Tagarchief: ijsland

IJslandse baby

img_20161029_105340.jpgGedurende de schetsen die ze over IJsland schrijft in haar bundel Winter-IJsland groeit er een kind in Laura Broekhuysens buik. Ze schrijft erover als ze bij haar schoonouders logeert in een visserdorp.

Ze merkt op dat ze draagmoeder is van het nageslacht, maar nog altijd moeilijk het vertrouwen van haar schoonfamilie weet te winnen.

Wie zwanger is in een vissersdorp wordt een en al neus. (34)

Vanaf dat moment meandert de zwangerschap door de verhalen over het IJsland. Beide aspecten lopen samen op, gaan soms even uit elkaar, maar vinden elkaar altijd weer. Bijna in iedere schets komt het aan de orde.

Op de langste dag, bij de zomerwende, installeert ze zich op een stoel:

Ik doe niet mee, al ben ik rolbaar. Ik zit met buik en al in een stoel. Ik spreid zoals de doeken mijn vacante gedachtes uit in het landschap, om zich vol te zuigen, om later lekkend en wel boven de liefhebber uit te knijpen. (91)

De deelgenoot van die ‘vacante gedachtes’ is natuurlijk de lezer. De bevalling weet de verteller prachtig te vatten in een verhaal over de vele rotondes die ze moeten nemen op weg naar het ziekenhuis.

Ze zijn ook best wel recalcitrant geweest door stiekem het ziekenhuis te verlaten terwijl het kind elk moment kan komen. Dan is het heel erg zwaar om tijd bij het ziekenhuis terug te komen. Ze telt prachtig de 7 rotondes die de hoofdstad Reykjavík rijk is.

De vroedvrouwen zijn verbaasd dat ze gelijk een naam voor de jongen weten als hij geboren is. In IJsland schijnen ze daar altijd een paar weken over na te moeten denken.

Als het kersverse gezinnetje later naar huis rijdt, verwelkomt haar dochter onderweg al de winter. Zo is het verhaal weer helemaal rond, met het verschil dat een nieuw gezinslid is toegevoegd aan het gezin.

Laura Broekhuysen: Winter-IJsland, Mijn eerste jaar in een verlaten fjord. Verhalen. Amsterdam: uitgeverij Querido, 2016. ISBN: 9789021402178. Prijs: € 15. 136 pagina’s.Bestel

Kramp in het voorstellingsvermogen

img_20161029_105414.jpgLaura Broekhuysen gebruikt in haar schetsen over het leven op IJsland in Winter-IJsland veel metaforen. Het is een boek dat overkookt van de metaforen. Daardoor is het best lastig in het begin door de overvloedige vergelijkingen heen te komen.

Het leest alsof je een terrein betreedt waar het gras tot de knieën groeit. Je ontdekt pas later de schoonheid van het groene gras. Er blijken zelfs mooie bloemen tussen te groeien.

Het gebeurt overal in de schetsen. De ene metafoor komt beter over dan de andere. Zoals bijvoorbeeld in het hoofdstuk ‘Het gouden kistje’. Ze probeert de sprookjesachtige omgeving aan te halen. De verteller denkt aan de sprookjes die de meester op school vroeger vertelde. Hij haalde dan een gouden kistje tevoorschijn en legde het op de palm van zijn hand.

Koninkrijken zaten erin, te klein om te bevatten. Ik probeerde die miniatuurwereld te visualiseren, die uitgestrekte landerijen, bossen, bergketens, de koningszoon te paard, die allemaal in dat kistje pasten, ik probeerde microscopisch te denken, kreeg kramp in mijn voorstellingsvermorgen. (96)

Die kramp in het voorstellingsvermogen zie je overal terug in de schetsen van Laura Broekhuysen. Ze beschrijft het landschap om haar heen, de flank van een berg, alsof het heel de wereld bevat. En weet de duisternis en de sneeuwstorm prachtig te vatten. Sneeuwvlokken worden grote hondenpoten en poollichten zijn reusachtig zwiepende springtouwen.

Een genot om te lezen. Het maakt het verhaal over IJsland extra geheimzinnig. Ik kan er ontzettend van genieten.

Laura Broekhuysen: Winter-IJsland, Mijn eerste jaar in een verlaten fjord. Verhalen. Amsterdam: uitgeverij Querido, 2016. ISBN: 9789021402178. Prijs: € 15. 136 pagina’s.Bestel

Land over

img_20161029_105404.jpgIn Winter-IJsland vertelt Laura Broekhuysen bijzondere verhalen over een uitgestorven landschap. Struiken heten in IJsland bomen en de ruimte lijkt grenzeloos. Ook al vordert de burgemeester een stuk land omdat hij er een weg wil.

Er blijft genoeg tuin over om te beheren. Het doet ze niet zoveel en de buurman zegt dat de burgemeester bluft. Als je een auto verkoopt, kun je ook niet een wiel later terugvorderen.

Land bezitten betekent vooral dat niemand in je uitzicht bouwt. Dat trok ons toen we hier kwamen. (46)

Ze leven op deze plek van de wereld wel veel bewuster. De winter is veel extremer, het voorjaar openbaart zich veel subtieler maar valt veel meer op door het contrast met de donkere, koude winter. Als de eerste krokus bloeit, komen de mensen uit hun winterholen.

Laura Broekhuysen: Winter-IJsland, Mijn eerste jaar in een verlaten fjord. Verhalen. Amsterdam: uitgeverij Querido, 2016. ISBN: 9789021402178. Prijs: € 15. 136 pagina’s.Bestel

Winter-IJsland

img_20161029_105330.jpgEen jaar lang hield schrijfster en violiste Laura Broekhuysen voor De Revisor een feuilleton ‘Winter-IJsland’ bij. Ze schreef er over haar belevenissen in IJsland. Ze is getrouwd met een IJslander en gaat in een fjord vlakbij Reykjavík wonen. Waar de nertsen, vissen en vogels het fjord hebben verovert.

