Tagarchief: liefde

Sirenen, Een liefdesverhaal – lezen

Het verhaal van zijn grote liefde. Dat is de laatste roman van Jan Cremer. Het is het 2e in de serie Odyssee met de titel Sirenen en gaat over zijn liefde voor het latere fotomodel Loesje Hamel.

Als ze elkaar tegenkomen tijdens de donkere winterse dagen van 1959 in het uitgaansleven van Amsterdam, zijn ze allebei nog niet bekend. Dat zal een paar jaar later helemaal veranderen. Jan Cremer zet de wereld op stelten met zijn boek en schilderijen. Loesje Hamel zingt met Ramses Shaffy en Liesbeth List de Shaffy Cantate.

Voelbare spanning

De spanning die er tussen de 2 heerst, is overal voelbaar in het boek van Jan Cremer. Want je leest in de tekst duidelijk dat hij spijt heeft van zijn keuzes. Hij heeft haar laten schieten voor zijn grote andere ideaal: het zwerversbestaan.

Terecht merkt de verteller op dat hij een aantal keer voor haar had kunnen kiezen, maar dat niet doet. Hij heeft aan zijn motor gesleuteld en gaat met zijn maat Barry op reis naar het zuiden. Voor een week of 4, hooguit anderhalve maand. De paar weken worden 2 jaar.

Als hij terugkomt in Amsterdam, ontdekt hij dat Loesje getrouwd is. En zo ontstaat een verhaal van aantrekken en afstoten. De 2 kunnen niet zonder elkaar, maar zodra Jan Cremer moet kiezen voor de liefde, slaat de angst hem om het hart. Hij doet wat hij dan altijd doet: vluchten.

Smachtende Penelope

Daarmee is Sirenen het 2e deel van de Odyssee een verhaal van Penelope die smachtend op haar man Odysseus wacht. Hij komt nooit en Loesje heeft wel wat minder geduld dan Penelope. Ook laat Jan Cremer zien wat voor een ongelooflijke lul hij is. Hij laat haar op een aantal cruciale momenten gewoon barsten.

Het is een bijzonder openhartige houding waarmee de verteller Jan Cremer zijn eigen verleden te lijf gaat. Hij verheft zich zeker tot de held van het verhaal en is zeker de schelm die hij in zijn andere werk ook is. En ook geldt: Loesje is de liefde van zijn leven, maar hij wil zich niet nu aan haar binden. Samen zijn met Loesje is vooral iets voor later. Het nu is reizen en de schelm uithangen.

De sirenen van Jan Cremer

Van vrouw naar vrouw hoppen

De verteller hopt van vrouw naar vrouw, van model naar model en begaat regelmatig ook een stommiteit. Zoals het moment dat hij trouwt met Hester. Hij doet het voor de kinderen die met dit huwelijk niet steeds van gastouder naar gastouder hoeven te gaan. Het zijn niet eens allemaal zijn eigen kinderen. Het is de grootste fout die hij van zijn leven maakt. Hij haalt met dit huwelijk een lange schuld op de hals.

Het huwelijk met H. is vooral het laatste zetje voor Loes om geen contact meer met hem te hebben. Ze negeert hem zelfs op straat als hij haar in nachtelijk Amsterdam tegen het lijf loopt. Het is daarmee een verhaal van de verloren liefde, waarbij Jan Cremer veel kansen laat liggen.

De heftigheid van deze relatie doet mij denken aan een heel intense relatie die ik in mijn studententijd had. Ook hier het falen, waarmee het verhaal des te pijnlijker wordt. Zoveel herkenning dat je je echt afvraagt of zoiets echt goed kan gaan of dat het allemaal te vurig is zodat je je alleen maar aan elkaar verbrandt.

Bindingsangst

Verder is Sirenen een mooi verhaal van een man die terugblikt op zijn bijzondere liefde voor Loesje. Je gelooft zeker in de oprechtheid, maar tegelijkertijd voel je de angst bij de verteller. De angst zich aan haar te binden en daarmee ook een deel van zijn vrijheid in te leveren.
Die keuze voor de vrijheid, maakt ook dat de relatie tussen Jan en Loesje niet slaagt. Voor mijn gevoel is vooral Loesje hier de grote verliezer. Zij wordt een aantal keer echt door de verteller in de steek gelaten. En met deze ode aan haar, lijkt Jan Cremer dat goed te willen maken.

