Tagarchief: jan voerman

Denkend aan Jan Voerman zie ik wolken

image

De 75e sterfdag van Jan Voerman (1857 – 1941) is de reden van de tentoonstelling Oneindig Laagland in het Stedelijk Museum Kampen. De gratis treinkaart in de vorm van het boekenweekgeschenk bracht mij op het idee de tentoonstelling nog te bezoeken. Ik zag een interview met achterkleinzoon Jacob Jan Voerman bij de schilderijen en wist het: daar moeten we heen.

De wolkenluchten bij de IJssel. De hemel die uitdrukt hoe hij zich van binnen voelt. De wolken als zielenroerselen. Het past goed bij hoe ik elke dag naar de hemel kijk op zoek naar hoe ik mij van binnen voel. Ik probeer het te vangen in een kort gedicht, een haiku. Het is slechts een gedachtekronkel, niet veel meer.

image

De rust die uitgaat van de schilderijen van Jan Voerman, valt meteen weer op als ik de zalen betreedt waar de wisselexpositie Oneindig laagland staat. De titel verwijst naar het beroemde gedicht van Hendrik Marsman. Dit gedicht verwijst juist naar de rivier. De IJssel die de wolkenluchten oproept in het werk van Jan Voerman.

Op de grond, het weiland waar de koeien grazen of de paarden noppen. Of het vergezicht, de stad Hattem ligt vaak aan de horizon. De stad aan de einder, waar de wereld ophoudt of begint. Ze liggen onder die wolkenhemel, waar kleuren, licht en donker, elkaar afwisselen. Soms op een regenachtige dag is de hemel een grote vlek waarin nauwelijks is te bespeuren valt. Bijna surrealisme.

image

Voor mij het feest der herkenning. Sommige schilderijen bijna vlekkerig in een bedrevenheid die ik herken van ander werk van Jan Voerman. Andere keren is daar weer die IJssel met het vergezicht. Net als de stillevens, het potje, die op zichzelf staan en waar opnieuw rust uit spreekt.

De balans spreekt uit deze schilderijen. Het opgaan in het landschap, het beeld van de bloemen in de kleurrijke blauwe mosterdpot. En zo meander ik door de tentoonstelling. Als een brede rivier die traag door het oneindige landschap stroomt. Terwijl het buiten miezert openbaart de rivier zich in alle vormen aan mij. Het is de innerlijke ziel waarin ik meega en voel hoe een schilder als Jan Voerman je meetrekt in zijn wereld.

image

Zelfs op weg naar het treinstation, op de brug over de IJssel zie je even die lucht. Hoe grijs ook, in alle tinten tussen wit en grijs spelen. Een hemel die je probeert te laten zien hoe je je van binnen voelt.

De expositie Oneindig Laagland in het Stedelijk Museum Kampen is tot en met zondag 3 april 2016 te zien.

Avercamp, Voerman en Claassen

hendrick-avercamp-ijspretHet schilderij van Hendrick Avercamp viel Doris een beetje tegen. Ze had meer schilderijen van deze kunstenaar in het Stedelijk Museum Kampen verwacht. Een zaal vol met wintertaferelen. Al speurend op internet vond ik dat dit alleen in 2010 in het Rijksmuseum is geweest, waarbij een kleine 20 schilderijen van Avercamp bij elkaar verenigd waren. Dat moet een bijzondere tentoonstelling zijn geweest.

Voor de liefhebber van het vorstenhuis is er in het Stedelijk Museum Kampen een complete collectie schilderijen waarop alle vorsten van Oranje staan afgebeeld. Ook op het gebied van religie is veel te vinden. Ik was zelf best getroffen door het zwaard waarmee in vroeger tijden vonnissen werden uitgevoerd. Niet alleen het afhakken van ledematen, maar ook onthoofdingen werden met dit mes gepleegd. Het stond er roestig en dreigend.

20141005_145828

Tom Claassen

Van de tijdelijke tentoonstelling van Tom Claassen heb ik vooral onthouden dat hij de maker is van de vijf olifanten bij knooppunt Almere, de T-splitsing van A6 en A27. Er stond zelfs een klein exemplaar in het Kamper museum. De rest van het werk sprak minder tot mijn verbeelding. Met uitzondering van de drie dames en de danseres. Wat de schaal met knikkers en schelpen er deed, weet ik niet.

jan-voerman-koe-op-stal

Jan Voerman

Ook kwamen we een oude bekende tegen: Jan Voerman sr. Hij is in Kampen geboren in 1857. Een medewerkster van het museum wist mij haarfijn te vertellen waar hij geboren is. Van hem stond een schilderij van een koe op stal. Een vrij zeldzaam binnentafereel van een schilder die vooral buiten schilderde, met uitzondering van de stillevens van bloemen in de mosterdpot. Van dit laatste lag ook een klein schilderijtje.

