Tagarchief: een perfecte dag voor literatuur

2 cirkels

img_20161114_081029.jpgOp de cover van de André Platteels roman Net veertien staan 2 cirkels. De rode en oranje cirkel doorcirkelen elkaar. Op dit vlak delen ze hetzelfde oppervlak. Dit beeld staat symbool voor de opbouw van André Platteels roman. Hij heeft het boek opgedeeld in 2 delen: Deel 1 Jonathan 1983 en Deel 2 Stefan 1991.

Het verhaal is opgebouwd uit de 2 verschillende vertellers van de roman, Jonathan in het eerste deel en zijn jongere broer Stefan in het tweede deel. In de roman wordt gespeeld met deze 2 vertellers. Ze vertellen het verhaal vanuit hun eigen perspectief, voegen nieuwe elementen eraan toe of laten juist dingen weg.

Het is als de 2 cirkels op de cover van het boek. De verhalen delen eenzelfde oppervlak, maar ze beslaan ook een eigen, uniek verhaal. Het zijn 2 verhalen vanuit het gezichtspunt van allebei de broers. Ze spelen ook allebei in hun 14e levensjaar. Beschrijft Jonathan de periode kort voor hij zijn moeder verliest, als hij net 14 is. Het verhaal van Stefan vertelt over de tumor die hem treft en het gevecht tegen de kanker die hij voert.

Hierbij worden de hoofdstukken afgewisseld met korte citaten, waarin de wanhoop spreekt. Zo opent het deel van Stefan met de volgende tekst:

Met dit verhaal ga ik de dood in.
Maar dan herschrijf ik het toch gewoon.
Maar kan dat het einde veranderen?

Het tweede deel laat dit ook doorschemeren, want is Stefan wel de verteller van dit verhaal? Het lijkt op alles dat Jonathan voor zichzelf dit schrijft uit naam van Stefan. In een poging zijn broer weer tot leven te wekken. Het einde is inderdaad niet te veranderen.

Daarmee krijgt Net veertien iets van een politieverslag. Ze delen dezelfde geschiedenis maar geven er toch een andere kijk op. De poging om het verhaal te herschrijven, mislukt jammerlijk. Want elke keer brengt het tot dezelfde afloop. Dat is de bijtende emotie van deze roman, zonder ook maar ergens emotioneel te worden.

André Platteel: Net veertien. Utrecht: Uitgeverij Magnolia, 2016. ISBN: 978 94 9224 1122. 220 pagina’s. Prijs: € 18,95. Bestel

Een perfecte dag voor literatuur

Dit is mijn bijdrage over de roman Net veertien van André Platteel. We lezen dit boek bij Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nl. Lees de bijdragen van anderen in de reacties.

Klieder jij in boeken? #50books vraag 43

img_20161021_100423.jpgVoor de blogleesclub Een perfecte dag voor literatuur lazen wij vorige week bespraken wij Hoe lees ik? van Lidewijde Paris. In de inleiding van haar boek vertelt ze hoe zij leest:

Als ik lees, heb ik altijd een potlood bij de hand. Ik zet dus puntjes en strepen, smileys en m’s. Ik maak stambomen, schrijf namen van personages bovenin, noteer voorin of welke bladzijden ik mooie citaten heb gevonden of een verklaring voor een titel. Alles wat mij opvalt tijdens het lezen is meestal wel ergens in die aantekeningen te vinden. Het ziet er niet uit en niemand wil ooit een boek van mij lenen, maar voor mij is het handig. Ik zie het als een spel dat ik met de schrijver en het boek speel. Of zij spelen met mij. (17)

Voor leesblogger Peter is dit een feest der herkenning. In zijn blogpost Hoe leest zij over het boek van Lidewijde Paris laat hij een bladzijde zien uit een boek dat hij leest. Het is een slagveld aan lijnen, cirkels en opmerkingen. Zo leest hij.

Ik ben wat voorzichtiger. Voor mij blijft het hooguit beperkt tot wat streepjes in de kantlijn. Ik schrijf vooral op een los stukje papier. Bij het schrijven over het boek zoek ik die passages op. Soms begin ik weer het boek te lezen, op zoek naar fragmenten die ik graag wil citeren. Niet altijd ideaal, maar het kliederen in mijn boeken, vind ik een ergere zonde.

Dat brengt mij bij de boekenvraag vandaag:
Klieder jij in je boeken?

