Tagarchief: brief

Getto

image

Abdelkader Benali schrijft aan zijn dochter dat zijn idee om je te ontworstelen aan je afkomst, het verloren heeft van de werkelijheid. Het hangt niet alleen van jezelf af. Er is ook nog zoiets als je omgeving.

Toch moet je je proberen los te maken van het ‘getto’ waarin je met eeh half been staat. De afkomst, de geboorte, de mensen om je heen. Voor Abdelkader Benali is het de kunst om verder te kijken over de muren van je omgeving heen:

We zijn allemaal geboren in getto’s, afgebakende ruimtes waarin de buren en de naasten min of meer dezelfde mening over de wereld zijn toegedaan. Het gaat hier om durven kijken naar de wereld vanuit de ogen van de afstandelijke toeschouwer, die zich lat leiden door zijn persoonlijke hartstocht en passie, en niet alleen door zijn afkomst. (104)

Lezen en schrijven helpen je daarbij. Zoals de jonge Abdelkader Benali ontsnapte uit de kamer waarin hij leefde door te lezen. De boeken gaven hem de blik op de wereld om hem heen. Ze hielpen hem om op een afstand te kijken naar de mensen en het getto waarin hij leefde. Het lezen heeft hem hierbij geholpen. Daarmee wordt Amber wel een ander mens dan haar ouders. Zij groeit op met ouders die kunnen lezen en schrijven.

Jij verenigt de orale en de geschreven wereld in je, de wereld van de gift en de wereld van het geld. Bij jou eindigt ook een tijdperk: waren je oudedrs die met hun stem boeken volschreven, jij bent van een ander hout gesneden. (144)

Het einde biedt een nieuw begin. Daarmee probeert Abdelkader Benali juist ruimte te scheppen voor zijn dochter. Ze geloven in een nieuw begin, zelfs al lijkt de wereld om haar heen bruter en wreder dan ooit. Het nieuwe leven biedt kansen, kansen om de wereld te veranderen.

Het is misschien het grenzeloze optimisme dat de schrijver zo bewonderde in zijn eigen jonge moeder. Het optimisme van jonge ouders die geloven in de toekomst.

Abdelkader Benali: Brief aan mijn dochter. Amsterdam, Antwerpen: Uitgeverij De Arbeiderspers, 2016. ISBN 978 90 295 0561 1. Prijs: € 15. 172 pagina’s.Bestel

Minderheid

image

De brief die Abdelkader Benali aan zijn pasgeboren dochter Amber schrijft, hinkt op 2 gedachten. Enerzijds spreekt de hoop op een nieuwe toekomst. Anderzijds is er de angst te behoren tot een minderheid die beschimpt en veracht wordt.

Als kind van een minderheid hoop ik dat het jou bespaard blijft om steeds uit te moeten leggen, alleen omdat je lid bent van die groep. Het doet me pijn om dit te zeggen, maar vrijheid is geen vrijheid wanneer op zijn minst over een deel ervan door een ander wordt beschikt. (118)

Zeker zoals Abdelkader Benali schrijft over de jongens om heen, hoe zij de druk van thuis niet aankunnen. Iedereen moet advocaat of dokter worden, als je het niet redt, faal je. En dat falen komt eerder dan je verwacht: al bij het eerste lage cijfer.

Niemand om ze te vertellen dat falen geen tragedie was, dat een onvoldoende niet hoefde te voelen als het zwaard van Damocles. Dat op de lange, grillige weg naar een diploma en een nette baan ook misstappen gemaakt konden worden. In dat vacuüm boden de wetten van de straat uitkomst. Schaamte brandt de ambitie af, en de verleidingen die op de loer lagen waren sterk en giftig. (51)

Zijn afkomst heeft hem gemaakt tot wie hij is. De publieke opinie oordeelt hem op zijn afkomst en verdedigen heeft geen zin:

Toen ik jonger was ben ik weleens ingegaan op uitnodigingen om uit te leggen hoe het zit met die Marokkanen. Ik weet nu dat dat een vergissing was, omdat het optreden als representant (de welbespraakte variant van de monsters) ervoor zorgde dat het misverstand de waarheid in de weg bleef staan. (119)

Het wekt alleen maar argwaan en maakt je meer onderdeel van de groep waarover je zelf spreekt. Daarmee versterk je juist de plaats waar je voor de ander staat. Het opent niet de dialoog waar je op hoopt, maar verengt de discussie alleen maar.

Abdelkader Benali: Brief aan mijn dochter. Amsterdam, Antwerpen: Uitgeverij De Arbeiderspers, 2016. ISBN 978 90 295 0561 1. Prijs: € 15. 172 pagina’s.Bestel

Benali’s Brief aan zijn dochter

image

In zijn Brief aan mijn dochter behandelt Abdelkader Benali 2 grote thema´s: het vaderschap en de situatie van minderheden in Nederland. Het gaat om de zorgen rond verdraagzaamheid en begrip voor elkaar. Want je afkomst lijkt er toe te doen. De sfeer in de wereld wordt grimmiger en daarmee krijgt het verhaal van Abdelkader Benali een diepere lading.

