperus, die onder meer beroemd is vanwege zijn roman Eline Vere. Het echtpaar woont in de buurt, en is deel van de groep Indiëgangers die elkaar veelvuldig opzoekt. (325)

De verteller legt deze intertextuele relatie in het verhaal over een eerdere historische roman van Michelle Visser: Véronique. Deze roman speelt aan het eind van de 19e eeuw, in de tijd dat Louis Couperus’ roman verschijnt. De roman Eline is iets later, in de eerste wereldoorlog.

Academisch milieu

Eline en haar man Wieger Kant wonen in Leiden. Haar leven is in het academische milieu. Haar man is archeoloog aan de universiteit en ook haar roots liggen hier. Ze heeft weliswaar zelf niet gestudeerd, maar haar vader is een geroemd wetenschapper. Ze leidt met haar zoontje en dochtertje een betrekkelijk zorgeloos leventje. Ook al is het oorlog en is niet alles voorradig.

Haar leven verandert als haar man Wieger naar Drenthe gaat voor onderzoek naar een net ontdekt veenlijk. Het ligt daar en Wieger wil de vondst graag daar ter plekke onderzoeken. Als hij is vertrokken mist Eline haar man. Ze verkoopt een kostbaar familiejuweel, koopt een automobiel en rijdt met haar kinderen naar het Drentse platteland.

Het leven daar in dat kleine dorpje verschilt nogal van haar leventje in Leiden. In Leiden draait het om de tennisbaan en thee drinken bij vriendinnen. Hier ziet ze heel andere dingen. De dorpsbewoners zijn niet heel rijk en moeten veel moeite doen om te overleven. Bovendien zijn ze allemaal gelovig, iets waar Eline heel erg aan moet wennen. Je kunt daar niet zomaar de dominee tegenspreken, laat staan het bestaan van God ter discussie stellen.

Aanpassen in het dorp

Weet Wieger zich heel mooi aan te passen in het dorp, Eline heeft daar wat meer moeite mee. Ze ziet wel hoe het leven daar misschien wat armer is, ze merkt ook dat de dorpsbewoners minder gecompliceerd en veel eenvoudiger leven. Het eenvoudige leven biedt veel voordelen. Ze merkt het aan haar kinderen die al heel snel hun draai op het Drentse platteland vinden.

Op de achtergrond klinkt de Eerste Wereldoorlog. Voor Eline en Wieger in Nederland merken ze er niet van wat er bijvoorbeeld in Duitsland en Engeland ervaren wordt. Daar sneuvelen eindeloos veel jonge mannen en zijn vrouwen gedwongen in de fabriek te werken of het verkeer te regelen.

In de roman Eline klinken deze verhalen ook door. Uit de brieven van Wiegers tante in Bremen en Elines vriendin Rose in Londen, lees je het andere verhaal over de oorlog. Hoe mensen zich zorgen maken om hun echtgenoot, zoals bij Rose, of haar zoons, zoals tante Flora van Wieger. Zo komt het verhaal van de grote oorlog tot je als lezer.

Niks mee van de Grote oorlog

Is het in Leiden vooral te merken aan de schaarste, op het Drentse platteland krijg je bijna niks mee van de Grote oorlog. In Drenthe gaat het om heel andere dingen. Het gebrek aan medische zorg ondervindt Eline als haar goede vriendin in het kraambed sterft. Het kind ligt in een stuit waarbij de hulp van de arts uit Assen te laat komt.

Toch kan ze niet aarden in Drenthe; nadat ze vrijend met haar man in het open veld wordt aangetroffen, wordt ze vriendelijk doch zeer dringend verzocht om te vertrekken. Het doet haar verdriet, zeker ook omdat ze later hoort dat een meisje op de kermis ongewenst zwanger is geraakt. Zonder pardon doen haar ouders of ze haar niet kennen en sturen hun dochter zwanger weg. Terwijl ze nog maar een kind is.

Die hypocrisie doet Eline veel verdriet en maakt haar ook een beetje boos. Maar door een geluk ontmoet ze de jonge arts Lucas. Het is een oude bekende van Eline en als ze halsoverkop naar Wieger moet, reist hij met haar mee naar Drenthe. De dorpsbewoners zijn wel blij met de arts en vragen of hij wil blijven. Hij wil wel graag naar het dorp komen, maar dan wil hij dat Eline er dan ook mag zijn.

