Tagarchief: jean kwok

Open einde en vervolg

20140904_211432Bij het lezen van Jean Kwoks debuutroman Bijna thuis vond ik het jammer dat het boek een epiloog had gekregen. Ik vind het nog steeds jammer. Het haalt voor mij het prachtige open einde uit het boek waarmee het dertiende hoofdstuk eindigt.

Nog steeds ben ik ervan overtuigd dat het boek juist aan kracht zou winnen zonder dat veertiende hoofdstuk, waarin Jean Kwok nog snel de eindjes aan elkaar breidt. Het verhaal eindigt dan helemaal open, zonder dat de toekomst ingevuld wordt.

Dat biedt ruimte voor een vervolgroman, maar het helpt ook om de lezer zijn eigen invulling te geven aan het verhaal. Ze neigt bij Dans met mij ook het einde enigszins gesloten te houden. Gelukkig doet Jean Kwok dat in deze roman veel minder sterk dan in Bijna thuis. Ze steekt een brug over met haar ogen dicht, het onbekende tegemoet.

In Dans met mij verwijst Jean Kwok wel naar haar debuutboek. Er dansen namelijk ook Aziatische leerlingen op haar introductielessen. Charlie Wong is erg in ze geïnteresseerd:

In een van mijn beginnerslessen had ik een Aziatisch stel en een Chinese vrouw die samen was met een lange zwarte man. Deze vier mensen waren duidelijk vrienden van elkaar, want voor de les begon waren ze altijd met elkaar aan het kletsen. Ze waren heel goed gekleed en zelfverzekerd. Was een van hen in Chinatown opgegroeid? (212)

De lezer van Bijna thuis weet dat Kimberly Chang niet in Chinatown is opgegroeid. Ze is het hoofdpersonage uit Bijna thuis en nu kinderhartchirurg, maar kan totaal niet dansen. Daarom blijft het bij die introductieles.

Het is een speelse knipoog naar dat andere mooie boek over een jonge Chinese vrouw in New York.

Lees ook mijn recensie op Litnet over Dans met mij van Jean Kwok

Jean Kwok: Dans met mij. Oorspronkelijke titel: Mambo In Chinatown. Vertaling: Mireille Vroege. Amsterdam: Uitgeverij Boekerij, 2014. Prijs: € 19,95. 400 pagina’s. ISBN: 978 90 225 7075 3.

Chinese wijsheden

20140904_211533In Jean Kwoks roman Dans met mij haalt de peetmoeder van Charlie regelmatig Chinese wijsheden aan. Met het gebruik hier van probeert ze haar gelijk kracht bij te zetten. Ze gebruikt zinnen als:

“Als je niet van richting verandert, dan eindig je daar waar je nu op afstevent.”

Of:

“Een genie doet zichzelf altijd voor als een onnozelaar.”

Of:

“Het niets is het begin van het universum.”

Of:

“Je moet de beker leegmaken voor je hem weer kunt vullen.”

Wijsheden zoals die ook op tegeltjes staan, met soms een originele kijk op het leven, maar vooral een belerende opmerking.

Charlie slaat haar peetmoeder met dezelfde stok terug als ze ruzie met haar heeft.

‘Ik ben niet meer dezelfde, maar “de zee aanvaardt honderd stroompjes en rivieren.” Dat hebt u toch zelf gezegd?’ Ik bracht haar een gezegde in herinnering waar ze erg op gesteld was, en dat betekende dat een goed mens flexibel was en alles accepteerde, groot en klein. (223)

Ze breekt daarmee het ijs en komt in gesprek met haar peetmoeder. Later vraagt ze het zelfs expliciet aan peetmoeder Yuan:

‘Peetmoeder, zeg nou eens eerlijk. Leert u die wijze citaten uit uw hoofd zodat u goed voorbereid bent als ik bij u langskom?’
Ze trok haar neus op. ‘Dat zou kunnen. Een oude vrouw moet toch iets doen om haar geest, maar ook haar lichaam bezig te houden?’ (348)

Het vormt de basis van Jean Kwoks boeken: de combinatie van oosterse wijsheden met de westerse leefwijze. Het brengt evenwicht in het leven van Charlie. Ze kan dansen door de tai-chi. De combinatie van lichaam en geest, maakt dat haar lichaam als een veertje door de lucht beweegt als ze danst.

