Tagarchief: gijzeling

Ganzenbord

Op de cover van Karin Gipharts roman De gijzelaar prijkt een traditionele afbeelding van het binnenste van een ganzenbord. Het ganzenbord vormt een element in de roman. Niet alleen omdat de verteller je als lezer regelmatig een paar stappen terug zet. De verteller verwijst een aantal keren expliciet naar dit oud-Hollandse bordspel.

Hoofdpersoon Jowi heeft het spel in een hoek van haar werkkamer staan:

Het was niet alleen een simpel kinderspelletje, het stond ook voor het levenspad van de mens, de innerlijke reis die men aflegt. Een potje met een cliënt spelen werkte niet alleen ontspannend, het hielp ook om via symbolen hun traumatische ervaringen zichtbaar en bespreekbaar te maken: een doolhof, een doornstruik, een put. Het ging niet om slechts één gebeurtenis, maar om de hele reis. (111)

Later komt de verteller terug in de herinnering van Jowi. Ze heeft een test gedaan bij de Scientology. Haar moeder brult dat ze is ingelijfd bij een sekte. Terwijl het voor Jowi een les is om haar beroepskeuze definitief te maken. Ze gaat psychologie studeren.

Haar vader heeft niet veel te vertellen, hij zegt dat hij is aangevallen door een gans. Als moeder bijval probeert te krijgen bij vader over haar zorgen om haar dochter, zegt hij dat iedereen hoort wat hij begrijpt. Bij dit alles gakt Jowi als een gans.

Dochter vindt na de hele gebeurtenis dat haar moeder hulp moet zoeken. Het beeld van de gans haalt de verteller weer aan. Zo is in De gijzelaar de ganzencirkel rond en het spel uitgespeeld.

Karin Giphart: De gijzelaar. Amsterdam: Nieuw Amsterdam Uitgevers, 2016. ISBN: 978 90 468 2133 6. Prijs: € 17,99. 208 pagina’s. Bestel

Een perfecte dag voor literatuur

Dit is mijn tweede bijdrage over de roman De Gijzelaar van Karin Giphart. We lazen dit boek vorige week donderdag bij Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nl. Lees de bijdragen van anderen in de reacties.

Weerstandthee

Een bijzondere gewaarwording om uitgerekend met kerst een roman als De gijzelaar van Karin Giphart te lezen. Het verhaal speelt precies op Eerste Kerstdag. Als je het precies op dezelfde dag leest, krijgt het lezen een beetje het effect als het lezen van Gerard Reve’s De Avonden in de laatste dagen van het jaar.

In Karin Gipharts roman draait het om de psychotherapeute Jowi Groenendijk. Het opent in haar Groningse huis, waar ze een pot thee op tafel zet voor het kerstontbijt. De thee omschrijft de verteller als weerstandthee. De thee heet zo omdat het gesprek met haar puberende dochter Julia niet goed wil loskomen. Sterker nog, ze voelt weerstand. De weerstand komt van beide kanten, maar daar lijkt Jowi zich niet zo van bewust.

Gelukkig worden haar voornemens om deze kerst met haar dochter door te brengen onderbroken door een telefoontje. Het is Othman Nawros, een oud-cliënt van Jowi. Hij vraagt haar om onmiddelijk naar Ter Apel te komen. Het is dringend en kan niet wachten:

‘De man die mijn familie heeft gemarteld is hier.’ (45)

Ze gaat meteen naar hem toe, maar daar treft haar een bijzondere situatie. De tolk Othman Nawros heeft de man vastgebonden en gegijzeld. Hij vraagt haar hulp en wil haar vastbinden, maar ze weet op hem in te praten. Ze zoekt geen hulp van bewakers of andere mensen die haar uit deze penibele situatie kunnen halen.

Het is dan uiteindelijk haar dochter die haar te hulp schiet en wonder boven wonder weet Jowi zich uit deze hachelijke situatie te redden. Het is de weerstandthee die haar lijkt te redden. De weerstand die misschien niet zoveel weerstand geeft als ze verwacht en die haar zelfs redt.

Blijft voor mij wel lastig dat ik daarvoor een verhaal van 200 pagina’s moet lezen, terwijl het in een kort verhaal misschien veel sterker zou zijn overgekomen. De langdradige monologue intérieur van de verteller. Het lijkt wel of er geen eind aan komt en alles bijgehaald wordt van de Scientology tot aan het vriendinnetje van haar lesbische dochter. Allemaal ballast die de vaart uit het verhaal haalt.