Politieke belangstelling

Een bijzondere tijd breekt aan. Lucas blijkt niet alleen een arts te zijn, hij heeft ook veel politieke belangstelling. Als tot overmaat van ramp de Spaanse griep uitbreekt, heeft hij er handen vol aan. Het is een heftig stuk uit de roman. Zo na de capitulatie van de Duitsers, slaat deze epidemie flink toe. Niet alleen in het buitenland, ook in Nederland en zelfs Drenthe weet de dans niet te ontspringen.

Hier legt de verteller een mooie relatie tussen Lucas die familie blijkt te zijn van Veronique. Ze krijgt later in de roman een klein rolletje als Eline haar bezoekt. En precies daar maakt ze kennis met de vrouw van Couperus. En niet alleen dat ook blijkt Veronique een felle voorvechtster van de vrouwenbeweging te kennen: Aletta Jacobs. Hier gaan de arbeidersbeweging en de voorvechters van vrouwenrechten soms hand in hand. Maar soms vechten ze voor tegenstrijdige belangen. Niet altijd handig, maar Eline is blij als ze eindelijk in 1922 mag kiezen voor de Tweede Kamer.

Met de roman Eline geeft schrijfster Michelle Visser een interessant tijdperk nieuwe literaire invulling. Het is een tijd die vaak aan de aandacht ontsnapt. Al is er wel veel meer aandacht voor de Eerste Wereldoorlog gekomen. Niet alleen wat de grote oorlog in buurlanden als België, Frankrijk en Duitsland heeft gedaan, maar ook wat het voor Nederland heeft betekend.

Slagveld

De enorme impact van de vele op het slagveld gesneuvelde mannen in Duitsland, Engeland en Frankrijk komt via de gesneuvelde neven van Wieger en de vermiste man van vriendin Rose in Engeland heel dichtbij. Als Rose haar man dan eindelijk weer ziet, is hij voor het leven getekend. Hij mag er dan wel zijn, maar haar oude man komt nooit meer terug.

Michelle Visser legt hier ook een mooi verband met de opkomst van de vrouwenbeweging. De beweging in Engeland krijgt aandacht via de brieven van vriendin Rose. Eline komt in contact met de beweging in Nederland via voorvechters als Aletta Jacobs. Maar Eline zet haar talent op een heel andere manier in.

Historische werkelijkheid

Eline is een mooi boek, waarin de historische werkelijkheid en het dramatische verhaal hand in hand gaan. Soms dreigt het een beetje in te zakken, maar gelukkig weet de verteller dan snel weer vaart in het verhaal te brengen. Zo komt alles voorbij: geluk, verdriet, voorspoed, liefde en zelfs erotiek krijgt een plekje in het verhaal.

Michelle Visser geeft de vrouw aan het begin van de vorige eeuw een stem in haar roman. Daarmee benadrukt ze dat de geschiedenis gedomineerd wordt door mannen, maar dat vrouwen een minstens even grote rol spelen. Ze doet dit in een mooie, meeslepende schrijfstijl. Dat maakt Eline tot een verhaal die indruk maakt. Het is het verhaal van de vrouw die niet zo snel voorbijkomt in de geschiedenisboekjes. Daarmee krijgt de vrouw met Eline een gezicht en een verhaal. Binnen alle conversies van de periode waarin het verhaal speelt.

Michelle Vissser: Eline, Historische roman. Amsterdam: Meulenhoff Boekerij, 2019. ISBN: 978 90 225 8587 0. 368 pagina’s. Prijs: € 19,99.
Bestel via Bookaroo

Feelgoodroman

De roman Een lucht vol Franse dromen van Michelle Visser is een feelgoodroman. Het eerste deel van deze serie, Het huis met de blauwe luiken, heb ik niet gelezen. Deze 2 boeken staan in schril contrast met de reputatie die Michelle Visser heeft. De boeken Véronique en Opstand zijn namelijk historische romans.

De nieuwe roman Een lucht vol Franse dromen vertelt het verhaal van Anneloes Beekman in Frankrijk. In het eerdere deel verlaat ze haar man Edward. Ze heeft hem betrapt op vreemdgaan en besluit bij hem weg te gaan. Ze vertrekt naar Frankrijk en wordt verliefd op een huis. Daar begint ze uiteindelijk haar eigen chambre d’hôte: Chez Loes.

Teren op reserves

In Een lucht vol Franse dromen maken de opwelling en opstartproblemen plaats voor het uitbreiden van de activiteiten om beter in haar levensonderhoud te voorzien. De chambre d’hôte op zich is niet genoeg om van te kunnen leven. Ze teert nog op haar reserves, of zoals ze het zelf noemt, het geld van Ed. In deze roman probeert ze zich meer en meer zelf te bedruipen.

