Tagarchief: joachim meyerhoff

Gestolen boek

image

Als Joachim op weg is naar de toneelschool, passeert hij altijd een boekwinkel. Hier vindt hij een boek dat hij dolgraag wil hebben: LIFE. Das Zweite Jahrzehnt (1946-1955). Hij heeft geen oog meer voor iets anders.

De uitstraling ervan was zo sterk dat het door de lijven heen schitterde. Zelfs dikke buiken en volgepropte boodschappentassen losten op bij de gloed van het boek. Ik zag alleen nog het boek. Toen ik er was, hurkte ik neer. In het zwart prijkte in rode letters de titel. (235)

Het is behoorlijk aan de prijs en hij besluit het te stelen. Eigenlijk snapt de verteller nog steeds niet waarom hij het boek stal en niet aan zijn grootouders het geld vroeg. Een goede voorbereiding is het halve werk. Hij bereidt de diefstal zorgvuldig voor. Dagenlang zwerft hij door de boekwinkel op zoek naar camera’s en vluchtwegen.

Als het moment daar is, draagt hij een dikke trui en vlucht met het boek onder de trui de winkel uit. Buiten wordt hij in de kraag gegrepen, maar weet zich te ontworstelen. Hij vlucht door de stad, waarbij hij zich probeert te ontdoen van zijn achtervolger.

Prachtig zoals de verteller schrijft over zijn liefde voor dit specifieke boek. Zo ontroerend dat je als lezer bijna begrijpt waarom hij het steelt. Iets van de verrukking die het boek bij hem oproept en hem daarmee dwingt het boek te stelen.

Bekijk ook mijn vlog over Joachim Meyerhoffs roman

Joachim Meyerhoff: Ach, deze leegte, deze verschrikkelijke leegte. Roman. Uit het Duits vertaald door Jan Bert Kanon. Oorspronkelijke titel: Ach, diese Lücke, diese entzetzliche Lücke. Alle Toten fliegen hoch. Teil 3.. Amsterdam: Uitgeverij Signatuur, 2016. ISBN: 978 90 5672 551 8. 314 pagina’s. Prijs: € 19,99. Bestel

Moahhhh

image

De roman Ach, deze leegte, deze verschrikkelijke leegte is een loflied op zijn oma Inge. De verteller Joachim schrijft vol liefde over haar. Het meest typerende van zijn beschrijving is haar vaste uitdrukking ‘Moahhh’.

Hij introduceert de uitroep als hij vertelt dat meneer Moser het bijna dagelijks aan gruzelementen gevallen servicegoed repareert met secondelijm. Hij weet bijvoorbeeld een niet meer leverbare soepterrine weer te lijmen:

Mijn grootmoeder deed: ‘Moooahhhhh’, want moooahhhhh kon ook een uiting zijn van de hoogst denkbare waardering, waarna ze de soepterrine helemaal achter in de kast zette. (18)

De rest van het verhaal keert de uitroep regelmatig terug. En inderdaad op momenten van uiterste waardering op opperste verbazing komt de uitroep voorbij. Zoals op het moment dat ze uit een operatie ontwaakt. Ze kon voor de operatie niet meer praten en wordt dan wakker:

Zonder één verspreking zei ze: ‘Mooahhhh, goeie genade, wat moet dit allemaal?’ Luid en duidelijk. Mijn moeder en ik keken elkaar sprakeloos aan en begonnen te huilen. (179)

Als ze met opa aan de telefoon zitten, moeten ze de uitroep steeds herhalen om te vertellen dat oma waar genezen is. Ook weet de verteller feilloos aan de hand van een kort trefwoord een verhaal op te roepen bij zijn grootouders. Zoals het verhaal over het stuk appenzeller als opa verdwaald is in de bergen. Als grootvader het wil beginnen te vertellen, reageert oma meteen:

Mijn grootmoeder deed direct ‘moahhhhh’. Moahhhhh betekende hier: dat is een ongelooflijk verhaal. Ik schudde mijn hoofd en wachtte nog maar eens op het appenzellerverhaal. (259)

De uitroep kenmerkt zijn oma en het geeft de roman een prachtige dimensie. Je ziet het voor je en daarmee staat het symbool voor zijn bijzonder grootmoeder Inge.

Joachim Meyerhoff: Ach, deze leegte, deze verschrikkelijke leegte. Roman. Uit het Duits vertaald door Jan Bert Kanon. Oorspronkelijke titel: Ach, diese Lücke, diese entzetzliche Lücke. Alle Toten fliegen hoch. Teil 3.. Amsterdam: Uitgeverij Signatuur, 2016. ISBN: 978 90 5672 551 8. 314 pagina’s. Prijs: € 19,99. Bestel

Vergelijkingen

image

Bij het lezen van Ach, deze leegte, deze verschrikkelijke leegte vallen mij meteen weer de bijzondere vergelijkingen op die de verteller maakt. In de vorige roman gebeurt dat ook op zo’n bewonderenswaardige wijze. De verteller weet hiermee op een treffende manier situaties en gebeurtenissen te verbeelden.

