Tagarchief: bus

Gestrand in Den Haag

image

De treinkaartjes van Blokker gaan hun laatste dagen in. Daarom willen we een dagje naar Rotterdam. Het zit niet echt mee, er zijn werkzaamheden. Daarom moeten we het eerste deel van de reis per bus reizen.

Het heeft ook wel wat om de wereld zo vanuit een touringcar te zien. Het treinloze spoor tergt mij. Waarom rijdt daar niks? De werkzaamheden winnen het van het treinverkeer.

image

Het vervolg van de reis moet per stoptrein vanuit Weesp. Dat kost kostbare tijd, maar we zitten gezellig bij elkaar. De trein rijdt niet rechtstreeks naar Rotterdam, in tegenstelling tot de intercity die we anders genomen zouden hebben.

We stappen in Leiden uit om over te stappen op de intercity, vermeldt het bord dat de trein niet verder rijdt dan Den Haag. Te laat om weer in de stoptrein te springen, daarom nemen we de intercity naar Den Haag Centraal en maken er een dagje Den Haag van.

image

Het station is veranderd sinds de laatste keer dat ik hier was. Vanuit de stationshal zie je een hoge toren die naast het station is gebouwd. Het plafond is van glas, er is een patroon in verwerkt.

In Den Haag hebben we het Mauritshuis nog niet bezocht, daarom lopen we vanaf het station naar het Plein. Het is niet zo heel druk in het museum dat een paar jaar geleden helemaal is vernieuwd. We starten in de kelder en klimmen dan omhoog in het oude gebouw.

image

Voor de wisseltentoonstelling kun je naar het gebouw aan de andere kant van de weg. De lange rij voor de selfies uit de Gouden Eeuw, schrikt voldoende af. Daarom bezoeken we het oude Mauritshuis. De vaste collectie geeft ons meer dan genoeg te zien.

Dan staan we even later oog in oog met de hoge kunst. We zien de kunstwerken die onderdeel vormen van het collectieve geheugen, met als hoogtepunt het Meisje met de parel van Johannes Vermeer, de Stier van Paulus Potter en werken van Rembrandt van Rijn en Jan Steen.

image

Doris geniet van een wintertafereel van Hendrick Avercamp. Het schilderij zien we meteen bij binnenkomst in de eerste zaal. Daarna lopen we van hoogtepunt naar hoogtepunt van de Nederlandse schilderkunst uit de Gouden eeuw.

image

Dark Star Safari

20140831_184225Het laatste dikke reisboek van Paul Theroux dat nog op mijn leeslijst stond: Dark Star Safari, Een reis van Caïro naar Kaapstad. Het is de grote Afrikareis van Paul Theroux.

Tien jaar later probeerde hij het nog eens, andersom en via de andere kant: vanuit Kaapstad naar het Noorden via de Westelijke route. Deze tocht breekt hij af, voor het eerst. Het boek verscheen vorig jaar in Nederland en ik las het meteen.

Nu was het tijd mij te wagen aan de eerdere Afrikareis. In 2001 maakt Paul Theroux de reis door Afrika. Hij komt aan in februari en vertrekt aan het eind van het jaar uit Zuid-Afrika, kort na de begrafenis van Reinhold Cassirer, de echtgenoot van de schrijfster Nadine Gordimer.

Het is een zware reis dwars door Afrika. Paul Theroux legt een gedeelte per trein af, maar het grootste gedeelte van de reis, legt hij af in bussen. Als hij bij Nadine Gordimer op bezoek is, zegt ze niet voor niks steeds dat hij per bus gekomen is vanuit Caïro. Een prestatie die weinig mensen hem kunnen navertellen.

Onderweg neemt Paul Theroux de situatie in ogenschouw. Het stemt hem somber. Hij ziet eerder een verslechtering dan een verbetering met de tijd dat hij in Afrika werkte.

Wel geniet hij van de ontmoetingen met de mensen en de verhalen die hij hoort. Ook bezoekt hij de plekken van zijn herinnering aan Afrika, de tijd dat hij docent was. Hij ziet dat sommige van zijn leerlingen goed zijn terechtgekomen.