En ze weet zich goed staande te houden in het kleine Franse dorpje Pommiers. Ze is onderdeel van de gemeenschap en integreert meer en meer in het Franse plattelandsleven. Al heeft ze ook moeite met de jacht en hoe de boeren verder omgaan met dieren.

Ze wordt nog altijd geholpen door de handige klusjesman en ook Nederlander Sjoerd. Hij heeft van de bouwval die ze kocht, iets weten te maken. Nu leeft ze in een huis waarin alles spic en span is. Alleen mist ze het gezelschap van een man.

Weinig gevaar bespeuren

In de roman Een lucht vol Franse dromen krijgt haar leven in Frankrijk steeds meer vorm. In het boek zijn ondanks de zorgen of ze het wel redt en daarom terug naar Nederland zou moeten, weinig gevaren te bespeuren. Daarmee blijft ook een groot deel van spanning voor de lezer weg.

Het verhaal kabbelt voort. Niet dat daarmee het verhaal niet interessant is. Zeker, je beleeft het wel en wee van Anneloes. De zorg voor haar gasten en de verhalen die de gasten met zich meebrengen. Verder krijgen de verhalen van de mensen in het dorp veel aandacht. Zo worstelt Sjoerd met een zoon die hij niet mag zien van zijn ex-vrouw.

De eigenaresse van de bistro Au Bon Accueil in het dorp, Georgette heeft weer veel moeite met haar dochter Brigitte. Brigitte ervaart het dorp Pommiers als verstikkend en wil niets liever naar de grote stad. Ze droomt ervan een bestaan op te bouwen in Parijs. Haar ouders zien hier echter alleen maar gevaar in.

Ideaal vakantieboek

De komst van de kunstschilder Valentin – hoe toepasselijk is zijn naam – verstoort het evenwichtige leventje dat Loes gevonden heeft. Hij is niet alleen gepassioneerd als het gaat om schilderen. Hij heeft ook een oogje voor vrouwelijk schoon. Niet alleen Brigitte krijgt veel belangstelling van hem, ook Loes weet hij te veroveren. Ze leeft helemaal op in zijn aanwezigheid. Het verhaal over de gepassioneerde seks met haar gast, haalt zelfs De Telegraaf.

Allemaal verhalen die aan bod komen in Michelle Vissers roman Een lucht vol Franse dromen. Het heerlijke van het lezen van dit soort boeken in de zomervakantie, is dat het je helemaal in (Franse) vakantiesfeer brengt. Het is genieten van het zonnetje en het najaar op het Franse platteland. Zelfs de sneeuw aan het eind van de roman, haalt je niet uit die zomerse sfeer die de roman bij je losmaakt.

Dat er weinig spannends in te bespeuren is, neem je voor lief. Mogelijk is dat de smaak van een feelgoodroman. Het verhaal suddert zoetjes vooruit. De schrijfstijl van Michelle Visser helpt hier goed bij. Ze weet je te pakken in haar verhaal. Het is alsof je een lekker stuk taart eet. Je hebt niet in de gaten dat je eet en toch vult het. En dan moet je altijd oppassen dat je even daarna dit soort boeken laat liggen. Voor je het weet, lees je er teveel van en word je misselijk.

Michelle Visser: Een lucht vol Franse dromen. Amsterdam: Meulenhoff Boekerij, 2017. ISBN: 978 90 225 7818 6. Prijs: € 15,00. 336 pagina’s. Bestel

Liefde voor Portugal

Het opvallendste aspect in de nieuwe roman Een Portugese droom van Marieke Woudstra is de enorme liefde voor Portugal die uit het boek spreekt. Ze weet heel treffende en in lyrische beschrijvingen te vertellen over het land waar ze zo van houdt.

Bijvoorbeeld als hoofdpersoon Marjolein door de straten van Lissabon loopt. Ze weet de stad prachtig te typeren, in combinatie met een stukje weemoed naar de tijd waarin de stad praktisch ongerept was.

Ze gaat op zoek naar het appartement dat ze een jaar huurde. Alles is nog hetzelfde: zelfs de papegaai op de vensterbank van de buren zit er nog.

Vijftig meter verderop gaan we zitten in het cafeetje waar ik vroeger vaak koffie dronk en een broodje nam, een sandes, met kaas en zoute boter.
Het zaakje is nog niets veranderd. De eigenaar staat in de deuropening om te zien wat er op straat gebeurt. Hij zet flesjes Água das Pedras voor ons neer en zijn vrouw smeert broodjes kaas die ze via een doorgeefluik vanuit de keuken op de bar zet. (232)

Dan draait de eigenaar zich plotseling om naar Marjolein. Zijn vrouw heeft haar herkent en samen halen ze herinneringen op. Ook in Lissabon is de moderne mens aan de overwinnende, overwoekerende kant. Alles verandert. Bart heeft snel genoeg van, zodat de lezer veel herinneringen naar dit verleden bespaart blijft.

Het is wel mooi hoe de verteller steeds de lijn van het verhaal weer strak trekt als ze het verhaal even heeft laten vieren. Zoals een vliegeraar aan het touw trekt als de vlieger van richting verandert. Zo trekt de verteller het verhaal weer heel mooi in de juiste richting.

Marieke Woudstra: Een Portugese droom. Amsterdam: Boekerij, 2017. ISBN: 978 90 225 7589 5. Prijs: € 15. 252 pagina’s.Bestel

Enthousiasme

De olijvenstrop en de dronken Portugees die aanspraak maakt op hun land, zijn mooie draadjes in de roman Een Portugese droom die de spanning mooi levend houden. Want de rest van het verhaal verloopt best wel gladjes. De 2 dochters hebben leuke mannen aan de haak geslagen en komen helpen met de olijfoogst.

In haar enthousiasme wil dochter Mirthe zelfs blijven. Ook haar vriend ziet er veel heil in.

‘Het lijkt me heerlijk om die stomme etage op te zeggen, die veel te duur is voor ons. Eigenlijk werken we alleen zoveel en zo hard om de huur te kunnen betalen.’
Mirthe klink impulsief maar ook realistisch. Ze besluit met: ‘En dan die heerlijk lange zomers, lekker in de zon liggen.’ (92)

Als Marjolein het een paar dagen later nog eens vraagt, ziet Mirthe het toch niet zitten om hier in de eenzaamheid te gaan wonen. Toch een grote stap van het dure appartement in Amsterdam naar het Portugese platteland. Zo blijft de provincie verstoken van verse aanwinst en veroveren de ouderen het platteland meer en meer.

Marjolein maakt kennis met de vele kruiden die Portugal rijk is en begint een nieuwe lijn voor de vele biologische winkels die Nederland rijp is. Een welkome aanwinst voor de tegenvallende olijvenoogst. Net als dat Marjolein de kans krijgt om een eigen lunchroom in het dorp te beginnen.

Allemaal mogelijkheden die de Nederlandse aangrijpt. Samen met Bart, een gelukkig leven in Portugal. Ik begin het zelf te overwegen. Maar eerst moet ik nog mijn eigen Tiny House uit de grond stampen. Wie weet over een paar jaar. Als ik net zo oud ben als Marjolein en Bart.

Marieke Woudstra: Een Portugese droom. Amsterdam: Boekerij, 2017. ISBN: 978 90 225 7589 5. Prijs: € 15. 252 pagina’s.Bestel

Een Portugese droom

Ik heb Marieke Woudstra ontmoet bij de blogevent van uitgeverij Meulenhoff 3 jaar geleden. Dat was vlak voor de uitgave van haar debuutroman Thuis in Portugal. Het was de tijd dat ik kennismaakte met het idee van zelfvoorzienend en hoe je je eigen boontjes zou moeten kunnen doppen.

De roman Thuis in Portugal sprak mij erg aan. Bij het lezen kon ik mij niet losmaken van de vergelijking die ik al maakte in de tuin bij Meulenhoff. Het houdt het midden tussen het televisieprogramma Ik vertrek en een spannende roman over Portugal.

Hoe anders als het werk van iemand als Gerrit Komrij. Net zo bezeten van Portugal, maar meer waarnemend. Komrij weet als geen ander de mensen te typeren en alledaagse situaties tot in het absurde te trekken in de schetsen van zijn dorp Vila Pouca. Bij Marieke Woudstra is het verhaal een echt verhaal, waar zelfs een spannend element in zit.

Draait haar debuut nog vooral om het op gang brengen van een leven in Portugal met hulp van haar nieuwe liefde en haar 2 dochters. In de 2e roman Een Portugese droom voert Marieke Woudstra weer dezelfde personages op: Bart en Marjolein die leven van de opbrengst van hun eigen grond. Ze maken zich helemaal los van de moderne, jachtige manier van leven in Nederland. Ze kiezen voor de rust en de weelde van het platteland.

