Tagarchief: il postino

Overleven door de metafoor – #50books

dialoog-il-postinoIk las eens het verhaal van een man die droomde dat motorkap van zijn auto losschoot terwijl hij in volle vaart op snelweg reed. De paniekdroom zorgde ervoor dat hij nadacht hoe hij dit het beste kon oplossen als het gebeurde. Een paar dagen later overkwam het hem op de snelweg. Hij wist de auto veilig aan de kant te zetten omdat hij al over het probleem had nagedacht.

Als de literatuur zo’n functie kon hebben, zou het natuurlijk geweldig zijn. Dan was tegen elk euvel wel een roman of verhaal opgewassen. Het is mij niet overkomen, tenminste ik kan het mij niet herinneren. Een ex gaf mij een boek cadeau van Keri Hulme. Onze relatie deed haar aan dat boek denken. Ik heb het boek nooit durven lezen. Ik verwachtte in dezelfde hel terecht te zullen komen.

Overlevingspakket

De metafoor is de grote overlever als het om literatuur gaat en in het bijzondere de poëzie. Ze helpen niet zozeer om je in te leven in een situatie, maar veel meer om je te helpen door een bepaalde situatie te leiden. De literatuur als troost en nog veel meer als vriend en metgezel.

De film Il Postino laat zo mooi zien wat een gedicht met je doet. In het eerste gesprek tussen de dichter Pablo Neruda en de postbode Mario Ruoppolo komt dat al aan de orde. Gedichten worden gedragen door metaforen. Daar haalt Mario een dichtregel van de dichter aan.

Ik vond het ook mooi dat u schreef: “ik ben ’t moe een mens te zijn.” Dat heb ik ook weleens. Maar ik wist niet hoe ik ’t moest zeggen.

Volgens Pablo Neruda gaat het niet om de betekenis van het gedicht.

Weet je Mario. Ik kan niet uitleggen dat er in m’n gedichten staat. Dan wordt de poëzie banaal. Het gaat niet om de uitleg maar om de emotie die poëzie kan oproepen.

Metaforen aan het strand

Aan het strand zitten de dichter en de postbode een paar dagen later. Daar draagt Pablo Neruda een prachtig gedicht van hem, ‘Oda al Mar’ voor over het eiland en de zee die eromheen slaat. [http://www.neruda.uchile.cl/obra/obraodaselementales5.html]

Mario wordt helemaal meegenomen door de woorden. Hij vindt het vreemd. De dichter vraagt wat hij precies bedoelt.

Vreemd zoals ik me voelde toen u ’t voordroeg.
– Wat voelde je dan?
Ik weet niet. De woorden gingen heen en weer.
– Zoals de zee?
Precies, zoals de zee.
– Dat is ’t ritme
Ik voelde me zeeziek. Want… Hoe zal ik ’t zeggen. Ik voelde me als ’n boot die schommelt op de woorden.
– Als een boot die schommelt op mijn woorden?
Weet je wat je hebt gemaakt? Een metafoor.

Hij gelooft het niet, omdat hij hem niet bewust gemaakt heeft. Volgens de dichter is dat wel degelijk een metafoor. Ook beelden die spontaan ontstaan zijn metaforen.

Mario draaft een beetje door als hij de hele wereld als metafoor beschouwt. De dichter belooft er later op terug te komen, maar dat lukt niet omdat Mario getroffen is door de liefde. ‘Beatrice maakt grenzeloze liefdes los’, zegt Pablo Neruda als Mario compleet over zijn toeren haar naam noemt.

Beelden vastleggen

De metafoor komt in de film helemaal tot bloei als Mario Ruoppolo het eiland vastlegt voor de dichter op een geluidsband. Hij legt het ruizen van de wind vast, maar ook de sterrenhemel. Een beeld dat niet in geluid te vatten is, maar waar de taal genoeg beelden kan oproepen. Zo helpt de metafoor je te begrijpen wat je voelt maar wat je niet onder woorden kunt brengen.

#50books

Dit is het antwoord op vraag 5 van het blogproject #50books. #50books is een initiatief vanPeter PellenaarsMartha Pelkman heeft in 2014 het stokje overgenomen. Bekijk mijn andere bijdrages voor dit bijzondere boekenblogproject. 