Toch blijft het verhaal door mijn hoofd jengelen. Misschien komt het door de tijd van het jaar. Dat de periode rond kerst toch treffender is beschreven door Karin Giphart in haar roman De gijzelaar dan ik in eerste instantie dacht.

Karin Giphart: De gijzelaar. Amsterdam: Nieuw Amsterdam Uitgevers, 2016. ISBN: 978 90 468 2133 6. Prijs: € 17,99. 208 pagina’s. Bestel

Een perfecte dag voor literatuur

Dit is mijn bijdrage over de roman De Gijzelaar van Karin Giphart. We lezen dit boek bij Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nlLees de bijdragen van anderen in de reacties.

Dubbel slachtoffer

image

In Procedures en pistolen, Over een gijzeling, de overheid en het publiek behandelt Mirjam Pool ook nog een andere kant van de zaak: het verhaal van Ahmet en Ayse O. De gijzelaar en zijn vrouw die met hard werken een restaurant hebben opgebouwd en graag hun activiteiten naar de binnenstad wilden uitbreiden.

Ik ken het Mesopotanisch restaurant De Molen van de tijd dat ik in Almelo woonde. Kort voordat ik Inge leerde kennen begon de Turk een restaurant bij zijn huis in de Nieuwstraat. Het groeide van een klein onderkomen bij zijn huis tot een groot restaurant. Ik was onder de indruk van de traditionele manier waarop hij het eten bereidde, met open vuur en met liefde voor zijn cultuur. Het eten smaakte geweldig. Het was moeilijk een plekje te boeken voor het overvolle restaurant.

De brand in 2005 was een heuse schok. Ergens rammelde het verhaal over de oorzaak van de brand, maar het was een prestatie dat de eigenaar weer op eigen kracht het bedrijf van weleer opbouwde. Hij maakte het zelfs groter en imposanter dan het was. De voortvarendheid waarmee hij te werk ging, schepte verbazing. Een jaar na de brand opende hij het restaurant weer. Ik was al verhuisd, maar zag hoe mooi en groots het geworden was.

Het verhaal nauwelijks twee jaar later over het restaurant in de stad verbaasde mij. Wie ging op die walgelijke plek en in het oude V&D-gebouw een restaurant beginnen. Bovendien speelden bij de gemeente de meest wilde plannen met dat gedeelte van de binnenstad. Het kon niet anders of hij moest de plek goedkoop kunnen uitbaten. Een andere reden juist daar te gaan zitten, kon er niet bestaan.

Het verhaal van de gijzeling verbaasde mij net zo sterk. Hoe kon die gemoedelijke man, die met zoveel passie en liefde aan het werk was in zijn open keuken, zich zo ontpoppen tot een heuse misdadiger? Hij moest ten einde raad zijn. Alle stoppen moesten zijn doorgeslagen. Een andere reden kon ik niet bedenken hoe hij tot deze wanhoopsdaad kwam. Daarom begon ik ook aan Procedures en pistolen. Ik wilde hierover meer weten.

Verder lezen
Lees ook mijn andere blogs over Procedures en pistolen van Mirjam Pool.

Spanningsopbouw

image

Mirjam Pool houdt de spanning goed vast in haar boek Procedures en pistolen. Na het hoofdstuk over de gijzeling in het Almelose stadhuis, weet ze ondanks alle informatie de lezer goed bij zich te houden. Hierbij wisselt ze haar persoonlijke bevindingen bij het onderzoek mooi af met de dingen die haar duidelijk worden.

Het meest fascinerend is misschien wel het ‘beeldvormingshoofdstuk’ getiteld ‘De gemeente onder vuur’. Hierin vertelt ze over hoe de landelijke media de gemeente kapittelen, met als hoogtepunt de uitzending van Zembla in augustus 2008. Dat is drie maanden na de gebeurtenis.

In de reconstructie die het programma maakt, staan vooral de dingen buiten het drama centraal. De gemeente zou met twee maten meten, bepaalde ondernemers voortrekken en anderen juist achterstellen. Bovendien suggereert het programma dat wethouder Anthon Sjoers bij de aankoop van een stuk grond misbruik maakt van zijn positie. Hij zou het stuk grond vele malen onder de marktwaarde hebben verkregen.

Dat de gemeente dit enigszins over zich heeft afgeroepen door niet mee te werken aan het programma uit angst voor verdraaiing van de feiten, spreekt voor zich. De ophef die erover ontstaat op het stadhuis is ongekend, maar de gelederen roeren zich niet. Ze laten het allemaal over zich heenkomen. Intern is iedereen verontwaardigd, maar naar buiten toe gebeurt er weinig. Alle officiële uitingen die gedaan worden, lijken eerder olie op het vuur dan een goede blusdeken om de brand te weren.

Mirjam Pool wijdt dat aan de cultuur op het stadhuis. De gemeente Almelo leidt zeker wel aan bestuurlijke arrogantie en loyaliteit. Wie goed ligt bij de gemeente krijgt dingen makkelijker voor elkaar dan iemand die niet over de juiste connecties beschikt. Kritische geluiden worden snel monddood gemaakt, of zoals Mirjam Pool dat zegt in relatie tot loyaliteit:

Ik heb echter ook kunnen waarnemen hoe door het gebrek aan zakelijkheid een kritische houding al snel wordt opgevat als wantrouwen en gebrek aan loyaliteit (en ‘dus’ afgestraft). (200)

Ze raakt hiermee een deel van het wantrouwen waar het publiek mee worstelt. Die loyaliteit breekt ook op in tijden van crisis: er ontstaat een wij-zij-gevoel. Waardoor eigenlijk alleen maar de zaak verder escaleert. Als de deur dichtgaat, dan zal men wel iets te verbergen hebben, is het beeld bij het publiek.

Wordt vervolgd

Procedures en pistolen

image

De gijzeling in Almelo in 2008, waarbij een restauranthouder vier ambtenaren en een wethouder urenlang gijzelde, was al een tijdje naar de achtergrond geschoven in mijn aandacht. Tot ik enkele weken geleden een oud-collega van de krant sprak. Het onderwerp waar ik mij al enkele dagen na het drama over verbaasde, trok passeerde even de revue.

Ik vertelde hem dat ik mij verwonderde over de onjuiste en vooral tendentieuze berichtgeving over dit onderwerp. Allerlei dingen klopten er niet. Ook zag ik op mijn blog dat de verhalen in Eenvandaag en Zembla veel onderbelicht lieten. Hij attendeerde mij op het boek van Mirjam Pool Procedures en pistolen, Over een gijzeling, de overheid en het publiek dat afgelopen jaar verscheen.

De schrijfster Mirjam Pool doet hierin uitvoerig verslag van de gebeurtenissen. Op de dag van de gijzeling werkte ze op het Almelose stadhuis om een volgend journalistiek project te kunnen financieren en ter inspiratie over armoedebeleid. Ze wordt die dag meegezogen in een gebeurtenis die de internationale aandacht trekt.

De nasleep van het gijzelingsdrama is de beeldvorming van het publiek. Dat lijkt vooral te vinden dat de gemeente Almelo dit aan zichzelf te danken heeft. De gemeente meet met twee maten, zou bepaalde ondernemers voortrekken en andere juist traineren. Een goede man als O. is door dezelfde gemeente helemaal tot wanhoop gedreven. Zo sterk zelfs dat hij tot deze daad gekomen is.

De (landelijke) media nemen deze opvatting gretig over. Televisieprogramma’s als Eenvandaag en Zembla gaan helemaal op in deze beeldvorming en hebben geen oog voor de andere kant van de zaak. Ze lijken zelfs de misdaad van O. goed te willen praten.

Mirjam Pool duikt diep in het onderwerp. Minutieus reconstrueert ze de uren van de gijzeling in het stadhuis. Van minuut tot minuut pluist ze uit wat er gebeurd is. Ze wisselt deze reconstructie op basis van interviews af met haar eigen ervaringen. Als ambtenaar zit ze urenlang gevangen in haar eigen kantoor.

Op de eerste verdieping in dat gebouw worden de wethouder en vier ambtenaren gegijzeld. Zij worstelt met angst en honger over de goede afloop voor haar. Mirjam schrijft het eerste hoofdstuk, het hoofdstuk van de reconstructie met grote vaart. Veel is nog onduidelijk, maar ze weet een prachtige spanningsboog erin te bouwen. Ze doet dit erg overtuigend en met veel vaart.

Lees het vervolg: Spanningsopbouw