Jan Cremer: De sirenen. Odyssee deel 2. Amsterdam: De Bezige Bij, 2018. ISBN: 9789023443582. Prijs: 20,99. 304 pagina’s. Bestel

Op het grensvlak: Divina Commedia: Louteringsberg: Canto 17b

Dante ontwaakt uit het visioen dat hij ziet door het licht dat hem treft. De verteller vergelijkt het met het wakker worden uit de slaap als er nieuw licht op iemands oogleden valt. Hij hoort een stem spreken en krijgt te horen wat de weg is die Dante en Vergilius moeten vervolgen.

De verklaring krijgen Dante en de lezer van Vergilius. De stem die Dante zojuist hoorde, is van een afgezand van God. De gezant verbergt zich in het licht, maar wijst wel de weg naar boven. En zo vinden de 2 de trap die naar boven gaat. Onderweg naar boven worden ze nog begeleid door woorden uit de Bergrede.

Al klimmend merkt Dante dat het steeds lastiger wordt omhoog te komen. De verteller maakt hier een mooie vergelijking:

“O waarom kracht begint gij zoo te wijken?’-
Zei ‘k in me zelf, terwijl ’t gevoel mij kwelde,
Dat met mijn beenen ‘k méér niet kon bereiken.Wij ware’ al, waar de trap niet hooger helde,
En zaten roerloos neder in die oorden
Gelijk een schip, dat naar het strand toe snelde.

En ‘k wachtte’ een korte pooze of ik hoorde
Het een of ander op die nieuwe Ronde,
Toen wendde’ ik tot mijn Heer mij met de woorden:

“Mijn goede Vader, zeg mij: Wat voor zonde
Moet deze Kring, waarin wij zijn, weg vagen?
U woord ga voort, zoo stil Uw voeten stonden”. – (vs. 73 – 84, Rensburg)

De vergelijking met het schip dat strandt, is bijzonder treffend weergegeven. Je ziet de beweging voor je van de klimmende mannen zonder dat ze vooruit komen. Het is zo’n vergelijking dat dit boek van Dante zo bijzonder maakt. Je ziet het voor je gebeuren!

De reden dat ze niet meer hoger komen, ligt aan het gedeelte van de Louteringsberg waarop ze gekomen zijn, de 4e omgang. Hier krijgen de tragen en lustelozen hun loutering. Daarna begint Vergilius een mooie verhandeling over de liefde.

Ze staan hier op de grens van de zonden gerelateerd aan de omgang waar ze zich bevinden. De eerste 3 omgangen op de verkeerd gerichte liefde voor de naaste (trots, afgunst en toorn), de andere voor een gebrek aan liefde (traagheid en lusteloosheid) en de laatste 3 zonden voor een te grote liefde voor iets (hebzucht, gulzigheid en wellust).

Gedichten rond Canto 17

Lees meer op wolkenhemel.blogspot.nl

Literatuur
De hier gebruikte vertaling is van J.L. Rensburg uit 1908. Er zijn vele vertalingen van Dantes meesterwerk in het Nederlands verschenen.

Paleis Het Loo

20140814_142310Ik geloof niet zo in jubilea. Het is maar een getalletje dat op een nul of een vijf eindigt en zegt niks over wat je hebt bereikt. Met ademen en de boel over je heen laten komen, gebeurt het ook. Ik wil er liever niet te lang bij stilstaan, het vertelt meer over de vergankelijkheid van dingen dan ik zou willen. Ik sta liever stil bij het hier en nu dan terug te blikken.

20140814_142109Toch betrap ik mij erop dat ik vaak nadenk over de tien jaar die ik dit jaar met Inge getrouwd ben. Zodoende wilde ik graag naar Paleis Het Loo, de plek waar ik het eerste afspraakje met haar had op 9 september 2001. Drie jaar later trouwden we op de dag waarop we elkaar voor het eerst ontmoetten.

20140814_151341Gisteren bezochten we Het Loo. Nooit kunnen vermoeden dat ik daar dertien jaar later weer zou rondlopen met haar en ons kind. Doris keek haar ogen uit, ze genoot van de karpers die naar haar toe zwommen. Ik dacht daar onder de colonnade aan. We zaten daar dertien jaar terug ook en nu genoten we van ons ijsje.

