Tagarchief: brussel

De ideale stad

Nabiel is op zoek naar de ideale stad zoals de Perzische schrijver Al-Farabi dit verwoord heeft. Hij verwacht in Brussel deze stad te vinden, maar als hij een aftands appartement krijgt in de Brusselse wijk Schaarbeek, valt het hem vies tegen.

De ideale stad is volgens Al-Farabi een stad in harmonie. Net als de muziek. Voor de hoofdpersoon Nabiel is de link eenvoudig te leggen van de stad naar de muziek. De stad als muziekstuk waarin alle verschillende mensen een eigen stem hebben. Een muziekstuk dat daarmee in harmonie is.

Hierbij speelt de herhaling zoals in het Arabeskmotief in de muziek een belangrijke rol. De verteller haalt hier de Perzische schrijver, dichter en denker opnieuw aan:

Nabiel werd zich bewust van een inzicht dat hij ontleende aan al-Farabi’s idee dat Arabische muziek was gebaseerd op herhaling, namelijk dat het Arabische arabeskmotief niet een pure ornamentele vorm was, met ontelbare variaties en curven, maar verderging en verbonden was met de mentale visie van de Arabieren op tijd als circulair fenomeen dat het universum beheerste. (57)

De herhaling speelt zo ook mee in de roman De wolkenmuzikant van Ali Bader. Het is een prachtig verhaal met een interessante parallel tussen Bagdad en Brussel. De steden liggen in elkaars verlengde en de verhalen herhalen zich. De nieuwe wijk waar Nabiel belandt, is in veel opzichten een herhaling van de wijk waaruit hij gevlucht is.

Daarna probeert Nabiel de stad te lezen als een boek. Hij bezoekt de cafés en kijkt vanuit het caféraam naar alles wat er langskomt aan studenten, actrices, prostituees, omroepsters en zelfs politiemannen.

Ali Bader: De wolkenmuzikant. Uit het Arabisch vertaald door Richard van Leeuwen. Amsterdam: Uitgeverij Jurgen Maas, 2017. ISBN: 978 94 91921 32 2. 107 pagina’s. Prijs: € 16,95..Bestel

Immigrant

In zijn roman De wolkenmuzikant schrijft Ali Bader over de Irakese cellist Nabiel. Nabiel merkt ergens op dat hij in Brussel in een lastige positie terechtkomt. De Belgen mogen alles zeggen over hun land, ook in negatieve zin. Maar zodra hij als vluchteling iets negatiefs zegt, krijgt hij kritiek.

Ze hielden van je als je van hun land hield, maar als je net als de Belgen je afkeuring uitsprak over hun land, dan viel er een ijzingwekkende stilte en zeiden ze tegen je: ‘Je mag je gelukkig prijzen dat je hier bent. In een ander land zouden ze je terugsturen naar de hel waar je vandaag gevlucht bent.’ (92)

Hij moet niet klagen. Hij moet gelukkig zijn dat hij hier mag wonen. In een vrij land en dat hij mag zeggen wat hij wil. De arrogantie die hieruit spreekt vanuit de Belgen. Zij mogen wel alles vinden van hun land, maar een buitenstaander moet niet klagen en alles maar slikken.

Een mooie vergelijking van de verteller. Je kunt de lijn in 1 keer doortrekken naar Nederland waar eenzelfde klimaat heerst. Asielzoekers vluchten uit een benarde situatie, maar krijgen in het land waar naartoe ze gevlucht zijn evenmin een volwaardige status.

Een pijnlijke gewaarwording. Een kijk op onze samenleving vanuit een vluchteling is meer dan welkom en helpt ons ook om beter naar onszelf te leren kijken.

Ali Bader: De wolkenmuzikant. Uit het Arabisch vertaald door Richard van Leeuwen. Amsterdan: Uitgeverij Jurgen Maas, 2017. ISBN: 978 94 91921 32 2. 107 pagina’s. Prijs: € 16,95..Bestel

De wolkenmuzikant

Een verrassend boek is de roman De wolkenmuzikant van Ali Bader. De Iraakse schrijver vertelt het indrukwekkend verhaal over de cellist en vluchteling Nabiel.

Nabiel woont in Bagdad, maar merkt dat zijn levensstijl meer en meer in conflict komt met zijn omgeving. Ze willen dat hij een vroom leven lijdt en stopt met drinken en muziek maken. Het levert een dramatisch tafereel op waarbij militairen Nabiels cello vernielen. En hij gedwongen wordt om geld te betalen voor de moskee.

