Tagarchief: improviseren

Orgelspelen in Noordwijk

Afgelopen zondag mocht ik het orgel spelen van de Buurtkerk in Noordwijk. Op zondagmiddag is de kerk in de zomermaanden open voor langslopende toeristen. Ze kunnen even rustig zitten en luisteren naar de muziek. Een momentje mediteren of een kaarsje opsteken.

Ik speelde enkele werken van Sweelinck, Pachelbel en Bach op het orgel van Sanders uit 1951. Het is een mooi instrument. Vooral de fluiten en de Quintadeen klinken heel spannend. Het zou mij niet verbazen als hier nog pijpwerk uit het oorspronkelijke orgel van Van Petegem zit.

Ik mocht 2 uur met muziek vullen en heb alle tijd die ik kreeg, benut. Geen seconde zonder muziek dus. Veel gevarieerde werken waarbij ik klassieke muziek afwisselde met modernere werken van Bert Matter (psalm 23 en psalm 139) en improvisaties. Ik heb echt genoten.

De Roerfluit van het bovenwerk weet heel mooie gevoelens op te roepen. Heel integer. Net als de Quintadeen, met een subtiele klank. Ik ben er gek op en heb hem volgens mij overdadig gebruikt vandaag. De combinatie met de Prestant is wat minder, besef ik achteraf.

Een feest om op dit instrument te mogen spelen. Misschien denk je er niet meteen aan, maar ik heb genoten. Ik hoop dat ik er deze zomer nog een keertje terecht kan.

De mooiste toegift is natuurlijk dat Doris ’s avonds het jeugdjournaal heeft gehaald met haar duik in de zee.

2013 in blogs (7) – Muziek maken

image

Muzikaal volgt 2013 de weg die ik in 2012 insloeg. Met als hoogtepunten het spelen op het Smitsorgel in De Duif te Amsterdam en de rit langs vijf orgels in Groningen. Mijn vader schafte een ander pijporgel aan en ik hielp hem met de verhuizing.

Met improviseren ben ik verder gegaan op de ingeslagen wegen, met onder andere filmpjes op de orgels van De Duif in Amsterdam en De Rank in Zuidhorn. De maat houden is een punt van aandacht. Ik ben aan het zoeken naar nieuwe wegen, zoals ik afgelopen week heb gedaan met een improvisatie bij het gedicht Spiegel.

Lees verder

Dit is de zevende blog van tien blogs over 2013

Spiegel en #mijnmoment

gedicht-spiegelEen prachtige uitnodiging van Henk-Jan Wildermaat (@punkmedia) om mee te doen aan #mijnmoment. Stiekem is het ook mijn moment aan het eind van dit jaar. Een bewogen jaar zoals ik in mijn stukje schrijf. Om 11 uur verscheen het vandaag online.

Nieuw blogvoornemen

Ik vertel in de blog onder andere over een blogvoornemen: mensen vragen iets te vertellen over een gedicht van mij dat ze geraakt heeft. Graag wil ik het uitbreiden met twee filmpjes. In het eerste geef ik een korte improvisatie over het gedicht. In het tweede gedicht draag ik het voor.

Gedicht Spiegel

Zojuist heb ik de koe bij de horens gevat en dit bij het gedicht Spiegel gedaan. Het staat sinds begin deze maand op mijn gedichtenblog wolkenhemel.blogspot.nl.

Ik schreef het gedicht voor Belgin, ze houdt het op de foto ook vast. In het groene lijstje en op het gele papier staat het gedicht.

Arvo Pärt

Bij het schrijven van het gedicht had ik de hele tijd het prachtige muziekstuk Spiegel im Spiegel van Arvo Pärt in gedachten. Het is het mooiste in de uitvoering met viool en piano.

Improvisatie bij Spiegel

De improvisatie die ik maakte bij het gedicht Spiegel gaat door op het eenvoudige motief van Arvo Pärt. Het melancholische van Arvo Pärt is bijna niet te evenaren. Daar is het te mooi voor. Maar misschien zegt de improvisatie iets over het gedicht.

Ik voer het uit op mijn pedaalharmonium. Excuses voor het slechte licht. Het geeft de improvisatie ook iets geheimzinnigs.

Voordracht

Naast de improvisatie draag ik het gedicht ook voor op youtube.

Opmerkingen? Reageer!

Ik ben benieuwd wat je van deze opzet vindt. Ik wil het graag uitbreiden en zal lezers, fans en vijanden uitnodigen iets over een gedicht van mij te zeggen. Hoe dat gebeurt, weet ik nog niet. Ook ideeën hierover zijn van harte welkom.

Opnemen

hoofdwerkkas-smits-orgel-de-duif-amsterdamIk mag haar nieuwe camera meenemen om mijn orgelspel in de Amsterdamse De Duif op te nemen. Trots maar ook met de vrees iets kapot te maken, draag ik het ding in mijn tas. Een statief om hem goed te positioneren slingert los aan mijn hand. Ik pak het allemaal goed aan vandaag.

Ik durf de camera met statief niet te ver weg te zetten. Daarom met zicht op de speeltafel staat de apparatuur ook voor mij goed in het zicht. Ik stel alles in en zet mij achter de klavieren van het indrukwekkende Smits-orgel.

Het aantal orgels met drie klavieren waarop ik gespeeld heb, is op de vingers van een hand te tellen. Daarom voel ik mij deze ochtend de gelukkigste mens op aarde. Ik laat mij adviseren door de vaste organist van deze kerk. Hij weet welke klanken de verschillende combinaties opleveren.

Zo zit ik helemaal klaar en zet het beginakkoord in van Viernes Berceuse. Ik heb een paar noten gespeeld als ik besef dat de camera nog niet op opnemen staat. Snel stop ik mijn spel en vlieg naar het toestel. Mijn voeten tikken tegen de registers als ik mij losworstel van de speeltafel.

Het rode knopje druk ik in. De video loopt. Hij neemt op. Ik vlieg weer terug. Kijk nog even snel naar de registercombinatie en zet het akkoord weer in. Niet alles verloopt vlekkeloos. Ik loop vast in een akkoord en besluit opnieuw te beginnen. Ik ben nog niet ver genoeg op weg om de blunders voor lief te nemen.

De foutloze opname gaat vandaag niet lukken. Daar ken ik dit instrument niet goed genoeg voor. De pedaalpartij lukte mij thuis al amper goed in te studeren. Vandaag zit het helemaal niet mee. De brede en korte toetsen brengen mij nog meer van slag. Zodoende laat ik het zoveel mogelijk bij manualiter-spel.

Dan de improvisatie. Het koraal klinkt fantastisch op de quintadeen van het positief. Wat een prachtig register is dit. Ik krijg er wat verderop een fluit bij. Het klinkt goed. Dan een minimal-stijl zoals ik thuis had bedacht. Op de fluiten van dit orgel. Ik strand ergens en besluit dat het voldoende is.

Het gedeelte met de cornetten van hoofdwerk en positief vraagt wat voorbereiding in de registratie. Ik speel en geniet van de klank. Het zijn allebei prachtige registers die leuk tegen elkaar afsteken. Ik geniet maar besef dat het langdradig kan zijn.

Daarna ben ik alleen, de organist is even weggelopen. Ik probeer de pedaalpartij die ik thuis een beetje heb voorbereid, zoek er de juiste registratie bij. Het wordt voor mijn gevoel te machtig. Ik ga door en besef dat dit misschien allemaal iets teveel van het goede is.

Nog wat gerommeld en dan is mijn halfuurtje voorbij. Tijd voor de volgende. Hij neemt plaats op de orgelbank en zet een imposant boek voor zich op de lessenaar. De verticale balken verraden dat het een ander muziekschrift is dan ik ken. Hij zoekt een registratie en zet een imposant contrapuntisch evenwichtig muziekstuk in.

Ik druk voor de tweede keer op het rode knopje. De camera gaat uit. De komende dagen durf ik het resultaat nog niet te beluisteren. Dat is mij wel duidelijk.

Spelen in Amsterdamse De Duif

rugwerk-orgel-de-duif-amsterdamGisteren op de open orgeldag in de Amsterdamse De duif gespeeld. Daar staat een prachtig orgel van de Brabantse orgelbouwer Smits. Het is gebouwd in 1864 en in 1882 voltooid door zijn zoon. Het is het grootste Smits-orgel van boven de rivieren.

Het is een prachtig instrument waarop ik een halfuur mocht spelen. Ik speelde de Berceuse van Vierne met de mooie strijkers en fluiten die dit instrument rijk is. Elk werk bezit een holpijp met elk een eigen karakter.

Ik moest erg wennen aan het pedaal. De toetsen waren breed en vielen anders uit dan ik gewend ben. Zodoende was het lastig spelen. Ik heb het pedaal maar een beetje ontweken.

Na Vierne improviseerde ik enkele variaties op het lied ‘Ic wil mi gaen vertroesten’ (gezang 174). Het is natuurlijk altijd lastiger te improviseren op een onbekend orgel dan literatuur te spelen. Het gaf mij wel de kans om veel van het geleerde van de improvisatiecursussen in praktijk te brengen. Al met al leverde het best leuke stukjes muziek op.

hoofdwerkkas-smits-orgel-de-duif-amsterdam

Blijft staan dat je zo’n orgel eigenlijk nog beter wil leren kennen. Daar heb je meer tijd voor nodig dan het halfuurtje. Ook omdat het orgel van De Duif niet zo snel te doorgronden is. Het vraagt tijd en aandacht om de mooie dingen vand dit orgel te vinden.

Gelukkig hielp de organist Stephan van de Wijgert mee om het instrument wat sneller te leren kennen. Verder gebruikte ik mijn eigen gehoor om snel de fraaie elementen op te diepen uit de grote orgelkassen. De ruimte deed de rest, want het is een eerlijke profane ruimte waar ik echt van genoot.

smits-orgel-de-duif-amsterdam

Nadat ik gespeeld had, luisterde ik nog naar andere deelnemers. Het bewees weer dat het ‘boven’ heel anders klinkt dan beneden. Zo ontdekte ik dat het beneden nog intiemer klinkt. Een orgel naar mijn hart.

Bekijk de dispositie van het Smits-orgel op de website van De Duif

Beluister de improvisatie over ‘Ic wil mi gaen vertroesten’

Koraalimprovisatie – het vervolg

Improviseren op koororgel Oudewater
Improvisatieles op het koororgel van Oudewater

Aan het eind van de terugkomdag van de cursus Koraalimprovisatie stelde organist Gerben Mourik om in het najaar weer een cursus te organiseren. Zodoende kreeg ik in augustus de uitnodiging om mee te doen met een vervolgcursus. Enthousiast geworden van de vorige bijeenkomsten, gaf ik me daarvoor meteen op.

Vandaag en gisteren was de cursus. Ik doe het momenteel rustig aan, maar dit wilde ik mij niet onthouden. Zodoende bracht ik gisteren en vandaag door in een steenkoude kerk. De Sint Michaelskerk van Oudewater, thuisbasis van organist Gerben Mourik, was de ruimte waar de cursus gegeven werd.

Veel dingen vorig jaar nieuw waren, zijn verder uitgediept. Zo kwam het opzetten van een fuga voorbij. Net als de Engelse stijl (fanfare) van de terugkomdag. Daarnaast gaf Gerben Mourik erg veel nieuwe elementen, als de trio a la Krebs, het opzetten van een canon, een koraalbewerking in de stijl van Mendelsohn en het spelen van een passacaglia.

Gerben Mourik koororgel Oudewater
De meester speelt een trio over psalm 95 voor

Mooie voorzetten om weer lekker mee aan de slag te gaan. De basis van dit alles vormt het harmoniseren. Ik heb weer veel geleerd aan de hand van de improvisatiemethode van Arie J. Keijzer. De toonladders die ik de afgelopen maanden geoefend had, waren een goede basis. Ik merkte dat het ook het harmoniseren in algemene zin ten goede komt.

Misschien komt mijn droom – het prachtig harmoniseren van een stevige psalm – ooit uit.