Bijvoorbeeld het plastic op de stoelen bij zijn grootouders. Als hij als kind op bezoek is bij zijn grootouders, dan worden de meubels meteen overdekt door dik plastic folie. Ze waren ongelooflijk massief en dik en leken op de dikke gordijnen van plastic strips waarmee koelruimten in slachtruimten van elkaar worden gescheiden:

Zelfs als ze niet over de stoelen en banken waren geschoven, zakten ze niet in elkaar. Ze zagen eruit als reusachtige, door angstaanjagende prehistorische insecten afgeworpen huiden. Deze hoezen konden zelfstandig staan. (48)

Of de directeur van de toneelschool die de nieuwe leerlingen toespreekt:

Hij praatte aan één stuk door. Daarbij zwiepte hij even snel als een ruitenwisser in een plensbui met zijn bovenlichaam heen en weer. (59)

Of de indrukken die de verteller heeft in de eerste week op de toneelschool:

[E]en week zo vol met indrukken dat ik me een overvolle trein in India voelde, waar je door de vele passagiers de afzonderlijke wagons niet meer kunt zien, waar de reizigers het dak in bezit nemen, kinderen twintig uur in het bagagenet liggen te doezelen en geiten met wapperende sikken uit het raam worden gehouden, (117)

Het zijn vergelijkingen die het verhaal inkleuren en de roman zijn extra jus geven. Het geeft de roman Ach, deze leegte, deze verschrikkelijke leegte die extra dimensie waarmee het een uiterst vermakelijk en tegelijk ontroerend boek is.

Joachim Meyerhoff: Ach, deze leegte, deze verschrikkelijke leegte. Roman. Uit het Duits vertaald door Jan Bert Kanon. Oorspronkelijke titel: Ach, diese Lücke, diese entzetzliche Lücke. Alle Toten fliegen hoch. Teil 3.. Amsterdam: Uitgeverij Signatuur, 2016. ISBN: 978 90 5672 551 8. 314 pagina’s. Prijs: € 19,99. Bestel

Ernstige Hermann

image

Onze familie telt allemaal Hermannen, schrijft de verteller van Ach, deze leegte, deze verschrikkelijke leegte. Zijn grootmoeder heeft een affaire met de toneelspeler Hermann die veel ouder is dan zij en die getrouwd is.

Ze krijgen een dochter samen. Als ze uiteindelijk trouwen en op een avond over straat lopen, worden ze van achteren geschept door een auto met 2 beschonken Amerikaanse militairen. Het is vlak na de oorlog.

Hermann overleeft het niet. Zijn vrouw Inge wordt in het ziekenhuis verzorgt door de priester met dezelfde naam als haar overleden echtgenoot. Uiteindelijk krijgen ze een relatie en Hermann gaat filosofie studeren:

De dode Hermann moet een opgewekte man zijn geweest. De nieuwe Hermann was een ernstige man, een doodernstige nam, Een door de oorlog getekende, ongenaakbare asceet. Samen met een paar vrienden had hij vanuit zijn christelijke overtuiging gezworen om tijdens de oorlog geen schot te lossen. (132)

Uiteindelijk krijgt de verteller Joachim een band met zijn grootvader. Hij heeft grote bewondering voor zijn grootvaders belezenheid. En ook al kan hij alle aantekeningen in de marges van de boeken uit zijn bibliotheek niet lezen, de studies die zijn grootvader maakt, zijn gedreven en diepgravend.

Joachim Meyerhoff: Ach, deze leegte, deze verschrikkelijke leegte. Roman. Uit het Duits vertaald door Jan Bert Kanon. Oorspronkelijke titel: Ach, diese Lücke, diese entzetzliche Lücke. Alle Toten fliegen hoch. Teil 3.. Amsterdam: Uitgeverij Signatuur, 2016. ISBN: 978 90 5672 551 8. 314 pagina’s. Prijs: € 19,99. Bestel

Vervolg

image

Het boek Ach, deze leegte, deze verschrikkelijke leegte is een vervolg op de eerdere roman Wanneer wordt het eindelijk weer zoals het geweest is. De eerdere roman speelt in het Noord-Duitse Schleswig en is een eerbetoon aan zijn ouders en overleden broer.

Deze nieuwe roman is een eerbetoon aan zijn grootouders. Het niet vertaalde boek Alle Toten fliegen hoch is het eerste deel in deze serie autobiografische romans van deze Duitse acteur. Hij heeft de verhalen in de boeken ook op de bühne opgevoerd. Het zijn allemaal ontroerende verhalen over het leven.