Maak je aantekeningen in de kantlijn, onderstreep je fragmenten, omcirkel je de belangrijke woorden of schrijf je opmerkingen over personages bovenin? Noteer je elk idee of gedachte die je hebt bij de tekst? Of laat je alles mooi schoon?

Ik ben heel benieuwd naar jullie verhalen.

Blog mee over #50boeken

Schrijf een blog over de vraag van vandaag en laat hieronder in de reactie een linkje naar je site staan. Heb je zelf een idee voor een vraag? Ze zijn van harte welkom. Mail gerust een vraag of stel hem in via het contactformulier.

#50books

De leesvraag #50books is een initiatief van Peter in 2013. Martha nam het in 2014 over en in 2015 ging Peter zelf weer verder. Vanaf de eerste vraag doe ik regelmatig mee. Naar overzicht van alle vragen.

Hoe lees ik?

img_20161015_145036.jpgBoeken lees ik al mijn hele leven. Ik ben in de loop van de jaren wel anders gaan lezen. Meer gericht op wat de tekst met mij doet. De betekenis die ik erin leg en hoe ik het verhaal bleef. De rol van de lezer zie ik als de belangrijkste schakel. Zonder de lezer bestaat de tekst niet.

Lidewijde Paris geeft in haar boek Hoe lees ik? allerlei aanwijzingen hoe je een boek kunt lezen. Ze heeft haar verhaal opgedeeld in 3 delen: basisbegrippen, stijlfiguren en context. Het uitgangspunt is het lezen van een roman.

Wat gebeurt er in een roman?

De aanleiding is een gesprek met een lezer in de boekwinkel over een roman van Grøndahl. De vrouw waarmee ze spreekt vraagt zich af wat er in de roman gebeurt. Later geeft ze een lezing in de boekwinkel in Heemstede. Aan de hand van een stapel romans vertelt ze over haar avonturen bij het lezen:

Of die ene mevrouw erbij was, weet ik helaas niet. Ik hoop van wel. Aan de hand van Grøndahls boek – Dat weet je niet had ij door haar vraag immers een extra betekenis gegeven: hoe literatuur werkt, dat weet je soms niet. En ik dank aan haar indirect de titel van mijn boek: Hoe lees ik?

In eerste instantie helpt Lidewijde Paris om meer grip te krijgen op de tekst. Ze begint groot en zoomt steeds verder in op kleinere onderdelen. Zo noemt ze motief en thema, kijkt ze naar verteller en perspectief, tijd en kijkt ze naar de structuur en verhaallijnen. Allemaal ingrediënten om als lezer meer uit een verhaal te kunnen halen.

Als ze aan het eind van het boek met haar buurvrouw over lezen praat, zegt haar buurvrouw dat ze zich juist wil ontspannen. Zou ze met dit boek haar buurvrouw helpen of blijft literatuur moeilijk voor haar. Sommige onderdelen die Lidewijde Paris noemt, heb ik al op de middelbare school gehad en helpen mee bij een goed begrip van de roman. Andere aspecten heb ik later bij mijn studie Nederlands verder uitgediept. Maar dat betekent niet altijd dat ze van waarde zijn.

Plezier in lezen

Voor mij dragen ze zeker bij aan het plezier waarmee ik een roman lees. Of iedereen dat zo ervaart, weet ik niet. Het is onderdeel van mijn eigen twijfel rond literatuur en hoe anderen dat ervaren. Niet iedereen waardeert schoonheid op dezelfde manier. En of en hoe je dat kunt leren, is lastig te bepalen. Net zoals dat ik nooit uit kan leggen waarom ik een psalm zo mooi vind.

Ze levert echter prachtige voorbeelden aan in haar leesboek. De keuze in de korte verhalen die ze opvoert, is bijzonder sterk. Ze laat je kennismaken met schrijvers als Sefi Atta, T.S. Boyle en Olaf Olafsson. Het zijn erg indrukwekkende verhalen en ik vind het bijna spijtig dat ze hier niet dieper op ingaat. De hoeveelheid verhalen die ze aanhaalt is namelijk soms een beetje overweldigend.

Mooie voorbeelden

Daarmee heb ik vooral plezier gehad aan de voorbeelden die ze gaf. Ze citeerde de hele verhalen en dat leverde een onverwacht genoegen op. Het maakt dit boek ook voor de ervaren lezer de moeite waard het te lezen. Al ben ik het inhoudelijk niet altijd eens. De zoektocht naar de intentie van de schrijver, heb ik namelijk al heel lang geleden opgegeven.

