Tagarchief: jodenvervolging

Gedachten versus gevoelens

Denken en voelen. Deze 2 elementen staan centraal in de roman Narziss en Goldmund van Hermann Hesse. Het mooiste komt dit naar voren als Narziss en Goldmund bij elkaar zijn aan het einde van de roman. Goldmund vraag aan Narziss hoe het met Rebekka is.

Het gesprek komt op de Jodenvervolging en of iemand als Narziss dit tegen zou houden. Goldmund denkt aan de vervolgingen van Joden en de gruwelen van de pest. Dan corrigeert Narziss hem, zeker hij heeft gelijk…

Maar op één punt maak je een grote vergissing: je denkt dat wat je zoëven onder woorden bracht gedachten zijn. Maar dat zijn het niet, het zijn gevoelens! Het zijn de gevoelens van iemand, die wordt beziggehouden door de gruwelijke kanten van het bestaan. (234)

Daar staat tegenover dat deze gedachten snel verdwenen zijn als je op je paardje door de wereld rijdt. De vlucht uit deze naargeestige wereld. De pest en Jodenvervolging zorgen er bij Goldmund niet voor om niet zijn eigen gang te gaan. Hij steekt zijn hoofd in het zand!

Al zijn er meer manier om uit de gruwelen te treden. De kunst vervult zo’n rol bijvoorbeeld. Het heeft van Goldmund een kunstenaar gemaakt, terwijl Narziss in zijn geestelijke wereld weinig aandacht heeft gehad voor de aardse dingen. Goldmund loopt ervan over.

Herman Hesse weet in zijn roman op een mooie manier deze 2 werelden bij elkaar te brengen. Het maakt Narziss en Goldmund tot een verhaal dat wonderlijk mooi in balans is door dit fraaie contrast.

Hermann Hesse: Narziss en Goldmund. Oorspronkelijke titel: Narziss en Goldmund. Vertaald door Pé Hawinkels. 23e druk. Amsterdam: De Arbeiderspers, 1992 [1970]. ISBN: 90 295 1989 4. 274 pagina’s. Prijs: € 29,99.Bestel

Hollandsche Schouwburg

image

De Hollandsche Schouwburg staat symbool voor de Jodenvervolging in de Tweede Wereldoorlog. Ook in Het Boschhuis van Pauline Broekema speelt een passage op deze plek. Het gaat over de joodse non Judith.

Judith Mendes da Costa is na een lange zoektocht katholiek geworden en ingetreden bij de zusters dominicanessen. Ze wordt door de Duitsers opgehaald bij het herstellingsoord Berg en Bosch en meegevoerd naar de Hollandsche Schouwburg in Amsterdam.

Het is een aangrijpende passage als Judith voor het raam weet te staan op de eerste verdieping. Ze wil de buitenwereld laten zien dat de Duitsers ook joodse katholieken oppakken en vastzetten. Dit in tegenstelling tot de afspraak die de Duitsers met kardinaal De Jong hadden gemaakt.

De non in haar habijt met kap en sluier werd al snel door voorbijgangers opgemerkt. Aan de overkant van de straat bleven, schatte ze, zo’n twintig mensen staan, tot de Grüne Polizei ze sommeerde door te lopen. (267)

Judith weet de bovenste etage te bereiken en de aandacht van een kind te trekken. Het kind haalt er een non bij.

Meer zusters volgden. Ze hielden hun rozenkrans omhoog. In haar memoires schreef ze: ‘We hadden elkaar nooit gezien of gesproken, maar deze taal werd zonder woorden verstaan. Met ontroering denk ik terug aan dat wonderschone ogenblik in mijn leven.’ (267)

Ik passeerde de Hollandsche Schouwburg een paar weken terug op mijn fiets en moest aan de passage denken. Ik tuurde de ramen van het gebouw af en zag de non staan.

Het is een passage uit Het Boschhuis die niet direct betrekking heeft op het familieverhaal van de familie Ter Beek. Maar Pauline Broekema schetst met het verhaal van deze joodse non wel een heel treffend beeld van de oorlog.

Een perfecte dag voor literatuur

Dit is zesde mijn bijdrage over Pauline Broekema’s familiekroniek Het Boschhuis, Kroniek van een familie. We lezen dit boek vandaag bij Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nl. Lees de bijdragen van anderen in de reacties.

Pauline Broekema: Het Boschhuis, Kroniek van een familie. De Arbeiderspers, 2014. 471 pagina’s. ISBN: 9789029588973 Prijs: € 19,95