Tagarchief: in patagonie

Literaire verwijzingen

img_20160926_204115.jpgHet reisverhaal In Patagonië van Bruce Chatwin bevat een paar prachtige literaire verwijzingen. De meest in het oog springende verwijzing is die naar Dante. Hier vergelijkt Bruce Chatwin Tierra del Fuego met het eiland waar Ulysses in Dantes Inferno probeert aan te meren.

De vergelijking doemt op als de Nederlanders proberen aan te meren. De vuren die de Hollanders vanaf hun schepen zien, doen ze denken aan het inferno, boordevol met monsters en de Roc, een reusachtige condor. In werkelijkheid waren de vuren aangestoken door de Indianen op het eiland.

Dan is Vuurland Satans land, waar vlammetjes flikkeren als vuurvliegjes op een zomernacht en, in de enger wordende kringen van de Hel, het ijs de schimmen van verraders gevangen houdt als rietjes in een glas.
Dit verklaart misschien waarom ze niet geland zijn. (127)

Een mooie combinatie van de literatuur en de geschiedenis van de ontdekkingsreizigers. De vergelijking met Ulyssus die bij Dante gestraft wordt voor zijn verlangen de grenzen die de mens gesteld zijn, te overschrijden.

Naast Dante haalt Bruce Chatwin ook Shakespeare aan. Hij doet dit als hij de herkomst van de naam Patagonië bespreekt. Het gebied zou verwijzen naar de grote voeten van de oorspronkelijke bewoners, maar het monster Patagon.

Shakespeare heeft in zijn tragedie De storm duidelijk verwijzingen naar de Zeereis van Pigafetta, stelt Bruce Chatwin. In deze Zeereis spelen monsters met de kop van een hond en de poten van de hartebeest, de Grote Patagon, een rol.

Heerlijk om zo de grote literatuur te zien verzinken in het boeiende reisboek In Patagonië. Zo zijn vallen alle verhalen samen bij Bruce Chatwin.

Bruce Chatwin: In Patagonië. Oorspronkelijke titel: In Patagonia. Uit het Engels vertaald door Eelco Hesse. Amsterdam: Uitgeverij Bert Bakker, 1987 (1e druk in 1979). ISBN: 90 351 0518 4. 228 pagina’s. Alleen antiquarisch verkrijgbaar

Neef Charlie

img_20160926_204138.jpgBruce Chatwin reist zijn neef Charlie achterna in het reisboek In Patagonië. Bovendien vertelt hij de vele verhalen van de mensen die in dit onherbergzame gebied leven. De aanleiding is een stukje huid, van wie het verhaal gaat dat het om de huid van een dinosaurus gaat.

Niet waar, zo ontdekt hij nog voor hij naar Patagonië gaat, maar wel de moeite waard om zijn neef achterna te gaan. Niet alleen de plekken te bezoeken die zijn neef aandeed, maar vooral de verhalen van het gebied en zijn bewoners te achterhalen.

En dat zijn bijzondere verhalen, al is de leidraad in het boek toch wel de bijzondere neef, neef Charlie. Hij spoelt in Patagonië aan. Letterlijk als kapitein van een koopvaardijschip leidt hij schipbreuk en vestigt zich in Punta Arenas. Hij heeft een huis met een torenkamer. Volgens de buren kan hij niet kiezen of hij in een kasteel of een kerk wil wonen.

Mijn neef Charlie had in de toren een telescoop staan en als oude zieke man placht hij uit te turen over de Zeestraat. Of hij zat aan een schrijftafel zijn geheugen te doorzoeken om de extase te hervinden van wie met een schip de zee op gaat. (168)

Een prachtige episode waarin Bruce Chatwin helemaal in de huid van zijn neef kruipt. Naar de huid van de bijzondere luiaard waar zelfs Goethe een essay over schreef, gaat Chatwin verder op zoek. De grot waarin met het ‘grove, roodachtige haar dat ik zo goed kende’. Daar in die grot merkt hij dat het haar zijn eigen herinneringen van een verduisterde slaapkamer in oorlogstijd oproepen. De nieuwe verhalen weten dit niet te overschrijven.

Bruce Chatwin: In Patagonië. Oorspronkelijke titel: In Patagonia. Uit het Engels vertaald door Eelco Hesse. Amsterdam: Uitgeverij Bert Bakker, 1987 (1e druk in 1979). ISBN: 90 351 0518 4. 228 pagina’s. Alleen antiquarisch verkrijgbaar

Onmogelijk wonen

img_20160926_204106.jpgDe wind snijdt altijd ijskoud door alle kieren van de huizen, schrijft Bruce Chatwin in zijn reisboek In Patagonië. Het maakt het bijna onmogelijk om hier te wonen. Alleen de schapen weten het hier uit te houden.