Lidewijde Paris: Hoe lees ik? Met inspirerende voorbeelden uit de literatuur. Amsterdam: Nieuw Amsterdam uitgevers, 2016. ISBN: 978 90 468 2108 4. 288 pagina’s. Prijs: € 17,99. Bestel

Een perfecte dag voor literatuur

Dit is mijn bijdrage over Hoe lees ik? van Lidewijde Paris. We lezen dit boek bij Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nl. Lees de bijdragen van anderen in de reacties.

Op zoek naar plaatsen – #50books antwoorden vraag 27

Roepen bepaalde literaire verhalen of romans je op om een bepaalde plaats te bezoeken? Dat is de boekenvraag van deze week. Martha noemt in haar blog over plaatsen en boeken de roman Labyrinth van Kate Moss. Het speelt in de Languedoc nabij Carcassonne. In dit landschap vol kastelen en andere Middeleeuwse bouwwerken speelt de roman van Kate Moss. Hier zou Maria Magdalena met de heilige graal zijn gevlucht.

Wel de plaats, niet het boek

Ze is er alleen nog nooit geweest. Precies het omgekeerde is voor haar het geval met Agneta van Jan van der Mast. Ze kent de wijk goed, maar het boek niet. Dat gemis is goedkoper en eenvoudiger op te lossen. Ze hoeft er alleen maar voor naar boekwinkel of bibliotheek en het boek te lezen. De rit naar de Languedoc is iets kostbaarder en tijdrovender, maar ligt ook niet verschrikkelijker ver. Allebei goed te doen om deze zomermaanden te gaan doen.

Boeken en Berlijn

Jannie beantwoordt haar eigen vraag in een prachtige blog over hoe zij zich verdiept in Berlijn voor ze de stad bezoekt. Voor haar is het niet de Lonely Planet maar het boek Boze geesten van Berlijn van Philippe Remarque, maar ook Alleen in Berlijn van Hans Fallada. Thuisgekomen was ze nog zo vervuld van Berlijn dat ze Rode liefde, een Oost-Duitse familiegeschiedenis van Maxim Leo las. Niet een literair boek, maar wel meeslepend.

Boeken over Berlijn

Over Berlijn is er overigens ontzettend veel te lezen, niet alleen het vorig jaar verschenen boek Duel met paard van Pauline Genee, maar ook de reisverhalen en romans Cees Nooteboom, waarin de stad een prachtige hoofdrol speelt. Ik zou bijna een blogpost kunnen maken met een enorme lijst aan boeken over de Duitse hoofdstad.

Frederiksoord en Veenhuizen

Daarnaast vertelt Jannie in haar blog hoe ze Frederiksoord en Veenhuizen via de omgekeerde route leert kennen. Bij een bezoek aan de musea, koopt ze het boekje Een steen in de vijver van L. Lambregts. Later maakte ze via Suzanna Jansen kennis met de wereld in het strafkamp Veenhuizen. Overigens ook over deze belevingswereld, lazen we Hollands Siberië van Mariët Meester voor Een perfecte dag voor literatuur. Een schitterende roman.

Praag en Gustav Meyrink

Voor Wim is de stad Praag vooral gaan leven door de schrijver Gustav Meyrink (1868-1932). Hij kende het Praag van Franz Kafka, maar de roman De Golem heeft zijn liefde voor de stad versterkt. Veel plaatsen die in de roman een rol spelen, heeft hij ook bezocht, zoals het oude getto en de Joodse begraafplaats.

Praag en Milan Kundera

Het bezoek aan de stad stimuleerde hem om alles te lezen wat er over Praag verschenen is of waar de stad een rol in speelt. Zo maakte hij kennis met het oeuvre van Milan Kundera. Wim merkt tegelijk op dat hij ook steden bezocht vanwege een film, zoals Venetië om alle plekken uit de film Don’t look now te bezoeken.

Lezen in de luie stoel

Voor blogger Niek ontstaat niet zo sterk de neiging om te gaan reizen naar aanleiding van een boek dat ze gelezen heeft. Zij vindt de reis in het hoofd bij het lezen zelf veel belangrijker. Lekker in de luie stoel maakt ze de grootste reizen al lezend. Het brengt haar op plekken waar ze anders nooit zou komen en nu bereikt ze deze vanuit haar eigen huis. Zonder een stap te hoeven zetten.

