Tagarchief: historische tram

Alle treinen en trams in 2014

20140913_121337Ik reis graag met de trein en geniet van een ritje in een (historische) tram. Daarom blog ik er ook dikwijls per ongeluk over. In 2014 combineerde ik het vaak met een fotoverslag. Bij het krijgen van mijn nieuwe baan trakteerde ik het gezin en vooral mijzelf op een dagje Stoomtreinen tussen Apeldoorn en Beekbergen. Wat geweldig was dat.

Daarnaast bezocht ik samen met Doris de museumtram tussen Amstelveen en Amsterdam. Met mijn vader en Doris gingen we op Open monumentendag een dagje trammen in Rotterdam. Heerlijke uitjes, waar ik uitvoerig verslag van deed. Net als de plogs over een dagje treinen naar Vlissingen en wat later naar Groningen en Leeuwarden. Heerlijk om deze stukken na te lezen.

Dagje trammen in Rotterdam

20140913_134235Mijn opa en oma woonden aan de Oudedijk in Rotterdam. Ik heb er niet veel herinnering meer aan, daar was ik te klein voor, maar ik weet nog goed hoe daar de tram door de straat reed. Het geluid van de naderende en voorbijrijdende tram. Het rennen naar het raam om het te zien. Het zijn een paar delen van de herinnering aan dat huis.

Mijn vader groeide op in het huis aan de Oudedijk. Toen ik voorstelde om een keer naar de museumtram in Amsterdam te gaan, stelde hij voor naar Rotterdam te gaan. Nostalgie was het argument dat hij erbij gaf. Hij vindt de Rotterdamse vierassers die in andere steden rijden, iets missen: namelijk dat ze door Rotterdam rijden.

20140913_121415Tramexcursie
Zodoende gingen we gisteren op tramexcursie naar Rotterdam. Ik nam Doris mee. Ze is ook gek op trams en vindt het heerlijk met de trein te reizen. Onderweg lazen we lekker onze boeken uit en maakten het huiswerk voor de komende week. De aankomst op het nieuwe treinstation van Rotterdam Centraal was een feest.

Het grote scherm met beelden van de haven in de overweldigende stationshal, maakten net zoveel indruk als de levensgrote negatieven met beelden van de haven die in de oude stationshal hingen. Het zag er nu allemaal wat imposanter uit, het verbluffende en overweldigende maakte voor mij niet zoveel verschil.

20140913_121337Vierasser
Buiten stond al een trammetje bij de halte aan Het Weena. Daar stond een oude vierasser, de 303 met erachter de oudste tram van Rotterdam, de 1. We stapten uiteraard in de vierasser. Het is een bijzonder exemplaar uit de oorlog, gebouwd uit reserve-onderdelen en delen van door oorlogsgeweld verwoeste vierassers.

Het was niet de lijn 10 waarmee we eigenlijk zouden rijden, maar de museumlijn 2 die naar de Remise in Hillegersberg leidt. De trams waren afgeladen. Samen trokken ze op naar het trammuseum. Een prachtig avontuur naar een stadsdeel dat ik verder niet ken. Ik genoot van de mooie straten. De najaarszon viel prachtig zodat het beeld alleen maar mooier werd.

20140913_122600De aankomst bij de remise was een hele belevenis. De hoge deuren openden en we reden naar binnen. Een bijzonder moment…

Weetjes over trams

image

Bij zo’n ritje met de tram op de Electrische Museumtramlijn doe je allerlei weetjes op over trams:

  • Een Haagse tram rijdt precies andersom dan een Rotterdamse of Amsterdamse tram. Als je bij de Haagse tram remt, ga je in de Amsterdamse juist harder. Daarom mogen trambestuurders van de Haagse tram niet in andere trams rijden en andersom bij de Electrische Museumtramlijn.
  • Een tram met 2 voorlichten reed op de buitenlijnen. Een tram met één koplamp in het midden, reed in de stad.
  • De Groningse tram is een oude Haagse tram, de tram werd na buitendienststelling in Den Haag overgenomen in Groningen waar hij van Groningen naar Haren reed.
  • Ruitenwissers: op de oude Haagse tram draai je handmatig de ruiten schoon met een ruitenwisser die om een as draait.
  • Om een (oude) tram te laten rijden, ontdoe je de electromotor van een weerstand. De electromotor heeft meerdere weerstanden. Elke weerstand minder, zorgt ervoor dat hij harder gaat rijden.

image

De Gooische stoomtram

image

Ineens stuit ik op het gebouw. De vlaggen die uit het huis steken, verraden dat er tegenwoordig een consulaat in gehuisvest is. Maar het is niet te missen: de tekst boven de benedenverdieping. Daar staat het; duidelijk zichtbaar: De Gooische stoomtram!

Het is de oude stoomtramremise aan de Middenweg in Amsterdam Watergraafsmeer. De Gooische Stoomtram is het bedrijf dat een groot aantal tramlijnen onderhield tussen Amsterdam en het Gooi. De verschillende lijnen die ontsloten plaatsen als Muiden, Muiderberg, Huizen, Blaricum en Laren.

De tram bevorderde het verkeer tussen de plaatsen onderling en met de hoofdstad. Evenals met plaatsen als Hilversum en Bussum, die aan de grote spoorlijn naar Amsterdam, Utrecht en Amersfoort lagen.

image

Ook in het boek Het Boschhuis spreekt schrijfster Pauline Broekema over deze lijn. Ze schrijft ook over het imago van de lijn. De trams kregen al snel na de opening van de lijn in 1881 de bijnaam ‘De Gooische Moordenaar’, vanwege het groot aantal ongelukken op de lijn.

Veel ongelukken waren met dodelijke afloop. Een aantal ongelukken zou veroorzaakt zijn doordat op de stoomlocomotieven dezelfde man stoker en machinist tegelijk was. Kort voor de oorlog werd een deel van de tramlijn opgeheven en vervangen door busvervoer.

In haar boek beschrijft Pauline Broekema een rit naar Amsterdam vanuit Muiderberg met deze stoomtram. Ze bezoeken de wereldtentoonstelling in de hoofdstad. Broekema schrijft over de vele slachtoffers van deze stomende moordenaar. Passagiers die op het laatste op de treeplank sprongen, spelende kinderen en brugwachters die de brug openden als de tram naderde.

image

Van de tram is niet veel meer over. Het spoor in Amsterdam was al een paar maanden na de sluiting in 1939 opgebroken. Alleen het kantoorgebouw bij de oude stoomtramremise staat er nog. Maar ook hier zijn de letters Gooische Stoomtram met het jaartal 1881 moeilijk te zien. Ze staan verscholen achter de bomen die voor het huis groeien. Maar ik heb ze gezien en ben er even voor gaan stilstaan.

Haarlemmermeerstation

station haarlemmermeer amsterdamOp zoek naar een kringloopwinkel stuit ik op het Haarlemmermeerstation aan de Amstelveenseweg. Het vertrekstation van de Haarlemmermeerlijnen heette van origine station Willemspark. Een imponerend station, veel te groot voor de kleine lijn die hier vertrok. Tegenwoordig is het het vertrekpunt van de museumtram. Op het plein zelf een imposante rotonde met in het midden bladerrijke platanen.

Het station uit 1915 ziet er met zijn grote zadeldak met vele dakkapelletjes indrukwekkend uit. Zeker ook omdat het baksteen zo mooi kleurt bij het licht van de platanen. Het geeft het station iets on-Nederlands. Het doet mij denken aan een Zwitsers treinstation, maar dan wel het hoofdstation van een grotere stad. Op deze plek in de stad doet het een beetje verloren aan.

Hiervandaan vertrokken de Haarlemmermeerlijnen naar Amstelveen, Aalsmeer en Uithoorn. Nadat het nog een kwart eeuw gebruikt is voor sporadisch goederenvervoer, ontfermde een tramstichting met museumtrams over de lijn. Op zaterdagen en zondagen in de zomermaanden rijden de historische trams over het traject.

De tramremise van de GVB ligt iets verderop. Tegenover het Haarlemmermeerstation zit de gevangenis. Het grote wapen aan de gevel verraadt dit. Ik neus even rond bij het imposante station. Een oude tram uit Amsterdam staat er van de Electrische Museumtramlijn Amsterdam. Verder veel hekken met ‘verboden toegang’. Een man zit op een bankje onder het afdakje aan de achterzijde. Hij zit onderuit gezakt.

tram museumlijn staat klaar voor vertrek

De strepen van zijn bloesje deinen mee met zijn buik. Hij komt overeind als een jongen op een fiets arriveert. De hond komt blaffend op hem af. Dan gaat de jongen naast de man zitten en zet twee grote plastic tasjes naast zich neer op het bankje.

Ik trek de stoute schoenen aan want ik wil wel even dit mooie station van binnen zien. Als ik het terrein oploop met de fiets aan mijn hand, kijken de jongen en de man mij vreemd aan. Ik vraag of ik iets kan drinken. ‘Nee, dat kan niet’, zegt de jongen. ‘Ik ben de eerste.’ De man schudt snel met zijn hoofd. ‘We gaan om vier uur open, maar hiernaast kunt u gerust iets drinken.’

Ik keer om en ga het terrein verder op. Daar zit Mevius, een immense inboedelopkoper. De grote hal bevat allemaal meubels, oude en nieuwe. Een eindeloze rij met eetkamerstoelen in precies dezelfde maat vormt het hart van de verzameling. Stapels cd’s keurig geordend naar genre, spirituals, rock, Indiase muziek. Maar geen boek te vinden. Ik loop langs de grote bakken waarin kaarten van allerlei pluimage liggen. Nee, dit hoef ik niet.

Ik ga het terrein weer op en fiets tussen de tramrails verder. In het midden staat een grote tramloods waarin ik een gelede Amsterdamse tram zie staan en een open rijtuig. Verder wielen, onderstellen en andere dingen die bij deze jongenshobby horen. Een paar oude mannetjes komen uit de loods en lopen naar hun fiets.

Ik volg de spoorlijn verder en pak het fietspad dat voor een groot deel evenwijdig loopt met de tramrails. Het pad is vernoemd naar iemand die zich heeft ingezet voor de renovatie van het Olympisch Stadion, Piet Kranenberg. De weg voert verder, Oud-Zuid uit en scheert langs het Amsterdamse bos. Hier ben ik vlakbij mijn werk. Ik loop weleens in mijn pauze een stukje langs de tramrails en geniet van het roestige ijzer.

Dit is een deel uit een reeks rond een fietsrit die ik naar Amsterdam maak: