Tagarchief: intertekstualiteit

Intertekstualiteit – #WoT

image

intertekstualiteit (v.), fundamentele verwevenheid van (literaire) teksten.

De vele literaire verwijzingen in de De consequenties van Niña Weijers geven de roman niet alleen bagage mee. Ze zijn wel degelijk functioneel en komen nooit irritant op mij over. Ik kan er zelfs een beetje van genieten, merk ik bij het lezen.

Zoals de verwijzing naar het essay de Mythe van Sisyphe van Albert Camus of het toneelstuk Happy Days van Samuel Beckett. Allemaal bijzondere boeken die ik ken uit mijn studietijd. Ik las ze toen met plezier, liet me meenemen door de geheimen die in deze teksten scholen. Niña Weijers bracht mij weer terug naar deze dierbare leeservaringen.

Zo krijgt het woord intertekstualiteit heel mooi betekenis. Het sluit nauw aan bij de leeservaring van weleer en komt in mijn ogen in De consequenties niet irritant over. De vertelster moedigt stiekem zelfs aan om deze boeken te gaan lezen. Ze geeft met haar verhaal extra richting in deze boeken.

Hetzelfde wat bijvoorbeeld Etienne van Heerden in Klimtol oproept door het boek Homo ludens van Johan Huizinga aan te halen. Beroemde boeken waarnaar verwezen wordt om de lezer op te roepen deze boeken ook te gaan lezen. Dat is een vorm van intertekstualiteit die je naar meer en andere boeken doet verlangen.

Niña Weijers: De consequenties. Amsterdam/Antwerpen: Uitgeverij Atlas Contact. ISBN 987 90 254 4292 7. Prijs: € 19,95. 288 pagina’s.

#WoT

Bij de #WoT schrijven bloggers over een woord of een foto. Elke donderdag verschijnt een nieuw woord waarover je kunt bloggen. Deelname is geheel vrijblijvend. Plaats een reactie onder dit bericht waarin je het linkje plaatst naar je blog.

De #WoT is opgezet door @metkcom en daarna door @pixelprinces overgenomen. Vanaf september 2014 hou ik het stokje in mijn hand. Schrijf vandaag mee over het woord ‘Intertekstualiteit’.

Vergeet niet mijn boekbespreking van De consequenties op Litnet te lezen

Intertekstualiteit

20141102_115036Tijdens mijn studie literatuurwetenschap ben ik een tijdje superenthousiast geweest over de Russische literatuurwetenschapper Bachtin. Hij introduceerde in de jaren ’20 en ’30 veel nieuwe begrippen in de literatuurwetenschap. Waaronder heteroglossie, polyfonie, carnivalesque en intertekstualiteit. Vooral het onderwerp veelstemmigheid (polyfonie) trok mijn aandacht.

Ik schreef een scriptie over het gebruik van polyfonie in Multatuli’s Max Havelaar. Het vormde een reactie en aanvulling op de opvatting van E.M. Beekman hierover. Een andere docent vroeg een afschrift van deze scriptie en stuurde deze naar het Multatuli-museum. Daar moet het altijd nog ergens liggen.

Intertekstualiteit

Het begrip intertekstualiteit vond ik wat minder interessant. Nog altijd heeft het wat minder mijn aandacht. Het boek De evolutie van een huwelijk van Rebekka W.R. Bremmer is vergeven van de intertekstualiteit. Het begint al met de namen van de personages. De kinderen van Masha heten naar personages van belangrijke schrijvers: Molly Bloem komt uit Joyce’ Ulysses, Anna K(aren) heet na de titelheldin van Tolstoy’s Anna Karenina.

Allemaal een beetje vergezocht. Ik probeer mij door zulke bevindingen ook niet teveel te laten afleiden. Intertekstualiteit – zeker moedwillig ingebracht – verstoort vaker het verhaal dan dat het een aanvulling oplevert. Zeker gebeurt dit in de roman van Rebekka W.R. Bremmer. Want wat meer wil het zeggen dan dat de schrijfster van het verhaal wil laten zien wat ze zelf aan kennis en leesbagage heeft?

Overal boeken

Hetzelfde gebeurt met de vele boeken die in het verhaal van Rebekka W.R. Bremmer worden opgevoerd. Ze liggen overal. Opengeslagen, met verkreukelde bladzijden of terwijl ze gelezen worden. Het geeft het verhaal veel gewicht, maar of het ook echt kracht geeft aan het verhaal? Wat wil de verteller zeggen in deze passage?

Terwijl Masha met haar ogen langs de boeken raasde, lichtten er een aantal titels op, Alan Hollinghursts The Stranger’s Child, Hella Haasses De wegen der verbeelding, Zoya Pirzads The Space Between Us, maar haar blik blee haken aan de titel The Sence of an Ending van Julian Barnes. Een dun boekje – daar zou ze binen een uur een heel ein mee komen. Ze nestelde zich op de bank. (50)

Wat zou het aan extra waarde leveren als je als lezer deze boeken gelezen hebt, of op zijn minst kent? Ik weet het niet. Zou het verhaal daarmee aan kracht winnen? De hedendaagse maatschappij is zo versnipperd dat veel lezers hun eigen canon hebben. Zeker het boekje van Julian Barnes speelt een rol in het verhaal. Ik ken het boekje verder niet en weet niet of het zou uitmaken als ik het wel zou kennen.

Ik denk het niet, maar misschien veeg ik nu alleen maar mijn eigen straatje schoon.

Rebekka W.R. Bremmer: De evolutie van een huwelijk Amsterdam, Antwerpen: Querido, 2014. ISBN 987 90 214 5710 9. Prijs: € 18,99. 270 pagina’s.

Een perfecte dag voor literatuur

Dit is mijn derde bijdrage over Rebekka W.R. Bremmers roman De evolutie van een huwelijk. We lazen dit boek op 30 oktober bij Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nl. Lees de bijdragen van anderen in de reacties.