Ik had genoeg van mijn baan in de zorg, de stress, de drukte van de stad, de kou en de regen. Toen ik mijn nieuwe liefde ontmoette, besloten we al snel samen een totaal ander leven te beginnen. Mijn droom van een duurzaam leven op het Portugese platteland kwam uit. We gingen onze eigen biologische olijfolie maken en hoopten dat we daarvan rond konden komen. (13)

Natuurlijk zit hier een groot deel idealisering in. Ook de verteller in Marieke Woudstra’s roman is zich daarvan bewust. Het verhaal heeft daarom gelukkig wat spannende elementen. De olijvenoogst loopt bijvoorbeeld gevaar als het eerder begint te regenen en de olijfvlieg grip krijgt op de vruchten. Het bezorgt het Nederlandse echtpaar een grote financiële strop. Ook meldt zich een dronken Portugees op hun land. Hij zegt dat de grond van hem is en ze maar moeten bewijzen dat het land van hen is.

Marieke Woudstra: Een Portugese droom. Amsterdam: Boekerij, 2017. ISBN: 978 90 225 7589 5. Prijs: € 15. 252 pagina’s.Bestel

De hemel is zwart vandaag

Een leraar Nederlands die vertrekt Curaçao. Deels uit ideaal, deels om zijn grote literaire helden Tip Marugg en Frank Martinus Arion te volgen. De nieuwe roman van Ralf Mohren De hemel is zwart vandaag vertelt een prachtig verhaal over een geheimzinnig eiland.

Curaçao is in deze roman helemaal niet het mooie, zonnige eiland met de hagelwitte stranden waar het altijd feest is. De verteller Arthur Poolman probeert diep door te dringen in de aard van de bewoners van Curaçao. Een bijna onmogelijke opdracht voor een blanke Hollander uit Limburg. Beide zijn katholiek en vieren carnaval, maar het verschil tussen een Limburger en iemand op Curaçao is bijna niet groter. Dat benadrukt de verteller wel.

Hij komt aan en probeert zijn weg te vinden op het eiland. Hij zoekt een auto – iedereen rijdt hier auto – en een huis. Hij komt terecht in een buurtje waarbij zijn buurman Ralph Veerman, een Nederlander die al meer dan 20 jaar op het eiland woont. Ralph Veerman laat hem de andere kant van Curaçao zien. Een kant die iets minder zonnig is, die van de hoeren en gokkers.

Deze duistere kant van Curaçao trekt Arthur Poolman wel aan. Hij gaat mee naar de hoeren en flirt met ze op het strand de hele nacht. Dat hij hiermee de grens van het betamelijke voor een blanke Hollander overschrijdt, lijkt hij voor lief te nemen. Of zoals zijn collega Marlou Ramakers hem aan de telefoon vertelt nadat ze na 6 weken van heimwee is teruggekeerd naar Nederland:

‘Het eiland had me opgevreten als ik was gebleven, maar weet je, soms mis ik het ook enorm. [..]. Er is iets met me gebeurd en ik ben er maar, wat is het, zes weken geweest. Ik ben ervan overtuigd dat er iets met je gebeurt als je ontvankelijk voor bent. En dat ben jij Arthur. Door het eiland kijk ik anders naar Nederland. Ik dacht dat ik alleen maar opgelucht zou zijn toen ik terugkwam, maar dat was niet zo. Ik vond ineens alle vanzelfsprekendheden totale onzin. En dat na zes weken!’ (158)

Arthur Poolman gaat over deze grens. Het eiland vreet hem op. Sterker nog: hij wordt verzwolgen. Worden de Nederlanders hierheen gehaald vanwege hun mentaliteit, de verteller wil deze mentaliteit overnemen. Ook hier zakt hij helemaal weg in zijn literaire voorbeelden. Net als in Tonic – waar het August Willemsen is – zoekt hij het in De hemel is zwart vandaag in Tip Marugg.

In brieven aan de Curaçaose schrijver zoekt de verteller naar de antwoorden op zijn vragen. Het antwoord ligt niet verscholen in een verhaal, maar in het zijn. Hij faalt en de reis naar het eiland is niet meer dan een vlucht. Een vlucht voor iets anders, waar je in de debuutroman Tonic van Ralf Mohren een antwoord op krijgt.

Ralf Mohren: De hemel is zwart vandaag. Roman. Amsterdam: Meulenhoff, 2017. ISBN: 978 90 290 8965 4. Prijs: € 18,99. 256 pagina’s.Bestel