Tagarchief: inktvlek

Luthers inktpot

Op het kasteel de Wartburg waar Luther een aantal maanden gezeten heeft nadat hij vogelvrij is verklaard door de Duitse keizer, is een inktvlek op de muur van de kamer waarin Luther verbleef. Het is een beroemd verhaal over de hervormer waarin hij regelmatig bezoek kreeg van de duivel.

De duivel probeerde hem te verzoeken en in een nacht de inktpot en greep naar de schim die hem dwarszat. Op die plek zit nog altijd een donkere inktvlek tegen de muur.

Ik heb als kind vroeger nachtmerries gehad van die inktpot van Luther. Ik was doodsbenauwd dat ik de duivel mij ook ’s nachts zou opzoeken. Een klasgenootje van mij vertelde eens dat hij regelmatig de duivel op bezoek had. Ik vreesde het ergste.

Dat Luther elke nacht gepijnigd werd door de duivel en net zulke verleidingen kreeg als Jezus destijds in de woestijn kreeg. Dat zou mij toch niet mogen gebeuren. Hoe zou je je kunnen wapenen tegen een bezoek van de duivel? Ik wist het niet. Zou je een psalm moeten zingen?

Ik tuurde langs de gordijnen, durfde mijn bed niet uit, maar kreeg nooit bezoek van de duivel. Voor mij was de inktpot niet nodig. Al vrees ik soms nog oprecht de demonen die je aardig kunnen dwarszitten. Het beste is om ze te omarmen en binnen te laten alsof het je vrienden zijn. Een inktpot tegen de muur gooien is alleen maar plezier voor hen.

Daarom kan het natuurlijk ook niet waar zijn. Luther zou nooit zo’n kluns zijn om de duivel op deze manier in de kaart te spelen.

Volker Leppin: Maarten Luther, Biografie van een hervormer: denker, monnik, rebel. Originele titel: Martin Luther, Vom Mönch zum Feind des Papstes. Uit het Duits vertaald door Huub Stegeman. Amsterdam: Meulenhoff, 2017. ISBN: 978 90 290 9190 9. 192 pagina’s. Prijs: € 17,99. Bestel

Wolkenvlek

image
Wat zie jij in de wolkenvlek?

Google vierde gisteren de 129e verjaardag van ‘inktvlekdeskundige’ Hermann Rorschach met een eigen doodle. Elke keer bij een zoekopdracht verscheen een andere inktvlek. Iedereen die in vroeger tijden een psychologietest kreeg, kon ook de inktvlek verwachten.

Over die inktvlek gingen de wildste verhalen de ronde. Dat je bepaalde dingen wel of niet moest zeggen om een seksueel actieve geest te hebben. Ik vond het maar een doodeng ding toen ik bij een beroepskeuzetest naar zo’n vlek moest staren en er vanalles in moest zien. Ik zei maar wat. ‘Elk antwoord dat je geeft, is goed’, maakte mij vooral onzekerder. Want zij concludeerden wel iets uit elk antwoord dat ik gaf.

De Doodle zette mij natuurlijk wel aan het denken over inktvlekken. Hermann Rorschach schijnt zich zijn leven lang te hebben ingezet om zijn idee wetenschappelijk te onderbouwen. Uiteindelijk is de inktvlek vooral bekend geworden onder patiënten die iets moesten zien in een donkere vlek waaruit je alles en niks kon halen.

Dat Rorschach in zijn jonge jaren de bijnaam ‘inktvlek’ maakt het verhaal alleen maar mooier. Ik dacht over Hermann Rorschach als kind. Zou hij misschien gek zijn geweest op het kijken naar de wolken? De wolken komen voor veel mensen ook overdrijven als grote inktvlekken waar ze van alles in zien. Ze zien er dan een man met een baard in, een hond of een fietswiel.

Ik kijk vaak mee met andere mensen die dit doen. Het is een heerlijk tijdverdrijf om met anderen samen te doen. En met zo naar de hemel kijken is niks mis. Maar als ik alleen ben doe ik dat helemaal niet. Ik kijk naar de wolken zoals ze zich aan mij voorbijtrekken. Zonder referentie naar de werkelijkheid. Het grote luchtkastelen die voorbij drijven waar ik niks in zie. Ze zijn te groots en imponerend om er iets in te zien. Ze zijn zichzelf.