Vlieland wordt Texel

Daar heeft Lalagé ook een beetje last van. Zij vindt het ook heerlijk om een grote reis te maken door een boek te lezen. Ze hoeft niet zonodig het boek achterna. En de keren dat ze dan besluit om bijvoorbeeld naar Vlieland te gaan nadat ze Het leek stiller dan het was van Eva Kelder las, dan zijn de huisjes volgeboekt. Zodoende kwam ze op Texel aan. Ook leuk, maar natuurlijk niet echt een boek achterna.

Ze schrijft het heel mooi in een tijd waarin je alle plekken van de hele wereld kunt bereiken:

Als je de hele wereld kunt bereizen, bestaat de echte uitdaging erin thuis te blijven en de wereld daarvandaan te ontdekken.

Lees morgen de nieuwe boekenvraag.

#50books

De leesvraag #50books is een initiatief van Peter in 2013. Martha nam het in 2014 over en in 2015 ging Peter zelf weer verder. Vanaf de eerste vraag doe ik regelmatig mee. Naar overzicht van alle vragen.

Wie vlucht en wie blijft

image

De roman Wie vlucht en wie blijft van Elena Ferrante valt in een serie: De Napolitaanse romans. Het is het derde deel uit de reeks met als ondertitel Vroege volwassenheid en verhaalt over Lila en Elana, 2 vrouwen die in dezelfde buurt zijn opgegroeid, ongeveer even slim zijn en net zo begaafd in het schrijven en verwoorden van hun gedachten. Het boek is een internationale bestseller zegt de sticker op de cover.

In de roman gaan beide dames een totaal andere weg met hun gave. Elena gaat studeren in Pisa, terwijl Lila jong trouwt en kinderen krijgt. Ze zoeken allebei hun weg in de moeilijke mannenwereld. Lila scheidt al vroeg van haar man en wordt de schande van de wijk. Als Elana klaar is met studeren en haar eerste roman publiceert, valt zij ook ten prooi aan de dominante mannenwereld.

Ze trouwt met Pietro, professor aan een universiteit. Al snel krijgt ze een dochter, eigenlijk tegen haar zin. Ze komt dan terecht in een ongelukkig leven en laat zich drukken in de rol van moeder voor het gezin. Pietro vindt dat ze de kinderen moet opvoeden en eten koken.

Mijn hele wezen verzette zich tegen de moederrol. […] Maar ik hield vol, ik sloofde me af, deed alles zelf. Omdat er geen lift was in het gebouw, droeg ik de wandelwagen met het kleintje erin trap op, trap af, deed booschappen, kwam beladen met tassen weer terug, maakte het huis schoon, kookte en dacht: ik word voortijdig oud en lelijk, net als de vrouwen in de wijk. (226)

Het wordt haar allemaal teveel. Ze wil schrijven, maar alles wat ze op papier krijgt is dramatisch slecht. Als ze zwanger is van haar tweede kind en in een opwelling een roman schrijft, is niemand erover te spreken. Pas later ontdekt ze wat haar kracht is en schrijft over het feminisme, de rol waartoe vrouwen veroordeeld zijn.

Wat het precies is wat ze schrijft, kan ze niet goed benoemen. Enerzijds is het een verhaal, anderzijds een essay. Ze schrijft het, aangemoedigd door haar oude liefde Nino. Het schrijven van dit essay is haar bevrijding. De indrukken die dit artikel achterlaat bij lezers is overweldigend en geeft Elena het laatste zetje om haar leven te veranderen. De vraag is: wie vlucht en wie blijft.

Elena Ferrante: Wie vlucht en wie blijft. De Napolitaanse romans 3: Vroege volwassenheid. Vertaald uit het Italiaans door Marieke van Laake. Oorspronkelijke titel: Storia di chi fugge e di chi resta. Amsterdam: Uitgeverij wereldbibliotheek, 2016. ISBN: 978 90 284 2667 2. 416 pagina’s. Prijs: € 24,99. Bestel

Een perfecte dag voor literatuur

Dit is mijn tweede bijdrage over Wie vlucht en wie blijft van Elena Ferrante. We lazen dit boek bij Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nl. Lees de bijdragen van anderen in de reacties.