Ik kon moeilijk in het boek komen. Paul Theroux kon niet zo goed richting geven aan het verhaal. Er zat veel minder sterk een leidmotief in dan in andere reisboeken. Pas verderop komt het verhaal los. De trein en bus vervullen een veel minder belangrijke rol in het boek.

Ze vervoeren hem van a naar b. In tegenstelling tot de treinboeken doet hij de verhalen niet op in de trein, maar komt ze tegen op de stations of in de steden die hij aandoet. Deze manier van reizen kom je al tegen bij zijn Chinareis of als hij langs de kust van het Verenigd Koninkrijk loopt. De reis in de bus is een heuse belevenis, maar hij doet er niet de verhalen op die hij bij zijn eerdere treinreizen meemaakte.

Daarmee is Dark Star Safari, de ultieme safari door Afrika.

Paul Theroux: Dark Star Safari, Een reis van Caïro naar Kaapstad. Oorspronkelijke titel: Dark Star Safari. Vertaald door Tinke Davids. Amsterdam/Antwerpen: Uitgeverij Atlas, 2003. ISBN: 90 450 1056 9.

Laatste trein naar Zona Verde

image

Ik las de aankondiging van het laatste reisverslag van Paul Theroux: Laatste trein naar Zona Verde, Mijn ultieme Afrikaanse safari. Het is een vertaling van het eerder dit jaar verschenen The last train to Zona Verde, My ultimate African safari.

Wat was ik nieuwsgierig naar dit boek in de vertaling van Nan Lenders (met dank aan Anneke Bok). Het laatste reisboek van Paul Theroux en het omslag met de locomotief in de Afrikaanse ochtendzon beloofde een treinreis. Wat verlangde ik naar dit verslag uit Zuid-Afrika, Namibië en Angelo. Ik zou kennismaken met een heel ander soort treinen.

Het zou misschien vergelijkbaar zijn met het tien jaar eerder geschreven Dark Star Safari. Maar dit boek was niet helemaal een treinboek zoals dat wel het geval is met De grote spoorwegcarrousel, De oude Patagonië expres en het boek China, per trein of het vijf jaar geleden verschenen De grote spoorwegcaroussel retour. Daarvoor is het spoorwegnet in Afrika veel te versnipperd.

Maar bij het lezen van Laatste trein naar Zona Verde van Paul Theroux herkende ik weinig van de treinboeken erin terug. Zelfs de gedetailleerde vorm van observeren en beschrijven is verruild voor een andere, meer essayistische benadering. Het lijkt of in elk hoofdstuk Paul Theroux een bepaald aspect van Afrika wil behandelen. Daar fietst soms een situatie of persoon doorheen die hij onderweg is tegengekomen.

Drie treinen

In Laatste trein naar Zona Verde neemt Paul Theroux welgeteld drie treinen: een trein vanuit Swakopmund in Namibië naar de hoofdstad Windhoek. Daarnaast neemt hij in het begin en aan het einde een boemeltje in Zuid-Afrika, dat van de buitenwijk Khayelitsha naar Kaapstad zelf gaat. Aan het einde van het boek maakt hij dit korte ritje ook om de kleren die hij droeg tijdens de reis weg te geven. Verder reist Paul Theroux voornamelijk per bus.

Meer lezen

Dit is het eerste deel van een serie over het nieuwste reisboek van Paul Theroux, Laatste trein naar Zona Verde, Mijn ultieme Afrikaanse safari. Lees binnenkort de andere delen:

Gegevens boek

Paul Theroux: Laatste trein naar Zona Verde, Mijn ultieme Afrikaanse safari. Vertaling van The Last Train to Zona Verde, My ultimate African safari. Vertaald door Nan Lenders, met dank aan Anneke Bok. Amsterdam: Uitgeverij Atlas/Contact, 2013. ISBN: 978 90 450 2451 6. Prijs: € 24,95.