Hij vlucht. Een barre tocht door Azië en Europa. Zijn reis eindigt in Brussel, in de wijk Schaarbeek. De wijk is mogelijk nog sjofeler dan waar hij in Bagdad woonde. Hij wordt omringd door Turken en Marokkanen, die er net zulke strenge idealen op nahouden als de mensen in Bagdad.

Ook hier geen drank en muziek. Ook hier vragen zijn buren hem om een bijdrage voor de te bouwen moskee. De sfeer is er zelfs grimmiger dan in de stad waaruit Nabiel gevlucht is.

‘Ah, een cello… Wil je soms muzikale begeleiding bij de pornofilm die je met je vriendin opvoert?
Eém klap. Zijn bril vloog door de lucht en viel op de stoep. De vuist van een smid, dacht Nabiel bij zichzelf. D|e klap kwam tussen zijn ogen en hij kon niets zien. De twee andere mannen pakten zijn instrument, sloegen het kapot en gooiden de stukken op de grond. (74/75)

In Bagdad stonden de buurtbewoners er nog bij te lachen. Hier weet hij te ontkomen uit de klauwen van zijn gevaarlijke buurman, ‘de Turk en zijn kornuiten’. Het instrument verwoest, moet Nabiel de muziek weer missen.

Nabiel probeert de ideale stad van de Perzische schrijver Al Farabi te vinden, maar vindt deze niet in Schaarbeek. De wijk waar zijn vriendin woont, biedt meer kans, maar ook hier vindt hij moeilijk zijn weg.

Alleen door in de huid te kruipen van zijn vijand, vindt Nabiel een evenwicht in de Westerse wereld die hij in Irak zo idealiseerde. Hij is van zijn stuk gebracht door de ervaringen in Brussel. Alleen de muziek kan hem helpen, maar dan moet hij weer een nieuwe cello zien te kopen.

De lezer blijft onthutst achter in de verwarring die de verteller heeft gezaaid. In mijn beleving is het verhaal niet af en het einde dat er nu is, te open. Zo’n adembenemend verhaal als het verhaal van de Irakese cellist Nabiel vraagt om een afsluiting in harmonie.

Ali Bader: De wolkenmuzikant. Uit het Arabisch vertaald door Richard van Leeuwen. Amsterdam: Uitgeverij Jurgen Maas, 2017. ISBN: 978 94 91921 32 2. 107 pagina’s. Prijs: € 16,95..Bestel

Lijmen – Het been – #50books

image

Als ze de lijmpot opent en de verschillende kleuren papier op elkaar drukt, roep ik altijd: ‘Lijmen – Het been‘. Dat is de titel van twee romans van Willem Elsschot. Ze worden altijd in een adem genoemd. Lijmen is het verhaal van Laarmans die Boorman ontmoet. Zo wordt Laarmans geintroduceerd in de wereld van het lijmen.

Lijmen betekent voor Boorman dat je iemand werft om te adverteren in het Wereldtijdschrift. Dat het tijdschrift voornamelijk uit en op papier bestaat, is niet belangrijk voor Boorman. Het gaat erom geld bij iemand los te praten. Nu heet dat aquisitiefraude, bij Boorman is dat lijmen.

Het been schreef Willlem Elsschot later als vervolg. Speciaal op verzoek van Menno ter Braak die vond dat Lijmen vroeg om een vervolg. Willem Elsschot schreef het 14 jaar na verschijning van Lijmen. Waar het bij Lijmen draait om het bedrog, lijkt Het been vooral te gaan om het schuldgevoel. Laarmans krijgt wroeging over het bedrog dat hij in naam van Boormans in Lijmen pleegt.

image
De Elsschot-biografie van Vic van de Reijt

Ik ben zo enthousiast begonnen aan de dubbelroman na het lezen van de biografie over Willem Elsschot. Van Vic van de Reijt verscheen vorig jaar een kloeke biografie over het leven en werk van Alfons de Ridder. De Ridder schreef zijn literaire werk als Willem Elsschot, maar als Fons de Ridder was hij een gewiekste zakenman die gedurende zijn leven een aardig fortuin bij elkaar wist te lijmen.

Dat hij hierbij dezelfde technieken gebruikte als in zijn roman Lijmen, bewijst Van de Reijt overduidelijk in zijn boek