Tagarchief: kruidvat

Op bezoek bij Eise Eisinga (3)

image

Als we dan eindelijk naar binnen mogen, ben ik getroffen door de helderblauwe kleuren van het plafond. De banen van de planeten zijn uit het hout gezaagd en lopen dwars door de groeven van de planken heen. Het werkende hout heeft ervoor gezorgd dat de lijnen niet zuiver rond lopen. De planeten hangen eronder. De aarde draait zelfs rond om zijn eigen as, waarbij ook de maan om de aarde draait. De grote planeten hebben dit niet.

Ik kan wel uren met mijn hoofd omhoog staren naar het plafond in deze vrij kleine huiskamer. Onze eigen huiskamer is groter. De man is 6 jaar bezig geweest met de bouw van dit indrukwekkende mechaniek. Natuurlijk niet alleen de bouw van het raderwerk, maar ook de berekening van alle banen, afstanden, snelheden en stand van de planeten ten opzichte van elkaar zijn een buitengewoon kundige prestatie.

image

De buitenste baan is de jaarring, waarbij ook de dierenriem meeloopt. Tot op de dag nauwkeurig kloppen deze gegevens. Elk jaar verschijnt een nieuw jaar via het plankje dat om de paar jaar vervangen moet worden. Eisinga heeft ook aan de wand indrukwekkende meters aangesloten op het systeem. Hier toont hij de zonsopkomst en de zonsondergang, de stand van de maan en de stand van de sterren boven Franeker, net als de tijd. In de Franeker tijd, die scheelt 20 minuten met de tijdzone van nu, ‘Berlijnse tijd’.

Hij dacht er zelf een halfjaar over te doen, maar deed er uiteindelijk 7 jaar over. In 1774 begonnen, kreeg hij het in 1781 af. Wat wel spijtig is, is dat 2 maanden na de bouw van het planetarium, de planeet Uranus werd ontdekt. Deze kon niet meer worden opgenomen in het stelsel dat precies in zijn huiskamer paste.

image

Het is nog altijd heel indrukwekkend om te zien. Dat iemand meer dan 200 jaar geleden de moeite nam om zelf een planetarium te bouwen. Het raderwerk is de basis van dit alles, aan de hand van slechts 1 slingerklok draait alles rond.

Zo laten we een indrukwekkend gebouwd en ingenieus systeem achter ons en lopen we terug naar het boemeltje. We kijken nog even omhoog naar de hemel boven Franeker. Dezelfde hemel als waar we net heen keken in schaal. De zon duikt al achter de huizen, precies tussen de kerktoren en de toren van het stadhuis in. Nu is het toch even de hemel van Eise Eisinga.

image

Treinritje over het verdiepte spoor

image

De treinkaartjes van het Kruidvat zijn voor mij altijd een verleidelijke aankoop. Je kunt er voordelig een dagje mee treinen in Nederland. Alleen is de geldigheid het grote risico bij de aankoop van dit soort kaartjes.

De einddatum van dergelijke treinkaartjes nadert altijd met rasse schreden, sneller dan je zou willen. Voor je er erg in hebt, is het kaartje niet meer geldig.

Dit keer kocht ik 3 kaartjes, waarvan ik er eentje vorige week gebruikte en de andere 2 dit weekend zouden worden gebruikt. We wilden er een dagje mee naar Rotterdam en ondermeer het museum Booijmans Van Beuningen bezoeken. De gebroken elleboog van Inge gooide roet in het eten.

image

Ze wees mij op een treinrit waar ik al heel lang over praat. Sinds de opening van dat traject: het verdiepte spoor in Almelo. Ik wilde er nog altijd een keer doorheen rijden, maar ik hoef nooit in Hengelo te zijn. Daarom moet ik er apart voor kiezen dat stukje te pakken.

We stappen in op Almere Muziekwijk. Er zijn werkzaamheden tussen Hilversum en Utrecht, waardoor de stoptrein tussen Hilversum en Almere niet rijdt. We kunnen niet helemaal een rondje rijden. Op Almere Centrum ontdekken we dat de intercity naar Zwolle zoveel vertraging heeft dat we net zo goed de stoptrein kunnen pakken.