Het is een ontroerende brief die Abdelkader Benali schrijft aan zijn dochter. Hij koppelt geen datum aan zijn brief. Maar hij opent ermee dat hij het schrijven lang heeft uitgesteld, maar nu eindelijk begint. Dan volgt het verhaal van de zwangerschap van zijn vrouw Saida en hoe hij dit ervaart.

Een feest der herkenning voor vaders. Van het moment van verwekking die je op 1 of andere manier onthoudt, of zou het een romantische gedachte zijn? Dan de zwangerschap, nieuw leven in de buik. Tot de geboorte die raadselachtig, spannend en ontladend is. Allemaal emoties die tegelijkertijd door je heen gaan als kersverse vader. Dan de slapeloze nachten of het eerste nachtje van huis, waarbij je geen moment niet aan je kind denkt.

Voor mij zijn het mooie intermezzi. Het verhaal dat mij aangrijpt, is het verhaal van Abdelkader Benali zelf. Hoe hij op 4-jarige leeftijd naar Nederland emigreert en zijn jeugd doorbrengt in Rotterdam. Zijn vader heeft er een slagerij aan de West-Kruiskade. Hier ziet hij hoe de wereld buiten verschilt van de wereld binnen. De enige ontsnapping is het leren lezen en de bibliotheek met zijn boeken:

Als een razende roeland ging ik door de boekenkasten van de basisschool. Geen titel was veilig voor mij. De boeken werden het balkon waarvandaan ik naar de wereld kon kijken. We thuis nog steeds een streng regime: wie na schooltijd buiten werd gezien, kon rekenen op een flink pak slaag. (46)

De boeken laten hem ontsnappen maar redden hem ook. Hij ziet hoe leeftijdgenoten ten gronde gaan aan de tweespalt waarin ze leven. Ze redden het niet, zijn getallenteerd, maar de druk wordt teveel. Elke tegenslag is er 1 teveel.

Het brengt hem tot een verdrietige conclusie:

Ik zei het al: toen ik jong was, geloofde ik dat als je maar veel en lang in jezelf investeerde, het systeem je uiteindelijk zou belonen voor je geloof in zijn welwillendheid, en dan zou het goedkomen. Het was een sprookje dat sterker was dan de werkelijkheid. Ik klampte me hier des te meer aan vast omdat er in mijn directe omgeving zo weinig was om in te geloven. (98)

Het brengt hem uiteindelijk meer terug naar huis dan hij misschien zelf beseft. Het nieuwe leven begint in een appartement in Tanger. Ook hier gelden de boeken en het schrijven als bevrijding. De droom en het verhaal redden je van de desillusie. Tegelijkertijd loert de werkelijkheid overal naar binnen. Zijn dochter Amber symboliseert een nieuw begin.

Abdelkader Benali: Brief aan mijn dochter. Amsterdam, Antwerpen: Uitgeverij De Arbeiderspers, 2016. ISBN 978 90 295 0561 1. Prijs: € 15. 172 pagina’s.Bestel

Begeleidend briefje

imageEen leuke opdracht voor de stagiaire vond Hielke. Hij mocht dit jaar de stagiair begeleiden op de afdeling publiciteit. Met het schrijven van een begeleidend briefje bij de roman Leeuwenstrijd die de bloggers van Een perfecte dag voor literatuur kregen toegestuurd, kon weinig misgaan.

Hij liet het meisje de brief tikken, controleerde zorgvuldig het geschrevene, markeerde wat wijzigen in het document en liet het verder aan de vierdejaars communicatiekunde over. Dat kon niet meer misgaan.

Wel kwam het blonde grietje nog even aan zijn bureau met de vraag hoe het nu werkte met het voorbedrukte papier. Hij was gehaast en vertelde dat het papier met de letters naar boven in het apparaat moesten worden gelegd. Eerst een keer printen en dan kijken of het goed uitkomt. Het gaat weleens mis.

imageAan het eind van die werkdag bedacht hij opeens dat het papier met de letters naar beneden in het apparaat moest. Hij vergiste er zich regelmatig in. Daarom liet hij het ook altijd aan anderen over. Hij vergat het verder aan zijn stagiaire te vragen.

Hielke was het vergeten totdat hij een blog van de bloggers van Een perfecte dag voor literatuur zag. Het ging over het briefje waarbij het briefhoofd van de uitgeverij aan de verkeerde kant was terechtgekomen. Geen woord over de roman Leeuwenstrijd, Een familieroman van Thomas van Aalten.

Je kunt ook niks overlaten aan de stagiaire, dacht hij. En daarna, wat kinderachtig van zo’n blogger om uitgerekend te gaan bloggen over het briefhoofd van het begeleidend briefje. Je kon beter een professionele recensent iets over het boek laten schrijven in plaats van zo’n blogger die vluchtte in een blogje over het begeleidende briefje.

Een perfecte dag voor literatuur

Dit is mijn bijdrage over Thomas van Aaltens roman Leeuwenstrijd, Een familieroman. We lezen dit boek vandaag bij Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nl. Lees de bijdragen van anderen in de reacties.

Thomas van Aalten: Leeuwenstrijd, Een familieroman. Nieuw Amsterdam Uitgevers, 2014. 384 pagina’s. ISBN: 9789046816370 Prijs: € 19,95