20140814_134104Ik herinnerde me weinig meer van het interieur. Wel van de loofgang en de schitterende tuin. Zo lopend over het knarsende grind, genoot ik van het kletterende water en de rust. Het was in de tuin misschien net zo druk als binnen, maar de ruimte filterde de mensen. Het viel mij niet eens op.

20140814_150756En daar genietend van de rust besefte ik dat ik nu veel meer rust in mij heb dan dertien jaar eerder. Ik nam de tijd om te genieten en te luisteren naar de stilte en mijzelf. Precies de dingen die ik dertien jaar terug zocht en nu gevonden heb. En zij zijn er dankzij haar.

20140814_153227

Bijzonder treinkaartje

image

Vannacht kroop het laatste treinkaartje uit het automaat van de NS. Ik heb heel wat treinkaartjes gehad. Vaak weggegooid, soms bewaard. Meestal waardeloos van reizen die ik al helemaal vergeten ben.

Er is één treinkaartje waar ik heel zuinig op ben. Het zit in een fotoalbum. Het is het treinkaartje waarmee ik op 9 september 2001 naar Apeldoorn reisde. Het was een zondagochtend. Ik zou voor het eerst Inge ontmoeten.

We hadden in het midden afgesproken. Zij kwam uit Almelo en ik uit Leiden. We gingen daarna naar Paleis Het Loo. Ik had in een zware tas brood, drinken en een fruitsalade mee voor de picknick.

Het regende verschrikkelijk hard toen we het bos inreden voor de picknick. Daarom gingen we maar in de auto picknicken. Zo zaten we daar in de gietende regen ergens in de bossen bij Apeldoorn. Daarna bracht ze me weer terug naar het station waar ik de trein naar huis weer pakte.

Thuisgekomen lag er een ongelezen mailtje in de inbox. Of ze me niet snel weer zou kunnen zien.

Decadent zwelgen in persoonlijke misère

imageSoms helpt een personage je om te verwoorden wat je van een boek vindt. Zoals mij overkwam bij het lezen van Het liefdesleven van Nathaniel P. van Adelle Waldman. Ik werd enorm geholpen door een passage waarin de hoofdpersoon Nate denkt hoe zijn vriendin Kirsten aan haar man David uitlegt waarover zij met Nate gesproken heeft. Kirsten is iemand die op een nuchtere manier naar de wereld kijkt.

[Z]ijn problemen [waren] voor haar die van een decadente New Yorker die zijn tijd verdeed aan zwelgen in persoonlijke misère. In gedachten hoorde hij Kirsten het gesprek al samenvatten wanneer David en zij aanschoven voor hun diner bij kaarslicht. Nate, de stumper, vrijgezel in New York, die zich maar niet lijkt te kunnen binden. Hij is toch slim? Zou David misschien vragen. Ja. Maar, nou ja, je weet wel, nogal neurotisch, egocentrisch. (259/260)

Persoonlijke misère

De roman van Adelle Waldman is inderdaad een zwelgen in persoonlijke misère. De misère van Nathaniel Piver, zoon van Joodse immigranten, slim en schrijver van recensies en boeken. Hij werkt hard en houdt van zijn werk. Hij beweegt zich in de intellectuele kringen van New York, de schrijverskringen.

De roman van Adelle Walsman vertelt het verhaal van één van die liefdes: de vijf maanden durende relatie met Hannah:

[E]en slanke schrijfster met pronte borsten die er aantrekkelijk uitzag, al was haar gezicht hoekig. Vrijwel iedereen vond haar aardig en slim, of slim en aardig. (15)

Nate ontmoet haar op een feestje van zijn ex Elisa. Het gesprek dat ze voeren, moedigt haar aan hem later te mailen en zo begint een relatie. Misschien speelt ook mee dat Nate langgeleden seks heeft gehad, ‘al bijna twee maanden’ heeft hij het zonder moeten doen.

Tussen de scènes met Hannah doemen eerdere relaties van Nate op. Dat is een hele trits meisjes. Het begint op de middelbare school en eindigt bij Hannah. Al kan hij zijn ogen nog altijd niet afhouden van andere vrouwen. Verder is hij vooral het soort man dat vrouwen een lul noemen.