In het fjord is een baai, een slurf water, met een huis. Het huis is onze bestemming. We hebben het ongezien gekocht – een vliegretour was te duur, we stuurden een broer uit Reykjavík om te kijken of het op instorten stond. Het huis is van hout en staat op een terp. Afgaande op hoelang het te koop heeft gestaan, zullen we hier nooit weggaan. Dat weten we. Hier worden we oud. (9)

Dat is het begin van een jaar lang in verhalen. De lange winter is een kwelling voor het gezin. Dagen is het donker en komt er geen reepje licht aan de horizon. Hoe groot is de vreugde als het eerste licht weer verschijnt. Het is een half oog dat over de bergrand sluipt. Het licht in huis helpt weer mee om weer uit je winterschulp te kruipen.

De zon is er maar even, schrijft Laura Broekhuysen. Het is mooi om te lezen hoe de winter plaatsmaakt voor de zomer. De duisternis maakt plaats voor licht. De hele nacht blijft het licht. Speciaal gaat ze op de langste dag naar de Westfjorden waar je de zon ziet dalen en stijgen zonder onder te gaan.

Een leven op IJsland is veel bewuster. Het is grootser, ruiger en onbeheersbaar. De wegen zijn niet altijd even comfortabel en het kan gebeuren dat je de hele dag niemand anders ziet. Daar moet je in Nederland erg veel moeite voor doen. In IJsland werkt het andersom, lijkt het in de verhalen van Laura Broekhuysen.

Laura Broekhuysen: Winter-IJsland, Mijn eerste jaar in een verlaten fjord. Verhalen. Amsterdam: uitgeverij Querido, 2016. ISBN: 9789021402178. Prijs: € 15. 136 pagina’s.Bestel

Zonnebril en rimpels

image

Ik scande de te lenen boeken net in bij de bibliotheek. Ineens kwam ze voorbij. Precies dezelfde donkere zonnebril en rimpels op het gezicht. Dezelfde grijze haren en het pruilmondje.

Daar liep dezelfde uitstraling voorbij als de vrouw op de cover van Een vrouw op 1000 graden van Hallgrímur Helgason.

Ik schrik en kijk met grote ogen de vrouw aan. Ik zie niks achter de donkere glazen. Ze ziet wel mijn verbazing maar ik kijk in de duisternis van het glas.

Ze knikt en zegt gedag. Ik knik terug en groet. Ze verdwijnt om de hoek. Het personage Here Björnsson is langsgelopen. En alles is weer zoals het was.

Alleen mijn verbazing klopt nog door mijn lijf. Ik heb Here Björnsson gezien!

Het ei van Hitler

image

Een prominente rol speelt het Hitlerei, een handgranaat uit de Tweede Wereldoorlog in Hallgrímur Helgasons roman Een vrouw op 1000º. De hoofdpersoon Herbjörg Maria Björnsson houdt de granaat vast terwijl ze aan bed gekluisterd is.

De granaat voert terug tot in de Tweede Wereldoorlog. Als haar vader haar in Hamburg moet achterlaten omdat hij terug naar het front moet en haar moeder niet komt opdagen, geeft hij haar een handgranaat.

‘Je krijgt hem om jezelf te beschermen, Here. Snap je dat? En je moet hem in geval van nood gebruiken. Begrijp je dat? Alleen als je in levensgevaar bent. Als de Engelsen je omsingelen. En je moet voor honderd procent zeker zijn dat je in gevaar bent, want je hebt maar één granaat. Eine einzige Bombe. Begrijp je dat?’ (287)

Ze blijft achter met de granaat. Gedurende de tijd verandert de granaat van een wapen in een symbool. Het Hitlerei moet haar beschermen door de dreiging die ervan uitgaat, maar hij beschermt haar door er te zijn. Want als hij haar moet helpen en af moet gaan, gaat hij niet af. Maar hij beschermt haar wel en ze houdt hem.

De veiligheidspin was er vanaf en hij was nu eigenlijk nutteloos, met een verlopen houdbaarheidsdatum van een kaas uit 1942. Eerlijk gezegd was ik nogal teleurgesteld dat ik hem nooit had kunnen gebruiken, nooit de kans had gekregen hem te zien stralen. Maar nu is hij alles wat ik bezit, hij vertegenwoordigt mijn bestaan: le seul souvenir de ma vie turbulente. (421)

Het zal niet verwonderen dat deze souvenir haar tot het einde toe vergezeld. Hij krijgt zelfs nog een glansrol toebedeeld op de laatste pagina in het laatste hoofdstuk. Zo is het Hitlerei, een stalen symbool voor de oorlog en het leven van Here. De handgranaat is haar hele leven door dik en dun bij haar gebleven en bood haar veel troost.

Hallgrímur Helgason: Een vrouw op 1000º, Uit de memoires van Herbjörg Maria Björnson. Vertaald uit het IJslands door Marcel Otten. Utrecht, Amsterdam, Antwerpen: Uitgeverij De Arbeiderspers, 2014. 542 pagina’s. Prijs: € 24,95

Een perfecte dag voor literatuur

Hallgrímur Helgasons roman Een vrouw op 1000º was vorige week het boek van de leesclub Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nl. Lees de bijdragen van anderen in de reacties.

Lees ook mijn andere bijdrages over Een vrouw op 1000º van Hallgrímur Helgason: