Tagarchief: islam

Zaaiers van tweedracht: Divina Commedia: Hel: Canto 28

img_20160811_211129.jpgDante en Vergilius komen aan bij de 9e ringgracht in de 8e kring van de hel. Het wordt steeds grimmiger, merkt de verteller op. In dit deel zitten de zaaiers van tweedracht, zegt hij aan het eind van de vorige canto. Hij vertelt er meteen bij dat het met schuld beladen tweedracht is.

De eerste die hij hier al aantreft zijn Mohammed en zijn schoonzoon Ali. Het gezicht van Ali is van kin tot kuif doorklieft. Een duivel splitst hen telkens weer gemeen in tweeën, vertelt Ali aan Dante. Als Mohammed hem even later vraagt wat hij hier doet, antwoordt Vergilius.

Dat Mohammed hier te vinden is, komt mogelijk door legenden uit de Middeleeuwen waarin beweerd wordt dat de profeet van de Islam mogelijk een afvallige kardinaal is geweest. Hier maakt Mohammed al aanstalten om verder te gaan nog voor hij uitgesproken is.

In dit deel van de hel komt Dante een bijzondere ziel tegen. Het is een romp zonder hoofd dat hier rondloopt. Hij loopt onder de brug door die de verteller en Vergilius oversteken.

Ik zag, en ’t schijnt mij dat ik nog zie schrijden
Een lichaam zonder hoofd, gaande met de scharen
Die in die droeve stoet zich samenrijden.

Het afgeslagen hoof hing bij de haren
Hem aan de hand en zag ons aan en klachtte:
O jammer! en het diende ‘m als lantaren.

Het Zelf dat zag, ging uit voor het omnachte,
Twee en toch één, één en in twee tezamen;
Hoe ’t kan weet Hij die werkt in al ’t volbrachte. (vs. 118 – 126; Verweij)

Hij noemt zich Bertran de Born en vertelt over de tweedracht die hij zaaide tussen de koning van Engeland en zijn zoon. Hij vergelijkt zijn rol met die van de bijbelse Achitofel die vader David en zoon Absalon op soortgelijke wijze tegen elkaar opzette. Zijn daad heeft Betran de Born deze straf opgeleverd.

Hij legt uit dat de straf die hij krijgt, een contrapasso is. De straf heeft een relatie met de begane zonde op aarde. Voor Betran betekent dit zijn hersenen los van zijn lichaam zijn. Het is de wet van de wedervergelding, merkt hij op tegen Dante.

Lees de andere bijdragen van het Dante project

Gedichten rond Canto 28

Lees meer op wolkenhemel.blogspot.nl

Literatuur
De hier gebruikte vertaling is van Albert Verweij uit 1923. Er zijn vele vertalingen van Dantes meesterwerk in het Nederlands verschenen.

Dante, de Arabier

image

Dantes indeling van het hiernamaals

De Goddelijke komedie kenmerkt zich door een uitermate sterke mathematische indeling. In zijn inleiding bij de vertaling van Dantes Divina Commedia schrijft Frans van Dooren over deze uiterst ver doorgevoerde structuur:

[E]en structuur zo evident en doelbewust aangebracht (geprogrammeerd zou men kunnen zeggen) dat het woord architectuur er beter voor op zijn plaats is. (23)

Het boek is een spel tussen de getalsreeksen 3 en 10. Het boek is tot in alle details zo geconstrueerd. Zo is het in 3-en gedeeld (hel, louteringsberg, paradijs). Daarnaast telt elk deel 33 canti. Met de inleiding erbij telt het hele boek 100 canti. Daarbij bestaat elk deel uit 33.000 woorden en komt het totaal – het lijkt bijna toeval – op 100.066 woorden.

Elke strofe is 3-delig en ook inhoudelijk speelt Dante met deze getalsreeksen. Zo verschijnt Beatrice in canto 64 (na 63 canti), waarna nog 36 canti volgen. Het is een spel met het getal 3 waar bijna geen toeval in kan zitten.

Hiernamaals in ringen en lagen

Dante deelt het hiernamaals zelf in de Goddelijke komedie even zorgvuldig in verschillende ringen en lagen aan. Het is gedeeltelijk gebasseerd op een nieuwe denkwijze en gedeeltelijk een oude. Vooral de indeling van de hel in ringen is een fraai staaltje van Middeleeuwse verbeelding.

In zijn boek Waarom de hel naar zwavel stinkt bespreekt de geoloog Salomon Kroonenberg de geologische waarheden in de mythologie. Hij heeft veel aandacht voor de mythische verbeelding van de hel zoals Dante deze beschrijft in zijn Goddelijke komedie. De Utrechtse hoogleraar geologie doet een interessante uitspraakt.

Invloed van de Arabieren

Volgens Salomon Kroonenberg is het beeld van de hel zoals Dante deze schets in zijn meesterwerk, afgeleid van de Arabieren. Lang is gedacht dat het beeld van de hel als trechter uit het brein van Dante is ontsproten. Zelfs veel hedendaagse commentaren lijken dit beeld te willen bevestigen.

Salomon Kroonenberg laat zien dat Dante zijn denkbeeld van de hel in ringen, als een trechter naar beneden, heeft ontleend aan Arabische legenden uit de 9e eeuw. In de Isra reist de profeet Mohammed in 1 nacht naar Jeruzalem. De Mi’raj is de hemelbestijging van de profeet, waarbij de engel Gabriël hem begeleidt.

Hel van cirkelvormige trappen

Ook in deze bronnen bestaat de hel uit cirkelvormige trappen. De diepte van de hel neemt toe met de ernst van de begane zonden. De vondst dat Dante zijn idee ontleend heeft aan de Islam, is niet erg gewaardeerd. Het ongeloof zorgt ervoor dat veel verklaringen nog hierover zwijgen.

In mijn ogen bewijst het dat Dante goed op de hoogte was van verschillende Oosterse denkbeelden. Daarmee wint het boek juist aan kracht. De verbinding van deze wetenschap met de wetenschap van de Grieken en Romeinen versterkt de universaliteit van zijn boek.

Literatuur
De hier gebruikte inleiding is van F. van Dooren bij zijn vertaling van de Goddelijke komedie (Amsterdam, 1987).
Er zijn vele vertalingen van Dantes meesterwerk in het Nederlands verschenen.

Salomon Kroonenberg: Waarom de hel naar zwavel stinkt, Mythologie en geologie van de onderwereld. Amsterdam/Antwerpen: Uitgeverij Atlas, 2011. ISBN: 978 90 450 1876 8. 400 pagina’s. Bestel

Said El Haji en de besnijdenis

said-el-haji-in-googleAls ik Said El Haji intik in het zoekveld van Google, verschijnt bij de suggesties die Google doet, ook het woord ‘besnijdenis’. Said heeft namelijk nogal wat Marokkaans en islamitisch stof heeft doen opwaaien met zijn opiniebijdragen over de besnijdenis. De stelling dat hij zijn zoon niet zal besnijden, heeft veel losgemaakt in die gemeenschap.

Besneden masturberen

In de essaybundel Sta op en leef, vader schrijft Said El Haji op vermakelijke wijze over de besnijdenis. Naast het bericht over het niet-besnijden van zijn zoon, staat er ook een algemener bericht in over de besnijdenis. Hij stelt daarin dat de besnijdenis niet zozeer vanwege de hygiëne gebeurt, maar meer bedoeld is om zelfbevrediging tegen te gaan.

Zelfbevrediging is nog altijd een zonde, vinden de drie grote abrahamitische godsdiensten: jodendom, christendom en islam. Het zou een verspilling zijn van de goddelijke energie, die ons geschonken is om voort te planten. (119)

Zonder voorhuid aftrekken is maar een stroeve bedoening, volgens de besneden Said El Haji. De medische redenen die aangevoerd worden, dat het hygiënischer zou zijn, is volgens hem rationalisatie achteraf. Het is volgens hem de mannelijke zedelijkheid die als ware reden geldt. Maar de beperking is snel gedaan. Een creatieve geest komt met een opengesneden stuk cactus, shampoo of zeep een heel eind.

Met een man of vijf gingen ze zo masturberen, afgezonderd in een verlaten Riffijns huis.

‘Pagga’ noemden we dat, naar het Spaanse hacer una paja, wat seksueel bevredigen betekent. (115)

Volgens Said El Haji heeft de besnijdenis ook geen betekenis. Het is geen religieuze plicht, maar wordt wel opgelegd door de groep. Het gebeurt zonder dat de mensen zich bewust zijn van waarom ze het eigenlijk doen. Ze doen het omdat het zo hoort. Hij keurt dat af.

De besnijdenis en christenen

Overigens gaat Said El Haji niet diep in op het afschaffen van de besnijdenis onder christenen. Waarschijnlijk was hier een praktische reden voor. De apostel Paulus was er pragmatisch genoeg voor om de doop voor de besnijdenis in de plaats te stellen. Al moet het een flinke discussie zijn geweest onder de eerste christenen. Maar de besnijdenis heeft het afgelegd in het christendom.

Het maakt het argument van de mannelijke zedelijkheid minder sterk, maar versterkt wel het argument om te stoppen met dit ritueel onder moslims. Wat heeft het immers voor een reden het ritueel door te zetten als niemand de betekenis kent.

Voor de Joden weegt naast de plicht volgens de Thora, het sociale aspect wel sterk als reden. Het is dezelfde reden waarom de eerste christenen een vervanging zochten voor het ritueel.

Lees ook mijn bespreking op Litnet van Said El Haji’s prachtige essaybundel Sta op en leef, vader

Said El Haji: Sta op en leef, vader. Amsterdam: Uitgeverij Jurgen Maas, 2013. 160 pagina’s. Prijs: € 14,95. ISBN: 978 94 91921 00 1