Il postino

Il Postino (filmtrailer, detail)
Il Postino (filmtrailer, detail)

Ik kwam hem tegen en wilde hem opnemen. Gewoon omdat hij te laat was en ik zo laat een film niet meer goed kan verwerken. Dan lig ik een hele nacht wakker en daar had ik geen zin in. Daarom zou ik hem gaan opnemen.

Het is Il Postino, een film over de dichter Pablo Neruda. Ik kende deze film via mjn oom Wout, die jaren in Chili woonde en waarmee ik eens over deze bijzondere dichter sprak. Volgens hem was het een heel bijzondere film over de dichter en de postbode. De postbode die de dichter uit zijn isolement haalt en een vriend voor hem is. De jongen die ingewijd wordt in de wereld van de poëzie.

Ik vergat mijn dvd-recorder in te stellen, totdat ik op facebook in mijn timeline ontdekte dat de film was uitgezonden. Wat baalde ik. Nu had ik deze bijzondere film alsnog gemist. Maar ik ontdekte de film bij mijn bibliotheek. Hij belandde op de stapel ‘nog te kijken en te lezen’. De inleverattentie vorige week dwong mij iets met de dvd te gaan doen. Ach, laten we hem kijken, zei ik tegen Inge gisteravond. Hij moet uiterlijk 3 februari zijn ingeleverd.

Zodoende keken we naar deze bijzondere film. Il Postino gaat over de dichter Pablo Neruda en de jongen Mario Ruoppolo. Neruda is verbannen naar dit Italiaanse eiland, op de vlucht voor de regering in zijn moederland Chili. Hij trekt zich terug in een klein dorpje op het eiland, vol analfabeten. Omdat hij dagelijks overstelpt wordt met brieven en pakketten, moet iemand de post bij hem bezorgen. Mario krijgt dit baantje toebedeeld omdat hij als één van de weinigen een fiets heeft.

Mario komt langzaam in contact met de dichter die hem inwijdt in een wereld van metaforen en poëzie. Als Mario verliefd wordt op Beatrice Russo, helpt de Chileense dichter hem bij het veroveren van haar hart met hulp van de poëzie. Het is een prachtig verhaal, eenvoudig en zuiver gespeeld. De wending aan het eind van de film is verrassend. Het heeft mij een groot deel van de nacht uit de slaap gehouden.

Dat komt zeker ook door combinatie met het verhaal over de acteur die Mario Ruoppolo speelt: Massimo Troisi. Hij leed aan een ernstige hartafwijking sinds zijn geboorte. Aan het begin van de filmopnames hoorde hij dat hij niet lang meer te leven had en per direct een harttransplantatie moest ondergaan.

Massimo Troisi koos ervoor eerst de film te maken. Het werd zijn internationale doorbraak. De prijs die hij ervoor betaalde was hoog. Hij overleed een dag na de laatste opnames bij zijn zus thuis, waar hij even was gaan liggen om uit te rusten.

De film geïnspireerd op de roman Ardiente paciencia van de Chileense schrijver Antonio Skármeta. Alleen zijn in het verhaal een paar dingen aangepast. Zo is in de roman Pablo Neruda een dichter aan het eind van zijn leven en is de plaats van handeling verplaatst naar Italië. Daar verbleef Pablo Neruda inderdaad rond 1952 op het eiland Capri in de Golf van Napels.

In dit geval is de film werkelijk ongekend sterk en kan het boek alleen maar tegenvallen. De film is namelijk zelf heel poëtisch en geeft een prachtige inkijk in de gedichten van Pablo Neruda. Het is daarmee een film geworden van verlangen (naar de liefde en het vaderland), het observeren van de wereld in metaforen en als een groot levend gedicht. De kracht van taal.

De film inspireert ontzettend om het werk van Pablo Neruda ter hand te nemen. Zijn autobiografie Ik beken ik heb geleefd maakte mij al jaren geleden enthousiast om zijn magnum opus Canto General te lezen. De film zorgt voor een hernieuwd enthousiasme, want wat is zijn poëzie om te genieten!

Lees de indrukwekkende necrologie over Massimo Troisi