Aan de hand van de bijzondere bewoners die Chatwin bezoekt, komen de verhalen van Patagonië los. Zoals van de oude vrouw van wie haar boerderij werd afgepakt door de marxisten in 1973. Ze woont nu in een nieuw, klein huis.

De bui brak los. De regen kletterde bij bakken neer in de tuin vol bloemen. Het nieuwe huis was klein maar warm. Er lagen vaste groene kleden en er stonden Chippendale-meubeltjes.
‘Ik ga niet weg,’ zei ze. ‘Ik hoor hier thuis. Ze zouden me eerst moeten ombrengen. Trouwens, waar zou ik heen moeten?’ (167)

Dat is wel met het gebied. Het kost misschien veel ontberingen om er te wonen, maar als je er eenmaal woont, wil je er niet meer weg. Zo vindt Bruce Chatwin er ook het verhaal van zijn neef Charlie en vermengt dat mooi met zijn bevindingen in gebied in het zuiden van Argentinië. Het is er prachtig door de onherbergzaamheid en lelijkheid.

Bruce Chatwin: In Patagonië. Oorspronkelijke titel: In Patagonia. Uit het Engels vertaald door Eelco Hesse. Amsterdam: Uitgeverij Bert Bakker, 1987 (1e druk in 1979). ISBN: 90 351 0518 4. 228 pagina’s. Alleen antiquarisch verkrijgbaar

In Patagonië

img_20160926_204058.jpgDe Engelse schrijver Bruce Chatwin is vervuld van Patagonië. Het gebied in het uiterste zuiden van Latijns Amerika houdt hem al langere tijd bezig. Zo zou zijn neef Charley Milward, een kapitein op een koopvaardijschip, er ooit een brontosaurus hebben gevonden.

Charley zou een heel gaaf exemplaar van het prehistorische dier hebben gevonden. Als bewijs stuurde hij een stukje huid naar Chatwins grootmoeder. Dat het helemaal niet om een brontosaurus gaat, maar om een mylodon of reuzenluiaard, vindt Bruce Chatwin pas veel later uit.

Bruce Chatwin zegt dat hij ondanks deze ontdekking toch graag naar Patagonië wil. Het ligt verscholen in de geheimzinnige naam. Ook biedt dit afgelegen oord alle mogelijkheden om te verblijven na de ontploffing van de kobaltbom die nog erger is dan de waterstofbom. Patagonië is onder die dreiging toch wel de veiligste plek op aarde.

Zo vertrekt hij naar Patagonië. Het inspireert later de schrijver van treinverhalen Paul Theroux om naar dit afgelegen oord in Argentië af te dalen voor de Patagonië Express. Chatwin vertelt in zijn boek de verhalen over de bijzondere bewoners die in dit gebied leven: de treinrovers, Engelsen en andere mensen die bereid zijn in dit afgelegen en onherbergzame gebied te gaan wonen.

Hij zwerft van verhaal naar verhaal, begeleidt door het onherbergzame landschap waar alleen schapen gedijen en verder niets. Of zoals hij het zelf schrijft:

De geur van een verhaal volgend ging ik verder en begaf me weer naar de hoofdweg. De chauffeur van een vrachtwagen met wol stopte en nam me mee. Hij droeg een zwart hemd waar roze rozen op geborduurd waren en hij speelde de Vijfde van Beethoven op zijn cassette. Het landschap was leeg. De heuvels werde goud en purper in het licht van de ondergaande zon. Onder een telegraafpaal zagen we een eenzaam figuur staan. (63)

De eenzame figuur is een man voor het volgende hoofdstuk. De man met blond haar heeft een kaart gescheurd uit de encyclopedie waarop de mijnen in Argentinië staan aangegeven. Het maakt hem niet uit hoe ver de mijn ligt. Een mijn is een mijn.

De verhalen over Patagonië gaat over mensen die letterlijk aan de rand van de samenleving wonen. Dat zijn ook de rovers en de krakers.

Bruce Chatwin: In Patagonië. Oorspronkelijke titel: In Patagonia. Uit het Engels vertaald door Eelco Hesse. Amsterdam: Uitgeverij Bert Bakker, 1987 (1e druk in 1979). ISBN: 90 351 0518 4. 228 pagina’s. Alleen antiquarisch verkrijgbaar