Kun je midden in een serie beginnen?

image

Hoe is het om midden in een serie aan een boek te beginnen? Kan het eigenlijk wel of verlies je teveel context van de andere romans om goed grip te krijgen op het verhaal? De Napolitaanse romans is een reeks waarin Elena Ferrante schrijft over 2 vrouwen: Elena en Lila. Beide vrouwen zoeken op hun eigen wijze hun weg in de dominante mannenwereld.

Daarbij vertelt Elena Ferena over het Italië vanaf de jaren ’50. De armoede in Napels, de kansen die vrouwen krijgen en de wereld onder arbeiders tegenover het intellectuele klimaat in de jaren ’70. Het is de tijd dat Germaine Greer en Simone de Beauvoir hun feministische boeken schrijven. Een periode waarin de voorvechters voor vrouwenrechten loskomen.

Lastig in te komen

Het is inderdaad lastig om goed in het boek te komen. Bovendien ervaar ik het soms net als iets te vrouwelijk. Het gaat dan over onderwerpen waar vrouwen zich heel goed in kunnen herkennen, maar waar ik als man van vindt dat ze wel een beetje overdadig aan bod komen. De bekommernissen over de opvoeding lijken soms echt een beetje teveel aandacht te krijgen.

Dat je midden in een serie begint, biedt een andere kijk op de personages dan wanneer je de 2 eerdere delen zou hebben gelezen. De ik-verteller Elena schrijft haar verhaal op aan de hand van de verdwijning van haar Lila. Het is een reconstructie waarbij alles wat ze nu vertelt, achteraf nieuwe betekenis krijg.

Proberen begrijpen

Elena probeert Lila te begrijpen, lijkt het. Daarom vertelt ze haar eigen verleden samen met dat van Lila. Ze kent deze vrouw al sinds haar jeugd in een Napolitaanse volkswijk. Deze geschiedenis komt mondjesmaat terug in het derde deel. In dit deel behandelt Elena vooral de periode van haar huwelijk met Pietro, een professor.

Ze spreekt Lila maar mondjesmaat, maar Elena weet toch een groot deel van het leven van haar oude stadgenote te vertellen. Ze doet dit bijvoorbeeld door Lila haar verhaal aan Elena te laten vertellen. Ze zitten samen op bed en Lila praat maar en praat maar, de hele nacht door.

Ik was een rustige luisteraar, liet haar praten. Sommige momenten van haar relaas raakten me erg, vooral als Lila’s gezicht en ook het verloop van haar zinnen plotseling smartelijk en nerveus verkrampten. Ik werd een sterk schuldgevoel bij mezelf gewaar, dacht: dit is het leven dat mij ook ten deel had kunnen vallen, en dat het niet is gebeurd, is ook haar verdienste. (158)

Het is de geschiedenis van een vrouw die in de fabriek werkt en in opstand komt tegen het gezag. Daar komt de roman goed los, onttrekt zich aan de beschouwingen en wordt het verhaal van een vrouw die vecht voor haar bestaan. Het is volgens de verteller de laatste keer dat Lila zo openhartig met haar spreekt. Dat buit ze uit.

Geen band opgebouwd

Persoonlijk had ik veel moeite om in de roman te komen. Waarschijnlijk omdat ik nog niet zo’n band heb opgebouwd met de personages omdat ik de 2 eerdere delen van deze reeks niet gelezen heb. Later in het boek komt steeds meer de drang om verder te lezen. Zeker ook als Lila haar geschiedenis vertelt in de nacht aan Elena. Dat komt ook door het onderwerp: de uitbuiting van fabrieksarbeiders, met name vrouwen.

Het huwelijk dat Elena beklemt, volgt daarna en dat verhaal grijpt je eveneens aan. Al blijft het een verhaal dat veel lange beschouwingen bevat die niet elke lezer pakken.

Elena Ferrante: Wie vlucht en wie blijft. De Napolitaanse romans 3: Vroege volwassenheid. Vertaald uit het Italiaans door Marieke van Laake. Oorspronkelijke titel: Storia di chi fugge e di chi resta. Amsterdam: Uitgeverij wereldbibliotheek, 2016. ISBN: 978 90 284 2667 2. 416 pagina’s. Prijs: € 24,99. Bestel

Een perfecte dag voor literatuur

Dit is mijn bijdrage over Wie vlucht en wie blijft van Elena Ferrante. We lezen dit boek bij Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nl. Lees de bijdragen van anderen in de reacties.