Vergeet mijn recensie op Litnet over Jean Kwoks Dans met mij niet te lezen…

Jean Kwok: Dans met mij. Oorspronkelijke titel: Mambo In Chinatown. Vertaling: Mireille Vroege. Amsterdam: Uitgeverij Boekerij, 2014. Prijs: € 19,95. 400 pagina’s. ISBN: 978 90 225 7075 3.

Jean Kwok: Bijna thuis

image

De roman Bijna thuis vertelt het verhaal van Kimberly – Ah-Kim – die op elfjarige leeftijd van Hongkong naar New York emigreert. Ze is met haar moeder. Haar vader is overleden. Op uitnodiging van haar moeders zus, tante Paula zijn ze naar Amerika geëmigreerd.

Om haar tante te helpen, is het voorwendsel. Maar ze worden in een onleefbaar en eigenlijk onbewoonbaar appartement in Brooklyn gestopt. En ze mogen werken in de textielfabriek waar tante Paula en haar man oom Bob bedrijfsleider zijn.

Ze krijgen verschrikkelijk slecht betaald waarbij tante Paula ook nog eens veel geld inhoudt om een schuld te vereffenen. De schuld bestaat uit kosten van de oversteek en medicijnen die Kims moeder kreeg toen ze tbc had.

Ze moeten leven in een appartement zonder verwarming. Zelfs ontbreken fatsoenlijke ramen en het ongedierte tiert er welig. In de fabriek krijgen ze per kledingstuk betaald, waardoor ze een heel karig loon bij elkaar weten te sprokkelen.

Kim gaat naar een school in een achterstandswijk en heeft het er moeilijk mee de taal en in haar ogen vreemde gewoonten aan te leren. Bovendien probeert ze na schooltijd haar moeder zoveel mogelijk te helpen in de fabriek. Ze levert een harde strijd om haar weg in deze andere maatschappij te vinden. Ze leeft in twee werelden.

Als ze bijvoorbeeld tot diep in de nacht in de fabriek heeft gewerkt, terwijl ze de volgende dag een belangrijke mondelinge toets heeft op school:

Ik voelde me net een vogelverschrikker bij harde wind. Ik kon elk moment omver worden geblazen, in talloze stukjes uiteenvallen, en dan zou ik wakker worden en merken dat er niets van me over was, niets van de persoon die ik zo graag wilde zijn. (195)

Jean Kwok weet prachtig de vertwijfeling bij Kimberly te beschrijven. Ze verwoordt de totale vervreemding waarmee Kim wordt geconfronteerd op een humoristische wijze en met mooie beeldspraak. Je wordt meegenomen in het verhaal en de beleving van Kimberly.

Daarbij weet ze het gedrag van de medeleerlingen en docenten, maar ook van haar tante en moeder op een innemende manier over te brengen op de lezer. Want Kimberly krijgt een applaus aan het einde van de toets. De docenten hebben zich vergist. Kimberly is echt zo slim.

Ze doet dit nooit op een vervelende manier, zoals Lulu Wang bijvoorbeeld wel op mij overkomt. Jean Kwok stelt het verhaal zelf centraal. En dat verhaal staat als een huis. Ze weet een hele wereld tot leven te wekken van Chinese migranten die overleven en vechten voor hun nieuwe bestaan.

Jean Kwok: Bijna thuis. Vertaling Jeannet Dekker. Oorspronkelijk titel: Girl in Translation Amsterdam: De Boekerij, 2010. 303 pagina’s. ISBN: 9789022553640
Binnenkort in voordelige editie verkrijgbaar voor: € 7,50 (ISBN: 9879022570845)

Meegenomen

image

De ontmoeting met Jean Kwok bij het blogevent van Meulenhoff maakte me nieuwsgierig naar haar debuutroman Bijna thuis. Zo nieuwsgierig dat ik hem afgelopen zaterdag bij de bibliotheek leende en gelijk aan het lezen sloeg.

Ik las het afgelopen weekend lekker in de tuin en de afgelopen dagen onderweg in de trein naar mijn werk. Ik legde even de stapel boeken aan de kant die ik momenteel voor het blogproject Een perfecte dag voor literatuur lees.

Jean Kwok nam mij mee naar een andere wereld, de wereld van een Chinese immigrante en haar dochter in New York. Het is een verhaal over uitbuiting en overleven in de jungle van het westen.

