Tagarchief: een perfecte dag voor literatuur

Ik worstel en kom boven

Op de cover prijkt een lynx, de oren wijzen opzij met een puntig uiteinde. De klauwen in rusttoestand op de grond, maar ondertussen loeren de ogen je fel aan. Waarom een lynx? Misschien omdat er een passage hierover gaat in het boek.

De hoofdpersoon en titelheld van het verhaal Stephen Florida kijkt in het notitieboekje van zijn trainer Fink en leest daar:

Luipaarden vallen de tempel binnen en drinken de offerkruiken leeg; dat gebeurt telkens opnieuw; uiteindelijk kan men het voorspellen en wordt het onderdeel van de plechtigheid. (195)

Worstelen wordt in de roman Stephen Florida van Gabe Habash een heuse kunstvorm. Bijna poëtisch. Een ruwe vechtsport valt uit in een wereld waarin alles samenhangt: literatuur en jazz bijvoorbeeld. Zo krijgt het ogenschijnlijke gevecht meerdere lagen.

Wereld van de worstelaars

De roman Stephen Florida neemt je mee in de wereld van de worstelaars. De hoofdpersoon en titelheld van het verhaal Stephen Florida is een worstelaar en student. Hij combineert beide elementen op een bijzondere manier in zijn leven.

Maar zoals in het hele leven, is de grootste worsteling voor Stephen, Stephen zelf. De grootste vijand ben je zelf, zoals ook uit deze roman overduidelijk blijkt. Het brengt ook de vertwijfeling met zich mee die door het hele boek heen loopt. Want is Stephen Florida wel Stephen Florida? Hij is op uitnodiging van Hillboro High School’:

Het ging allemaal razendsnel. Ze zeiden dingen zoals dat het qua toelatingsexamen goed zou komen, dat alles in kannen en kruiken was, en noemden me al die tijd Stephen Florida. (19)

En dat noemen ze hem de hele roman door. Het wordt niet duidelijk of hij echt zo heet. Stephen is een 17-jarige jongen die al een veelbewogen leven achter zich heeft. Zijn ouders zijn er niet meer en het gemis naar hen is enorm aanwezig.

Familie

De familie speelt op de achtergrond van het verhaal een rol. De eenzame Stephen vindt maar moeilijk zijn draai op school. Ook in de training is hij een eenling. Apart van de rest probeert hij door te breken en gaat het gevecht aan met zijn tegenstanders. Niet in het minst zijn innerlijke tegenstander.

Zeker, hij vindt ook steun. Bij Mary Beth. Alleen besluit ze om weg te gaan. Ze laat hem in de steek omdat ze meer kansen ziet in een andere stad, in een andere staat. Ze kan aan de slag als assistent in een museum in Michigan. Daarmee is hij weer terug in de eenzaamheid. Zeker ook nadat hij geblesseerd raakt aan zijn knie.

Zoektocht naar erkenning

Stephen zoekt naar erkenning en vecht daarbij niet alleen met anderen, maar vooral met zichzelf. Het is meer dan kracht dat hij moet hebben. Hij moet vooral doorzettingsvermogen hebben. Elke tegenslag moet hij overwinnen. Daarbij kiest hij zijn eigen weg en dat zal hem zeker geen windeieren leggen.

Mensen krijgen geen vat op hem, wat hem ergens onoverwinnelijk maakt. Hij laat zich niet dwarszitten en wordt in gedachten omringd door de mensen van wie hij houdt. De mensen die hij mist. Ze staan bij hem, waarbij de steun onvoorwaardelijk is. Dat hij hierbij zijn tegenstander doorgrondt, maakt het boek mooi en ontroerend tegelijk.

Toch mis ik bij het lezen iets. Het is een natuurlijke spanning die je door het verhaal drijft, maar tegelijkertijd blijft de echte reden waarom je wilt lezen onbeantwoord. Deels geeft dit het boek een geheimzinnigheid. Deels laat het een beetje teleurstelling achter.