Overigens vertelde het schilderij met de koe het bijzondere verhaal van de stadsboerderijen die Kampen telde. Aan het begin van de 20e eeuw moeten er zo’n 75 hebben bestaan. De koeien liepen zo midden in de stad en werden via de voordeur het huis binnenhaald. Op een gemeenschappelijke weide konden de dieren in de zomer grazen. Een verhaal dat voor veel Zuiderzeestadjes gold, maar dat bij mijn weten niet meer in gebruik is. In Kampen verdween de laatste stadboer in de jaren 1980.

Zo had de Stomme van Kampen ons verleid naar Kampen te komen. Een leuk uitje voor de zondagmiddag. Zeker ook omdat in Kampen zo’n heerlijke zondagsrust heerst waar het heerlijk tegen zondigen is door het zelf te negeren.

20141005_145717

Kijk voor meer informatie over Hendrick Avercamp op de website van het Rijksmuseum.

Stedelijk Museum Kampen

oude-raadhuis-kampenHet boek De stomme van Kampen van Thea Beckman dat Doris op dit moment leest, lokte ons naar de IJsselstad. Niets leuker dan in de plaats van deze bijzondere schilder Hendrick Avercamp (1584-1634) naar zijn werk te kijken. Wie weet konden we onderweg gelijk even het Observatorium bekijken. Ik ben gek op landschapskunst.

Observatorium

Om met het laatste het eerste te beginnen, als je erlangs rijdt over de N307 zie je een geluidsscherm waar in dikke letters Observatorium staat geschreven. Het glas houdt het verdere zicht op de groene heuvels weg en het is onmogelijk om er te komen. Je schijnt een hele omweg te moeten maken via Swifterband en andere b-wegen om er een kijkje te kunnen nemen.

De weg naar Kampen kenden we al van het hondjes kijken twee jaar geleden. Nu zouden we de binnenstad zelf gaan verkennen. En het is zeker een aanrader om Kampen op zo’n dag in oktober te bezoeken. Alle winkels zitten dicht, er is geen hond op straat en er is weinig te beleven. Perfect voor een bezoek aan het museum.

bijzonder-gemetselde-schoorsteen-stadhuis-kampen

Stedelijk Museum Kampen

Het Stedelijk Museum Kampen is gevestigd in het oude raadhuis. De Schepenzaal uit 1545 is het pronkstuk in dit gebouw. De wanden waarboven een lange rij speren staat uitgestald, de prachtige schouw en de plek waar de Schout en schepenen zaten. Het zijn allemaal indrukwekkende bouwwerken. Bovenop de schouw kijkt Karel V toe. Het gewelf in deze ruimte sluit alles heel mooi af.

Daarnaast bekeken we op de bovenste etage de twee werken van Hendrick Avercamp, de Stomme van Campen. Het is een schilderij in bruikleen van het Rijksmuseum met een ijstafereel erop. Het is een klein schilderijtje op een houten paneel. Direct viel de verfijnde verwerking van Avercamp op. De rietkragen, zelfs de glinstering van de schaatsen en de fijne uitwerkingen van de ijspret was buitengewoon fijngevoelig vastgelegd.

hendrick-avercamp-ijspret

Wordt vervolgd…

Voermans inspiratie

20140824_164234Geïnspireerd door de schilderijen in Kasteel het Nijenhuis, reden we naar Hattem om te zien waar Jan Voerman de inspiratie vandaan haalde. De schilderijen in het Voermanmuseum geven een heel goed beeld van het werk van beide Voermannen. Er hangen niet zoveel schilderijen van Jan Voerman senior.

Het grootste deel van zijn schilderijen is bij Museum De Fundatie ondergebracht. Desondanks geven de schilderijen die in het Voermanmuseum hangen een heel aardig beeld van zijn oeuvre.

20140824_161247Jan Voerman junior ontbreekt helemaal in de collectie van De Fundatie. Terwijl dat werk erg de moeite van het bekijken waard is. Vooral het winterlandschap behoort tot een van de topstukken uit zijn oeuvre. De gedetailleerdheid waarmee hij te werk is gegaan, de vele tinten wit die hij op doek weet vast te leggen en vooral de weergave van het moment, maakt het schilderij tot een belevenis.