Treinen en bussen in Het drijvende koninkrijk

image

In Het drijvende koninkrijk reist Paul Theroux niet exclusief met de trein. Hij wisselt de treinritten af met stukken die hij te voet aflegt. Ook maakt hij gebruik van de bus als er geen trein voor handen is. Zo staakt tegen het einde van zijn tocht het personeel van de spoorwegen. Dan is hij alleen op de bus aangewezen omdat geen trein rijdt.

Al beweren de krantenberichten dat tien procent van de treinen wel zou rijden. Paul Theroux ziet er niet één. Alleen rijdt de trein op een geprivatiseerde spoorweg. Het traject is tot zijn spijt slechts 15 kilometer. Zo is hij vrijwel de gehele oostkust aangewezen op de bus. Een verschrikking vindt Paul Theroux. Hij merkt ook geen verschil met bussen in Venezuela of India. Een bus is een bus.

Stand van (Enge)land

Theroux maakt de reis langs de kust van het Verenigd Koninkrijk omdat hij de stand van het land wil peilen. De keus voor de lokale spoorweglijntjes is omdat hij merkt dat veel lijnen met opheffen worden bedreigd of al zijn opgeheven. Het ‘Beeching Report‘ uit 1963 wordt overal uitgevoerd en een nieuw rapport, het ‘Serpell Report‘ stelt ondermeer een variant A voor. Hierin wordt het spoorwegnet van Groot Britannië teruggesnoeid van 17.000 kilometer naar 2.500.

De dorpen zonder spoorwegverbindingen zijn lastig te bereiken. De bus doet er dikwijls vele malen langer over dan de trein. Zonder auto lijken deze oorden onbereikbaar. De arme en oudere mensen kunnen zo niet eenvoudig uit hun dorp of stadje komen. En zo keren de dorpjes weer in hun oude isolement van de tijd voordat de spoorwegen kwamen en gebieden ontsloten.

‘Dorpen werden weer chagrijnig en klein, en winkels gingen dicht, en de mensen die op het platteland bleven wonen, raakten steeds meer aan huis gebonden. De steden kregen steeds meer inwoners en werden armer.’ (313/314)

Paul Theroux ziet hierin een terugkerend patroon: eerst worden er stations langs de lijn gesloten, dan verdwijnen er allerlei voorzieningen op de stations en tenslotte wordt de lijn opgeheven omdat deze niet meer rendabel zou zijn. Is het verwonderlijk, stelt hij. De hele lijn is al uitgekleed! Als de treinengekken langskomen, betekent het niet veel goeds voor de lijn: hij zal binnenkort worden opgeheven. Ze fungeren als een soort aasgieren, alleen geïnteresseerd in het verleden van de trein.

Taal van het land

Het drijvende koninkrijk is ook een ander reisverhaal omdat Paul Theroux de taal van het land goed spreekt. Een bezoek aan een land waar je je moedertaal kunt spreken, voelt anders. Het accent ligt minder op het vreemde, maar op het vertrouwde.

‘Schrijven over een land in de taal van dat land was een groot voordeel, want elders was je altijd aan het interpreteren en het vereenvoudigen. Door vertalingen ontstond een onduidelijke dubbelzinnigheid – je zag het land altijd zijdelings. Maar taal groeide vanuit een landschap – het Engels was uit Engeland gegroeid, en het leek logisch dat het land alleen zijn eigen taal op de juiste wijze geportretteerd kon worden.’ (14)

Zo ontdekt de Amerikaanse schrijver de vervallen staat van het land. Niet alleen de spoorlijnen zijn vervallen, ook de hotels en pensions zien er smoezelig uit. De treinlijntjes zijn ten dode opgeschreven. Sommige onheilsspellers zeggen dat over tien jaar niet één van die lijnen meer zal bestaan.

Serie over Het drijvende koninkrijk

Dit is het tweede deel van een serie blogs over Het drijvende koninkrijk van Paul Theroux.
Lees ook het eerste deel: Langs de Engelse kust met Paul Theroux