Het is een ouderwetse dubbeldekker, getrokken door een locomotief die ons naar Zwolle brengt. Als Almere Oostvaarders geweest is, valt het aantal stops best mee. We kijken naar de beestjes van de nieuwe wildernis en verderop turen we langs de spoorlijn om het fietspad van afgelopen zomer te volgen. We zien zelfs de boerencamping langs de dijk bij Hattem liggen vanuit de trein.

image

Achter zit een meisje te luisteren naar de muziek. Ze tuurt naar buiten en ik zie een traan over haar wang bengelen. Wat later zie ik haar op het station Zwolle wachten op dezelfde trein als wij: de stoptrein naar Almelo en Hengelo. Ook op dit traject is een flinke vernieuwing geweest: bij Nijverdal loopt het spoor verdiept door het dorp en ligt er zelfs een tunnel van een paar honderd meter.

Het voelt in deze diesltrein meteen anders aan dan een elektrische trein. De zon schijnt aan onze kant naar binnen en het voelt warm. Door het open raampje aan de andere kant van ons waaien allerlei insecten naar binnen. Zo lopen op het raam een vliegende mier en een lieveheersbeestje. Met de beesten komt er ook wat dieseldamp naar binnen door het raampje.

Als we dan Almelo uitrijden, is daar het moment waarvoor we zijn gegaan: het verdiepte spoor door de stad. Het spoor zorgde altijd voor een splitsing van de stad. Nu snijdt de trein door de grond en kan het verkeer over de spoorlijn heen. Ik heb er nooit aan kunnen wennen van bovenaf. Van onderaf valt het allemaal wat minder op en zie ik vooral grafity aan het begin en einde van de van boven open tunnel.

image

In Hengelo strekken we maar even de benen ook omdat het boemeltje naar Zutphen voor onze neus vertrekt. We lopen over de markt en ik zie mijn oude werkplek weer even. Het raam dat op perronhoogte stond en mij uitzicht bood op de wachtende reizigers en de stilstaande treinen. De internationale trein bezorgde mij altijd een licht verlangen naar het verre Berlijn.

Nu rijdt de internationale trein binnen als we een kopje koffie drinken in bij de Coffee Industry. De koffie valt een beetje tegen, ondanks het feit dat ze Arabica-bonen zeggen te gebruiken. We stappen even later met Twentse bloedworst aan boord van de Syntustrein naar Goor, Lochem en Zutphen.

De rit voert zo mooi door Twente en de Achterhoek. Ik denk terug aan mijn tijd bij de krant waarbij ik als verslaggever door dit deel van Twente toerde. We rijden langs Delden, Goor en Markelo. Ik zie zelfs de boerencamping in Markvelde waar ik destijds een verslag schreef in de vakantie voordat we Twente uitrijden en naar de Achterhoek binnengaan.

image

In Zutphen volgt snel de overstap richting Deventer. We vragen ons af waarom de intercity eigenlijk stopt in de gehuchtjes Olst en Wijhe. Wat zijn de inwoners van deze dorpjes bevoorrecht. Voor we er erg in hebben, staan we al in de hoofdstad van Overijssel en rijden weer over de Hanzespoorlijn naar huis.

Een lekker dagje treinen op het kaartje van het Kruidvat. Op de valreep, want hij loopt de volgende dag af. Een leuke rit door Nederland waarbij je heerlijk je gedachten over het voorbijrazende land laat glijden. Soms een bladzijde van een boek opengeslagen voor je, maar het meest nog naar buiten kijkend.

Weekendkaartje

image

Het weekendkaartje van het Kruidvat ligt er nog en verloopt dit weekend. Doris is weer voldoende opgeknapt daarom overleg ik even met haar waar de reis naartoe gaat. Ze mag kiezen tussen De fundatie in Zwolle of het Drents Museum in Assen. Ik probeer een samenvatting van de collecties te geven. Ze kiest voor Assen.

oostvaardersplassen2

We stappen in de trein van half twaalf. Een rechtstreekse trein. Je stapt in Almere in en je komt anderhalf uur later in Assen uit. Het stukje langs de Oostvaardersplassen is favoriet. We turen naar buiten op spotten de herten, paardjes en runderen. Het ziet er dor en droog uit. Een uitgestrekte toendra waar de bomen als kale cocktailprikkers omhoog steken.

Er lijkt nog maar weinig leven in te zitten. Een man een bankje achter ons scheldt over het Nederlands natuurbeleid. ‘Dit is toch geen natuur’, roept hij in zijn onemanshow voor het hele treincompartiment. ‘Moet je zien. Wat stelt dit nou voor. Een kale vlakte is het. Niks meer.’

oostvaardersplassen

De show stopt pas als de trein Lelystad binnenrijdt. De monoloog van de man verdwijnt langzaam in de richting van het trappenhuis in de dubbeldekker. Een vrouw loopt er gedwee achteraan als een mak edelhert houdt ze de goede afstand op haar voorganger.