Aan de andere kant is het boeiend ze naast elkaar te zetten en te kijken naar de contrasten en de overeenkomsten. Lijkt junior heel gedetailleerd te werk te gaan, senior is meer van de grote lijnen. Maar dan zijn er toch weer schilderijen die deze bevindingen tegenspreken.

20140824_163004Ik raak niet uitgekeken op het werk van de Voermannen.

Kasteel in de wolken

20140824_140553De wolkenschilder Jan Voerman is een schilder die ik bewonder. Zijn indrukwekkende wolkenluchten in combinatie met de rivier De IJssel en landerijen er omheen. De landelijke taferelen van noppende paarden en koeien in de wei. Het zijn heel mooie schilderijen waar ik erg gek van ben.

De expositie met werk van Jan Voerman in Kasteel het Nijenhuis bij Heino bood een uitgelezen kans meer schilderijen van hem te zien. Onderweg zagen we mooie Voerman-luchten boven de IJssel en op het platteland waar we reden.

20140824_164239Ik had niet zoveel met de andere expositie in het kasteel. Een expositie over Europa van David Bade. Doris vond de abstracte kunst die in de verschillende kamers van het kasteel waren opgebouwd, heel interessant. Ze kreeg geen genoeg van het purschuim dat de kunstenaar in overvloed gebruikte, samen met de suggestieve tekeningen en andere verbeeldingskracht.

Op de eerste verdieping hing het werk van Voerman, ingedeeld naar thema. Naast de wolkenluchten waren er ook noppende paarden, koeien in de wei en bloemen. In een vitrine lagen het potje en zijden kleedje die Jan Voerman vaak gebruikte als achtergrond bij zijn stillevens.

20140824_142141Het was een feest der herkenning, maar de vele studies die in een kamer hingen, waren ook verhelderend. De koeien, wolken en andere pentekeningen gaven een leuk inkijkje in het werk van de wolken-kunstenaar.

20140824_140553(2)

 

Kasteel het Nijenhuis

20140824_144020Ik herkende het kasteel meteen van de film Discovery of Heaven, de verfilming van Harry Mulisch’ De ontdekking van de hemel. In deze film vormt dit kasteel het decor voor het buitenverblijf Groot Rechteren in Drenthe.

De raaf Edgar speelt daar een belangrijke rol in de film. Hij vliegt uit een raam van het kasteel. Naast het raam hielpen de oprijlaan en hoge bomen rond het kasteel mee aan de herkenning.

20140824_134002Bij het kasteel is een immense beeldentuin met indrukwekkende beelden uit verschillende periodes. We kwamen aan rond lunchtijd en gingen meteen in de beeldentuin zitten. Het was net droog. De regenbui was onderweg gevallen.

De tuin stond vol met stoeltjes. We konden zo zitten op een gunstige plek en genieten van het zonnetje. We namen plaats tegenover de grote bol met spiegels erin. Verderop stond een kunstwerk van opgestapeld meubilair waar kinderen op mochten spelen. De perfecte plek voor ons om even te zitten en bij te komen van de rit naar Heino.

20140824_143102Ik zag meteen bij de beelden een Tulpenboom en Gingko staan. De bomen vormden een mooi harmonisch geheel met de beelden en de gasten. Zo was deze tuin bij het kasteel, een tuin om van te genieten. Kunst en natuur vielen mooi samen.

Maar we kwamen natuurlijk voor de schilderijen van Jan Voerman senior. Henk van Ulsen was een groot bewonderaar van zijn werk en verzamelde tijdens zijn leven meer dan 240 schilderijen van de Hattemse kunstenaar. Vooral de verbeelding van het IJssellandschap met bijbehorende luchten spraken hem aan.

20140824_132908Henk van Ulsen was net als Jan Voerman in Kampen geboren, weliswaar 70 jaar later. Misschien dat hij daarom een voorliefde had voor het werk van de wolkenschilder. Van Ulsen heeft zijn verzameling Voerman-schilderijen in 1994 verkocht aan de Hannema-De Stuers Fundatie. Sindsdien is de collectie ondergebracht bij Museum De Fundatie.

Soms is er een expositie van een aantal schilderijen. Zoals nu het geval is. Tot 21 september zijn deze werken te zien in Kasteel het Nijenhuis. Gedreven door de einddatum gingen we naar het museum. Het was een uitgelezen kans dieper kennis te maken met het werk van deze wolkenschilder.

20140824_140329