In het boek wisselt de verteller de gebeurtenissen gedurende zijn studie en verblijf bij zijn grootouders met herinneringen en verhalen uit het verleden. Zo komen de aangrijpende verhalen van zijn familie naar voren.

Zijn grootvader die eigenlijk niet zijn echte grootvader is en zijn bijzondere grootmoeder. Het zijn stuk voor stuk geschiedenissen die prachtig worden verteld. De treffende vergelijkingen die de verteller maakt, samen met de sterke verbeelding maken het boek tot een feest om te lezen.

De titel is ontleend aan Goethes Werther. Hij leest het als hij klaar is met de toneelschool, op advies van zijn vader en maakt er een eigen toneelversie van.

Het werd een bedwelmende leeservaring. En hoewel ik niet verliefd was en geen Lotte in het vizier had stond alles hierin wat me zo rusteloos maakte. Steeds ging het over die leegte, dat verlangen naar de wereld, naar echte gevoelens: ‘Ach, deze leegt, deze verschrikkelijke leegte die ik hier in mijn borst voel!’ (287)

De roman een duidelijk vervolg op het eerdere deel uit deze serie. De dood van zijn vader en zijn broer komt ook in Ach, deze leegte, deze verschrikkelijke leegte aan bod. Niet zo prominent als in het eerdere boek, maar het legt de link naar het eerdere boek.

De ontroering en beleving is zeker zo intens als in Wanneer wordt het eindelijk weer zoals het geweest is. Dit eerdere boek is vooral geschreven vanuit een verlangen naar de overledenen. In dit deel is veel meer voldoening. Hierbij koestert de verteller vooral een dankbare herinnering aan zijn grootouders en de bijzondere studententijd die hij bij hen mocht beleven.

Joachim Meyerhoff: Ach, deze leegte, deze verschrikkelijke leegte. Roman. Uit het Duits vertaald door Jan Bert Kanon. Oorspronkelijke titel: Ach, diese Lücke, diese entzetzliche Lücke. Alle Toten fliegen hoch. Teil 3.. Amsterdam: Uitgeverij Signatuur, 2016. ISBN: 978 90 5672 551 8. 314 pagina’s. Prijs: € 19,99. Bestel

Ach, deze leegte, deze verschrikkelijke leegte

image

In de roman Ach, deze leegte, deze verschrikkelijke leegte doet de jonge Joachim auditie bij de toneelschool in München. Hij komt uit een bekende toneelfamilie. Zijn grootmoeder is een beroemde actrice en speelde grote rollen. Dat hij toch wordt toegelaten lijkt meer op geluk dan op begaafdheid te berusten.

Joachim gaat wonen bij zijn grootouders. Aanvankelijk voor tijdelijk, maar uiteindelijk woont hij er de hele periode dat hij op de toneelschool zit. Het is een groot huis in de buurt van het Slotpark Nymphenburg.

Grootmoeder is een beroemde actrice, grootvader Hermann een filosoof. Hij schrijft zijn leven lang lemma’s voor een Staats-Lexicon. Grootmoeder heeft lesgegeven aan de toneelschool. Aan het eind van zijn eerste dag op de toneelschool, krijgt hij een onmogelijke opdracht: Joachim moet een nijlpaard spelen op een stukje tekst uit Effi Briest.

Hij komt terug bij zijn grootouders, die net aan de whisky zitten, zoals elke avond om 6 uur. Ze spreken hun verbazing uit over de onmogelijke opdracht en schenken nog maar eens in, waarna grootmoeder een paar regels uit Effi Briest voordraagt:

Op het eind was ik werkelijk ontroerd, en ik landde daardoor des te harder toen mijn grootvader zich naar me toeboog en zei: ‘Dat was toch geweldig nietwaar? En weet je, allemaal zonder nijlpaard.’ Maar het werd toch een heel mooie avond, en we dronken te veel en zaten tot middernacht te praten.
En zo begon ik een nieuw leven: als volwassen kleinkind in het huis huis van mijn grootouders en als verwonderde beginneling op de toneelschool. (84/85)

De gebeurtenissen op de toneelschool en de belevenissen bij zijn opa en oma in het grote huis, maken het verhaal tot een ode aan zijn grootouders.

Joachim Meyerhoff: Ach, deze leegte, deze verschrikkelijke leegte. Roman. Uit het Duits vertaald door Jan Bert Kanon. Oorspronkelijke titel: Ach, diese Lücke, diese entzetzliche Lücke. Alle Toten fliegen hoch. Teil 3.. Amsterdam: Uitgeverij Signatuur, 2016. ISBN: 978 90 5672 551 8. 314 pagina’s. Prijs: € 19,99. Bestel