Bijna thuis is het verhaal over de fabrieken waarin migranten onder erbarmelijke omstandigheden moeten werken. Over de onbewoonbare huizen waarin ze worden gestopt. Zonder verwarming, waar de kakkerlakken, muizen en ratten rondlopen. Het is een verschrikkelijk leven dat je niemand gunt. Ze zetten de oven aan om zich voorzichtig aan te warmen.

De warmte van de oven kwam nooit tot aan de muren, de vloer of meubels. Alles straalde kou uit die tot in onze lijven doordrong, en onze lijven waren afgezien van de muizen de enige bron van warmte in het hele pand. Zelfs vlak voor de oven waren mijn vingertoppen altijd gevoelloos en kon ik mijn vingers niet goed buigen. (57)

Het is niet zo heel verwonderlijk dan Kimberly altijd ziekelijk is en met een loopneus rondloopt. Jean Kwok schetst hier een wereld die zover afstaat van mijn dagelijkse leven. Ze weet dit leven aan de onderkant van de samenleving op een prachtige manier tot leven te wekken. Ze vertelt het verhaal dat doordrongen is van leven en vooral van overleven.

Hoe een moeder en dochter vechten voor beter leven en hoe ze elkaar daarin steunen en ondersteunen. Juist de secure beschrijving van gebeurtenissen, situaties en omstandigheden maken het verhaal tot een indrukwekkend verhaal.

Jean Kwok: Bijna thuis. Vertaling Jeannet Dekker. Oorspronkelijk titel: Girl in Translation Amsterdam: De Boekerij, 2010. 303 pagina’s. ISBN: 9789022553640
Binnenkort in voordelige editie verkrijgbaar voor: € 7,50 (ISBN: 9879022570845)

Ontwapenend

imageZe komt uit China, is opgegroeid in New York en ging haar liefde achterna naar Nederland. Bij het blogevent van Meulenhoff sprak ik deze bijzondere schrijfster, Jean Kwok. Ze stond bij het eerste tafeltje in de tuin. Ik liep haar meteen tegen het lijf toen ik in de tuin kwam.

Ze begroette me als een oude vriend en barstte meteen los met haar verhaal. Het voelde heel welkom, enthousiast en gemeend. Ik genoot van haar verhaal. We stonden onder Ginkgo in de tuin van Meulenhoff. De groene bladeren lagen op het grind. Op een biels vlakbij het tafeltje zat haar zoon met een tablet.

Ze vertelde mij over haar boek dat over twee weken uitkomt: Dans met mij. Het is haar tweede boek en verschijnt volgende week al in Amerika. Jean Kwok schrijft in het Engels en verwerkt veel uit haar leven in haar boeken.

Ontwapenende humor

Wat mij direct aan haar opviel was haar enorme gevoel voor humor. Haar humor is heel ontwapenend. Ze haalt zichzelf naar beneden en doet dat op een heel vertederende manier. Zo vertelde ze over haar leven in New York. Over het harde bestaan aan de onderkant van de samenleving in de kledingfabriek. Een kant die vrijwel onzichtbaar is, maar die ze in haar boeken probeert te laten zien.

imageEen paar jaar geleden maakte de VPRO een documentaire van haar. Ze gingen met Jean Kwok mee naar New York. ‘Mijn man zei van tevoren dat ze mij wel moesten ondertitelen. Ik praat zo snel en onduidelijk. Ik geloofde daar niks van. Ik vertelde het de regisseur en die glimlachte beleefd terug. En toen zag ik de uitzending. Ik werd ondertiteld! Wat moest mijn man lachen.’

Niet koken

Volgens Jean Kwok kan ze helemaal niets. Ze heeft gestudeerd aan Harvard University en Columbia University, maar ze kan helemaal niet koken. ‘Bij mij brandt alles aan’, vertelde ze lachend. ‘Mijn familie dacht dat ik nooit zou trouwen.’

Ze vond een man, voor wie ze naar Nederland verhuisde. Maar haar familie heeft het volgens haar altijd te doen met haar man. ‘Ze vragen altijd aan hem of het wel goed met hem gaat. Ze hebben medelijden met hem.’

Ik hoop vurig dat het boek aansluit bij deze kennismaking in de tuin van Meulenhoff. Zo’n gevoel voor humor en ontwapenende houding, zou een verademing zijn in de Nederlandse literatuur.

Bekijk de uitzending van de VPRO: Nieuwkomers