Thomas Mann

Het boek De toverberg van Thomas Mann, vormt een mooie literaire tegenhanger in Stephen Florida. Aan het begin van de roman verwijst de verteller naar dit boek van de Duitse schrijver. De oma van Stephen las het, maar kwam niet verder van het eerste hoofdstuk.

Ze sterft en neemt al het licht mee, deelt de verteller mee. Later verkoopt Stephen al zijn studieboeken en koopt een morsig exemplaar van De toverberg. Het boek verwijst naar zijn oma, die volgens de ik-verteller in de hemel nog steeds Thomas Mann leest.

Hij gedraagt zich hetzelfde als zijn oma:

Ik lees het eerste hoofdstuk van Thomas Mann. Dan lees ik het nog een keer. (217)

Een mooie verwijzing naar zijn grootmoeder. Alleen blijft het voor mij onduidelijk waarom de verteller Thomas Mann aanhaalt. De kracht van dit boek zit in het aanhalen van die dingen die bijna geobsedeerd overal langskomen.

Het verwijst naar de geheimzinnigheid die in de katachtige van de omslag schuilt. De scherpe klauwen; gaan ze nog iets pakken of hebben ze zojuist iets gepakt?

Het laat je niet los.

Een perfecte dag van de literatuur

We lezen deze week Stephen Florida van Gabe Habash. Een bijzonder debuut. Het boek is in november gekozen als Boek van de Maand bij DWDD. Ik lees het boek samen met een aantal andere liefhebbers:

Lees mijn andere bijdragen voor Een perfecte dag voor literatuur

Gabe Habash: Stephen Florida. Oorspronkelijke titel: Stephen Florida. Vertaling Joris Vermeulen. Nieuw Amsterdam, 2018. ISBN: 978 90 468 2306 4. Paperback. 320 pagina’s. Prijs: € 22,99. Bestel

Al dente

In Darko’s lessen zitten heerlijke zinnen waar ik waanzinnig van kan genieten. Ook de erotiek weet Michelle van Dijk prachtig te schilderen in de taal. Zonder plat of banaal te worden, krijgt de taal zelf de opwindende lading. Erg knap. De verteller verleidt hier de lezer echt.

Neem bijvoorbeeld de opmerking in de keuken. Janna nodigt Darko uit bij haar thuis om te komen eten. Ze heeft pasta gehaald, Parmaham en Parmezaanse kaas. Ze draagt een rood jurkje. Een rode omslagjurk waarmee de overslag in het decolleté altijd voor een volle boezem zorgt. Net als de taille die in zo’n jurk bij toverslag kan worden gevormd, ook al heb je hem niet. Zo heeft elke vrouw een zandloperfiguur in een dergelijk jurkje.

Voor ze aan koken toekomt, schuift hij haar slipje naar beneden en likt haar snel.

Het grappigste was dat we nog niet eens geneukt hadden en dat Darko op dat moment zei: ‘Zullen we nu een hapje eten?’ Maar toen ik in de weer half omgewikkelde jurk bij de drie-minuten-pasta stond, kwam hij achter me staan en neukte hij me precies al dente. (57)

Een zin waar ik echt ontzettend van kan genieten, met veel bravoure en humor. Je ziet het voor je en weet ook precies wat het voor een vrijpartij is. Romantische liefde waarbij de seks proeft als heerlijke pasta bij de Italiaan.

Michelle van Dijk: Darko’s lessen. Roman. Rotterdam: Uitgeverij Douane, 2017. ISBN: 978 90 72247 98 8. Prijs: € 17,50. 180 pagina’s.Bestel

Een perfecte dag voor literatuur

Dit is mijn 2e bijdrage over de roman Darko’s lessen van Michelle van Dijk. We lezen dit boek bij Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nl. Lees de bijdragen van anderen in de reacties.

Darko’s lessen

Hoe leuk om een boek te bespreken van een schrijfster die ik ken. Niet alleen als medeblogster voor de leesclub Een Perfecte Dag voor Literatuur, maar ook als medestudente Nederlands en Algemene literatuurwetenschap in Leiden.