We rijden alweer. Op de akkers laat de sneeuw nog een dun laagje wit achter tegen de donkere landbouwaarde. De kaalheid van de Oostvaardersplassen zet door. Al doorkruist soms een weg het landschap. Of een kunstwerk zoals het Observatorium.

image

De trein dendert er voorbij alsof het allemaal niks voorstelt. Alleen bij de tunnel remt het treinstel af. De druk in je oren is altijd enorm. Dat komt – heb ik begrepen – doordat de tunnel eigenlijk te smal is waardoor je niet met hoge snelheden door de tunnel kunt rijden. Altijd klappen je oren dicht als je door die tunnel rijdt. Zo ook vandaag.

Doris laat zich niet storen. Ze heeft voor vertrek een boekje van Roald Dahl als bagage ingepakt en leest het nu met een snelheid waarmee een ander gewoon door een boek bladert. Ik ga verder met Paul Theroux’ Muskietenkust. Een roman waar ik vorige week aan begonnen ben en die leest als een trein.

image

We rijden Zwolle binnen, even wachten en dan door naar Assen. We eten de koude pannenkoeken van gisteren. Ze voelt zich ineens niet zo lekker. Ik herinner mij een treinrit – iets meer dan een jaar terug – waarbij Doris heel misselijk werd. Ik vrees weer het ergste. De trein naar Groningen rijdt namelijk in één keer door van Zwolle naar Assen. Een afstand van drie kwartier.

Het valt nu mee en we stappen in Assen eruit.

Morgen het vervolg: Bartje

Dagje treinen naar Vlissingen – een plog

station-vlissingen

Een blog in foto’s. Het liefste van elk uur dat je doormaakt. Dat is ploggen. Leuker vind ik eigenlijk om als iemand iets onderneemt, daar deelgenoot van te zijn via twitter, facebook of instagram. Elk uur een nieuwe update. Dat kan zijn met een fietsrit of zoals ik afgelopen zaterdag deed: een treinrit naar Vlissingen en terug.

Samen met Doris ging ik een dagje treinen op een Kruidvat-kaartje. Een dag later zou het kaartje verlopen zijn, daarom namen we het ervan.

image

Waar ga je naar toe als je een dagje gaat treinen? Zo ver mogelijk. Ik vond het wel een leuk idee om de trein naar Vlissingen te gaan. Er gaat een rechtstreekse trein naar Vlissingen vanuit Almere. Om 9 uur stonden we helemaal klaar voor de trip.

 

Klaar voor de rit naar Vlissingen met de intercity van 09.01 uur

En onderweg heerlijk lezen…

doris-lees-in-trein-naar-vlissingen

Eindelijk het boek in de hand waar je thuis maar niet aan toekomt…

hendrik-jan-in-trein-naar-vlissingen

Tussen het omslaan van de bladzijden even naar buiten kijken en van de prachtige wolkenhemel boven het Zeeuwse landschap genieten…

De conducteur controleert de kaartjes en ik zie voor en achter mij de kaartjes van Kruidvat tevoorschijn komen. Een collectieve gedachte om naar Vlissingen te gaan. Een eindpunt waar je niet snel komt. Als onze buurvrouw luid belt met haar zoon, vertelt ze over haar beweegreden om helemaal naar het uiteinde van Nederland te gaan.

‘Ja, we zijn onderweg met zo’n kaart van het Kruidvat. Hij was bijna verlopen, daarom zitten we nu in de trein naar Vlissingen. Weet je wel, die kaart waarmee we toen ook met de trein gereisd hebben naar Maastricht.’

Dan naderen we Vlissingen. Blij stappen we uit de trein. Meer dan 3,5 uur in de trein maakt een beetje stijf. Maar wat is het centrum ver van het station. We lopen langs de zeedijk en zien de schepen passeren op weg naar de zeehaven van Antwerpen.

schepen-op-weg-naar-zeehaven-antwerpen

Kleine bootjes varen af en aan, halen en brengen de loodsen om de grote zeeschepen veilig de haven in te loodsen.

loodbootje-naast-containerschip-bij-vlisssingen

We aan de rand van het centrum en bezoeken even de volksheld uit Vlissingen: Michiel de Ruyter:

Een visje eten en terug naar de trein. Om 14.06 vertrekt hij. We moeten haasten. Tegelijk nog even genieten van de wolkenhemel en de zon boven de Westerschelde.

We rijden weer terug over het enige spoor in Zeeland. Bij Krabbendijke moeten we even op de foto. Als de honden thuis aan het krabben zijn omdat ze jeuk hebben, roep ik altijd met een zwaar Zeeuws accent ‘Krabbendaike’.