Feestjes, drinken en eten

Het leven bestaat in Het liefdesleven van Nathaniel P. voornamelijk uit feestjes, drinken en ergens met iemand iets eten. Daarbij heeft Nate een hekel aan brunches als sociaal event. Hij vindt het geldverspilling en zit liever in het koffiehuis bij hem in de straat om zich te vergapen aan de serveerster Beth.

Daarmee is het boek vooral een boek dat rond daten, mislukte relaties en pogingen tot verzoening aan elkaar is geregen. Een boek dat bij mij weinig vermaak oplevert. Ik erger me vooral aan de personages. De hoofdpersoon voorop die een enorme eikel is, maar zijn vriendinnetjes kunnen er ook wat van.

Puberende dertigers

De dertigers in dit boek zijn de pubertijd nog altijd niet ontstegen. In al hun intelligentie zijn het onzekere, neurotische en overgevoelige types. Ze maken zich erg druk over wat anderen van hen vinden en hoe leuk ze gevonden worden.

Zo is Het liefdesleven van Nathaniel P. precies zoals de hoofdpersoon het zelf beschrijft. De roman van Adelle Waldman is het verhaal van ‘een decadente New Yorker die zijn tijd verdoet aan zwelgen in persoonlijke misère’. En niks anders.

Een perfecte dag voor literatuur

Dit is mijn bijdrage over Adelle Waldmans roman Het liefdesleven van Nathaniel P.. We lezen dit boek vandaag bij Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nl. Lees de bijdragen van anderen in de reacties.

Adelle Waldman: Het liefdesleven van Nathaniel P.. Vertaling Lucie van Rooijen. Oorspronkelijk titel: The Love Affairs of Nathaniel P. Amsterdam: Nieuw Amsterdam Uitgevers, 2014. 304 pagina’s. ISBN: 9789046816448 Prijs: € 19,95

Het onbegrijpelijke begrijpen – #50books

image

Tijdens mijn studie literatuurwetenschap was ik ervan overtuigd. Literatuur verbeterde de mens. Het lezen van Plato’s grot liet zien dat de werkelijkheid misschien nooit gevonden werd, de theorie van Mimesis van Aristoteles gaf de essentie weer. Literatuur als een soort vaccinatie, je krijgt een beetje stof ingespoten en bent genezen. Zo zou elke potentiële moordenaar zijn misdaad niet meer plegen als hij Dostojevski’s Misdaad en straf las.

Voor straf lezen

Er zijn sommige rechters die in deze theorie geloven. Niet zo heel lang terug moest een verkeersovertreder van een Belgische rechter het boek Tonio van A.F.Th. van der Heijden voor straf lezen. Het boek zou hem misschien duidelijk kunnen maken hoe het is om als ouder je kind te verliezen bij een verkeersongeval.

Of het lezen van literatuur helpt om bepaalde gedragingen te voorkomen, betwijfel ik. De mens is geneigd tot alle kwaad. Gedragingen zitten in de genen en kunnen met opvoeding enigszins bestreden worden. Maar als het er zit, kan het zo naar boven borrelen met alle gevolgen van dien.

Beleven zonder reizen

Aan de andere kant merk ik dat het lezen van reisboeken als van Paul Theroux ook erg aangenaam is. Je hoeft er niet heen en je maakt toch mee wat de hoofdpersoon van het verhaal meemaakt. De reisverhalen van Redmond O’Hanlon zijn zo heerlijk om te lezen. Je maakt de hele reis compleet met alle ontberingen mee vanuit je luie stoel. Dat er dan een reisgenoot mee is die meent dat het oerwoud oersaai is, mag dan een realiteit zijn. Het boek is dat niet. In dat opzicht kun je beter een reis beleven in een boek.

Of ik nu de wereld beter begrijp door het lezen van boeken? Ja en nee. De wereld is onbegrijpelijk. Literatuur probeert de chaos te vatten. Verhalen proberen de onbegrijpelijkheid te verklaren. Al die verhalen vormen in mijn hoofd een wereldbeeld, gecombineerd met mijn ervaringen. Ervaringen met andere mensen: de liefde en momenten als geboorte en dood.

Maar of een boek nu helpt de wereld te begrijpen?

Dit is het antwoord op vraag 39 van het blogproject #50books van Petepel. Bekijk mijn andere bijdrages voor dit bijzondere boekenblogproject.