Ik herinner mij haar verhalen, literaire analyse van Huizinga’s Herfstij der Middeleeuwen en later haar pakkende blogs. Dat alles liet zien: een schrijver in hart en nieren. Het wachten was op de roman. Die is er nu in de vorm van Darko’s lessen. En wat voor een roman is het!

Alex Boogers

We waren allebei geraakt door de Rotterdamse roman van Alex Booogers over Aaron Bachman in Alleen met de goden, we lazen het bij de leesclub voor boekenbloggers Een perfecte dag voor literatuur. Ze mocht hem later interviewen. Helemaal terecht kreeg hij het eerste exemplaar overhandigd van Michelle van Dijks debuurtroman.

De stijl en thematiek van Michelle van Dijks roman laten namelijk zien dat ze door hem geïnspireerd is. Maar ze heeft wel een heel eigen, pakkende stijl. Wat een boek is het debuut! Ik werd gegrepen door de stijl, de humor en de erotiek. Het bijzondere contrast tussen de verteller en hoofdpersoon tegenover zijn muze, de 15 jaar oudere docente Janna.

Werelden samenvoegen

Michelle weet in haar boek 2 werelden samen te brengen die tegen elkaar schuren, maar elkaar wel opzoeken en heel soms ook vinden. Een indrukwekkend verhaal waarin de hoogopgeleide de lageropgeleide ontmoet. Ze zijn gefascineerd door elkaar, maar laten zich ook weerhouden de ander echt te ontmoeten.

De ik-verteller Darko komt uit Servië en is gevlucht uit zijn vaderland vanwege de oorlog. Eigenlijk is hij met zijn ouders gegaan. In Rotterdam terechtgekomen volgt hij avondonderwijs en probeert zijn Nederlands te halen. Zij maakt zich druk over haar baan of mobieltje als ze dat een minuut kwijt is.

Afgeleid door verleden

Het staat in schril contrast met de leergierige Darko die al Nederlands probeert te leren sinds hij in Nederland is. En dat lukt moeizaam. Hij wordt afgeleid door zijn verleden (en moeder!) en hobbelt van school naar school, zonder een diploma te halen. Daarom is hij aan het begin van de roman verhuizer.

Terwijl hij Nederlands leert, schrijft zijn verhaal aan Janna. Het is een liefdesgeschiedenis die hij aan het papier toevertrouwd. Eigenlijk alleen bedoeld voor zijn liefde: Janna. Zij is zijn docente Nederlands en leest mee. Ze is onder de indruk van zijn verhalen. Ze stimuleert hem om verder te schrijven. Zo leert hij de taal het beste en uiteindelijk overtreft hij zichzelf.

Hij schrijft vooral om niet te vergeten en hij schrijft voor haar:

‘Ja, maar dat is wat ik wil: niets vergeten van hoe ik jou heb ontmoet, van wat er tussen ons gebeurt.’ (42)

Als hij niks meer van haar hoort, blijft hij schrijven. Hij raakt zijn baan kwijt en vindt iets als klusser. Het verandert zijn situatie. Als Janna hem plotseling uitnodigt om iets te gaan drinken, blijkt ze iets anders te willend an hij verwacht.

Zijn verhaal, haar verhaal

Ze wil zijn verhaal. Het geeft een boeiende inkijk hoe Janna eigenlijk in het leven staat. Zo verandert de liefdesgeschiedenis. Waarin een oorlog een rol speelt waar we in Nederland best zwartwit over denken.

Voor mij zijn Darko’s lessen ook boeiende lessen om te lezen. Michelle van Dijk weet op een overtuigende manier 2 werelden tegenover elkaar te zetten en samen te brengen. De verhalen over het verscheurde land Joegoslavië zijn prachtig en maken de hoofdpersoon en eigenlijke verteller alleen maar mooier en zwakken Janna af.

Je snapt niet waarom hij zo achter haar aan blijft lopen. En daar zit meteen de tragiek van het verhaal. Daarmee is Darko’s lessen een boek dat blijft hangen, vraagt om opnieuw te lezen en nieuwsgierig maakt naar nieuw werk van Michelle van Dijk.

Bedankt voor deze prachtige roman Michelle!