In Roosendaal stappen we over op een andere trein. We gaan niet dezelfde weg terug, maar kiezen voor een heus rondje Zuidwest-Nederland. Het voelt geweldig om in een trein te stappen die hier begint. We blijven zitten tot het eindstation Zwolle. Doris verruilt haar boek voor een spelletje op haar telefoon.

We rijden door het Brabantse land, Tilburg, Den Bosch en Oss. Alle stations passeren ons. Langzaam verdwijnt de zon achter de horizon. Het boek wordt weer opgepakt. Het vervolg van het andere deel van Mees Kees.

Ik geniet van de reis. Wat een prachtige treinreis is de rit van Roosendaal naar Zwolle. Van de Maas naar de IJssel. Het eindstation van de trein: Zwolle. Daar halen we snel onze avondmaaltijd op en eten in de stoptrein naar Almere patat met een hamburger. Geen grote maaltijd in het restauratierijtuig, maar tussen de smalle stoeltjes delen we het tafeltje dat tegelijk de bovenkant van het grijze prullenbakje is.

Dan is het eten op en kijken we naar buiten. Het donker spiegelt ons weer terug. We kijken naar onszelf. Bijna thuis staren we moe en voldaan naar de spiegeling. Een vader met zijn dochter reizen met ons mee en zwaaien terug.

NS zet bussen in

image

De touringcars op de busbaan verraden het al: werkzaamheden aan het spoor: de NS zet bussen in. De drukte op de busbaan vertelt de rest. Af en aan rijden de bussen. Op een normale dag rijden er nooit zoveel bussen. Nu komt de ene na de andere voorbij.

We fietsen naast de busbaan van Almere Buiten naar Almere Stad. Ik kijk snel op de Reisplanner-app van NS. Inderdaad er zijn werkzaamheden. Twee weken geleden waren er ook werkzaamheden.

Het lijkt of NS aan het eind van het jaar in september, oktober en november nog snel het budget voor het spooronderhoud moet opmaken. Bijna elk weekend is het traject tussen Almere en Weesp aan de beurt. De drukke route vraagt blijkbaar om veel onderhoud. Elk jaar gaan er zeker een weekend of acht op aan het spoorwegonderhoud.

Ik heb net een treinkaartje bij het Kruidvat gekocht. Op zaterdag en zondag mag je dan voor een lage prijs door het hele land reizen. Ik wilde een keer een grote rit door Nederland maken per spoor, maar bij werkzaamheden is dat gedoemd te mislukken. Een stuk afleggen met de bus kost snel een uur extra reistijd. Dat uur kun je dan niet opmaken aan de af te leggen route. Meer reistijd betekent minder kilometers.

Terwijl ik dat zo zit te overdenken, zie ik een prachtige lucht vanaf een brug. Die moet op de foto. Als ik goed balanceer lukt het wel om het al fietsend te nemen. Ik sta helemaal klaar. Juist op dat moment komt een extra bus voorbij en doorkruist mijn mooie wolkenhemel.

Halfvolle voordeelpot

image
Halfvolle pot met vitaminenpillen

Bij het openen van het nieuwe vitaminenpotje verbaas ik mij over de enorme overruimte in het plastic potje. Het lijkt wel of de hoeveelheid pillen in het potje tot de helft van de verpakking komt. De andere helft is lucht.

Bovenop de draaidop prijkt de tekst ‘Voordeelpot’. Het staat op een grote gele sticker, die vrijwel de hele dop beslaat. Belangrijk dus. Maar de 300 pillen in de pot komen slechts tot de helft van de pot. Een halfvolle voordeelpot.

image
Voordeelpot voor de helft gevuld met vitaminenpillen

Of er echt 300 pillen in de pot zitten, durf ik niet na te tellen. Ik neem aan dat dit aantal wel zal kloppen. De aanvullende mult-vitaminen en mineralen van de vorige pot gingen ook heel lang mee. Terwijl alledrie de gezinsleden elke dag zo’n donkerrode pil naar binnen slikken.

Ik zou de reden willen weten waarom de pillen in een dubbelgrote pot zitten. De potjes waren vroeger van glas en hadden veel minder ‘overruimte’ dan hun plastic opvolgers. Dus voor de rijping van de pillen is het niet nodig. Voor het transport is een kleine verpakking juist handig. Het bespaart volume op de pallets en uiteindelijk in de vrachtwagen. En dat scheelt dus uiteindelijk weer transportkosten.