Michelle van Dijk: Darko’s lessen. Roman. Rotterdam: Uitgeverij Douane, 2017. ISBN: 978 90 72247 98 8. Prijs: € 17,50. 180 pagina’s.Bestel

Een perfecte dag voor literatuur

Dit is mijn bijdrage over de roman Darko’s lessen van Michelle van Dijk. We lezen dit boek bij Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nl. Lees de bijdragen van anderen in de reacties.

Mooie zinnen of niet?

Noodweer van Marijke Schermer bevat een paar mooie zinnen. Een paar voorbeelden:

Het water lijkt dikker dan anders […]. (56)

Of:

Eindeloos bespraken ze hun eerste ontmoetingen, reconstrueerden ze hun gedachten, fabuleerden ze variaties, slepen ze de herinneringen scherp, wreven hem op tot een schitterend bewijs. (83)

Maar wat staat hier eigenlijk? Als je erover nadenkt blijft er van dit fragment weinig over van betekenis.

Of:

Haar stilte veroorzaakt meegaandheid. (106)

Allemaal zinnen die zich soms heel fraai poëtisch gedragen. Binnen het verhaal passen ze goed, al zorgen ze soms ook voor vertragingen. Niet altijd welkom, maar het geeft de roman Noodweer wel een beetje jus om de droge prak wat smeuïger te maken.

Marijke Schermer: Noodweer. Roman. 3e druk. Amsterdam: Uitgeverij Van Oorschot. ISBN: 9789028261648. Prijs: € 17.50. 160 pagina’s.Bestel

Een perfecte dag voor literatuur

Dit is mijn tweede bijdrage over de roman Noodweer van Marijke Schermer. We lezen dit boek bij Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nl. Lees de bijdragen van anderen in de reacties.

Noodweer

De roman Noodweer van Marijke Schermer bevat een geheim. Het is het geheim van de hoofdpersoon Emilia. Ze is getrouwd met Bruch. Als het hoge water van de rivier hun dijkhuisje bedreigt, stijgt het water haar letterlijk aan de lippen. Ze moet het vertellen of ze wordt gek.

Tussen de bedrijven door volgt het verhaal hoe ze Bruch heeft ontmoet. Het is bijna een doktersroman. Na de fatale avond, komt ze hem tegen in het ziekenhuis waar ze behandeld wordt. Ze wil een nieuw leven beginnen en besluit voor Bruch te verzwijgen wat er is gebeurd.

Bruch is een knappe man die heel wat lijkt van voren. Tot je hem van achteren of opzij ziet en hij niet veel meer is dan een slungelige magere man, constateert de verteller. Helemaal als de kleren uit gaan, blijft er weinig meer over.

Ze heeft hem leren kennen toen hij al af was, toen hij de indruk wekte dat hij af was. Hij was vierendertig. Hij had een witte jas waarin uit een borstzakje een rijtje pennenkopjes satk. Internist, immunoloog, geïnteresseerd in de manieren waarop het lichaam zich in zichzelf keert. (30)

Emilia is een begenadigd statisticus. Samen met 3 compagnons heeft ze een eigen bedrijfje. Ze staan voor de tussen het geld of de bijzondere opdrachten. Een van hen gaat weg, bij een verzekeringsmaatschappij werken om complexe risicoberekeningen te maken.

De verhuizing naar een buitendijks huisje, ver en afgelegen, gooit roet in het eten. Ze mist de drukte van de stad. De eenzaamheid en de afgelegen plek waar het huis staat, maken haar helemaal gek. Ze kan het niet aan.

Het verhaal kronkelt langzaam vooruit. Zeker, er zitten mooie ideeën in en de verteller formuleert mooie zinnen die diepzinnig ogen, maar de roman mist wel snelheid.

Gelukkig bevat Noodweer ook enkele boeiende wendingen. Zoals het idee van Emilia dat zij een geheim voor Bruch heeft. Ze blijkt namelijk niet de enige te zijn met een geheim. Het geeft het verhaal een mooi einde. Al blijft voor mij de gedachte overeind of het niet allemaal wat sneller en korter had gekund.

Marijke Schermer: Noodweer. Roman. 3e druk. Amsterdam: Uitgeverij Van Oorschot. ISBN: 9789028261648. Prijs: € 17.50. 160 pagina’s.Bestel

Een perfecte dag voor literatuur

Dit is mijn bijdrage over de roman Noodweer van Marijke Schermer. We lezen dit boek bij Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nl. Lees de bijdragen van anderen in de reacties.

Reizen

In de roman Het purperen land woont Selina DeJong bij het gezin van Klaas Pool. De Nederlandse boer vindt dat zijn oudste zoon Roelf moet meehelpen op de boerderij. Terwijl Selina deze leergierige jongen graag wil helpen. Hij is ontzettend slim en daarom probeert ze op de momenten dat hij tijd heeft, hem les te geven.

Roelf leent boeken van haar. Hij verslindt ze. Roelf houdt er veel van om in de werkplaats te werken en maakt bijvoorbeeld een prachtige houten kist voor Selina, die ze volgens Nederlandse traditie van hem krijgt op haar bruiloft.

Hij had het hout gebeitst en glanzend gepoetst, en haar initialen S.P.D. gevolgd door het jaartal 1890 op de voorkant gegraveerd, in dezelfde zwierige stijl als die op de antieke kist. Het was een fraai staaltje ambachtswerk, zeker voor een jongen van dertien, waar zelfs een man welke leeftijd dan ook zich niet voor hoefde te schamen. Het was het enige mooie geschenk onder Selina’s onelegante, boerse huwelijkscadeaus. (103)

Als Klaas Pool na het overlijden van zijn vrouw Maartje, trouwt met de weduwe Paarlenberg, vlucht Roelf het huis uit. Hij gaat nog even langs Selina. Wil haar de geleende boeken teruggeven, maar hij mag ze hebben van Selina. Ze geeft hem zelfs wat van haar kostbare geld mee.

Roelf verdwijnt uit de gemeenschap en komt pas vele jaren later terug. Als hij een beroemd kunstenaar is. Hij laat zien dat het volgen van je eigen weg tot succes leidt. Het geld van Selina’s zoon Dirk is verdiend door te doen wat anderen van hem willen. Roelf daarentegen werkt vanuit zichzelf en wordt kunstenaar in Parijs. Hij heeft zo’n beetje alle beroemde mannen van Europa mogen portretteren.

Volgens Roelf heeft Selina hem gevormd en als eerste verteld wat schoonheid is:

‘Ze is grandioos. Ze kweekt groenten.’ (310)

Ze is heel trots op Roelf. Hij heeft de wereld gezien. Als ze dan verzucht dat zij nooit is weggeweest en altijd in High Prairie heeft gezeten, dan antwoordt Roelf resoluut dat ze zich vergist:

‘Jij bent overal ter wereld geweest,’ zei Roelf. ‘Je hebt de mooiste plaatsen in het mooiste licht gezien. Weet je nog dat je mij vertelde dat je vader eens had gezegd, toen je nog een klein meisje was, dat je in de wereld maar twee soorten mensen hebt die er echt toe doen. De ene soort was koren en de andere smaragd. Jij bent koren, Selina.’
‘En jij bent smaragd,’ zei Selina meteen. (315/316)

Als Dirk dit hoort, maalt er bij hem enkel de gedachte door zijn hoofd dat hij een dooie diender is. De luxe waarmee hij zich omringd heeft, mist de schoonheid waar Roelf en Selina wel naar kijken. De schoonheid die je vormt en verder helpt. Dat is misschien wel de belangrijkste les die je leert na het lezen van Edna Ferbers klassieker So Big.

Edna Ferber: Het purperen land. Oorspronkelijke titel: So Big (1924). Nederlandse vertaling: Lisette Graswinckel. Amsterdam: Nieuw Amsterdam Uitgevers, 2016. ISBN: 978 90 468 2145 9. 320 pagina’s. Prijs: € 19,99.Bestel

Een perfecte dag voor literatuur

Dit is mijn 3e bijdrage over de roman Het purperen land van Edna Ferber. We lezen dit boek bij Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nl. Lees de bijdragen van anderen in de reacties.