Tagarchief: bespreking

Improviseren is stoeien en soms een battle

Je bent deelgenoot bent van 2 jongens die heerlijk samen spelen, tegen elkaar maar vooral met elkaar. Dat is het improvisatieconcert van Thierry Escaich en Gerben Mourik in de Stad Klundert. Met 2 fantastische orgels tot je beschikking, is het ook alsof je 2 kinderen loslaat in de speeltuin. Het is stoeien, waarbij het soms best een beetje hardhandig aan toe gaat. Maar het is vooral genieten.

Ouverture

Dat hoor je onmiddellijk bij de improvisaties van Gerben Mourik en Thierry Escaich. De ouverture waarmee de laatste opent op het Vermeulen-orgel is maar met 1 woord te omschrijven: spectaculair. Wat een binnenkomer. Het zet de verwachtingen op hoog. Dit kan niet meer mis gaan.

Het koraalpreludium dat Gerben Mourik daarna speelt op het Marcussen-orgel is het orgel op het lijf geschreven. Heel mooi in Noord-Duitse stijl van de koraalfantasie, de registratie met uitkomende stem, omspelingen en rustige baslijn doen zelfs een beetje denken aan de bewerking van Nun komm’ der Heiden Heiland van Bach. Maar heel treffend en zeer zorgvuldig neergezet.

Fantasie, fuga en passacaglia

Als Thierry Escaich daarna een romantische Fantasie en Fuga op hetzelfde lied inzet, krijgt een heel treffend vervolg. Het vormt een mooie romantische uitwerking van de bewerking die Gerben Mourik eerder zo overtuigend neerzette. Bij de fuga laat Thierry Escaich elementen terugkomen die hij eerder die dag bij de masterclass onderwees.

De Passacaglia die Gerben Mourik daarna speelt op 2 thema’s van Thierry Escaich laten horen dat hier een vakman aan het werk is. Hij weet ze prachtig te omspelen en zet hier een variatiereeks in modern klankidioom neer. Het Marcussenorgel doet de rest. Wat een orgel is dat. Wat een kracht en wat een souplesse spreekt uit dit orgel. Mogelijk zorgt de milde intonatie hier ook voor. Gewoon genieten dit.

Variaties

De set variaties op het paaslied Gz 200 waarmee Gerben Mourik en Thierry Escaich elkaar afwisselen op beide orgels is een prachtige en krachtige improvisatie voor de pauze. Beide heren gaan aan de haal met motiefjes en elementen uit dit prachtige lied. En zoals Thierry Escaich bij zijn masterclass die middag vertelde, beginnen de variaties met het koraal aan het begin.

Het koraal is ook een variatie. En de harmonisatie van Thierry Escaich is dat zeker. Genieten van het prachtige set aan akkoorden dat hij neerzet. Zo’n introductie van het thema, ondersteunt de rest zodanig dat je een heus verhaal krijgt. De laatste variatie waarbij beide organisten op beide orgels klinken, is buitengewoon. Wat een spel en wat een kracht. Als publiek zit je tussen 2 orgels en 2 virtuozen ingeklemd. Indrukwekkend en adembenemend tegelijk.

Poem Symphonic

Dat Thierry Escaich ook goed raad weet met het Marcussen-orgel ontdek ik na de pauze. Wat een spel. Zijn Poem Symphonic over 2 thema’s die Gerben Mourik voor hem schreef, klinkt overtuigend. Hij benadert het orgel weer op een heel andere manier. Dat doet hij later ook bij het spelen van een vrije improvisatie in de stijl van Mozart. Hierbij geeft hij het orgel een heuse galante stijl mee van het classicisme, die sterk doet denken aan Mozart, maar ook een vleugje Haydn in zich verbergt.

Het Scherzo dat Gerben Mourik ten gehore brengt bevat alle elementen en is heel overtuigend. Hij laat daarmee meteen het Vermeulen-orgel van alle kanten horen. Het instrument verleidt snel om alle te laten klinken, maar er zitten zeker ook wel wat geheimen in verborgen. Dan klinkt het orgel beduidend poëtischer en minder pompeus. Dat hoor ik vooral terug in de improvisatie over het lied “Straff mich nicht”, waarbij Gerben Mourik ook aandacht besteed aan de gevoeligere kanten van dit instrument.

Slotimprovisatie

De slotimprovisatie waarbij Thierry Escaich en Gerben Mourik afwisselend een improvisatie opzetten. Soms samen tegelijk, dan weer doorschuivend over de bank. Een voetje op het pedaal nog nadreunend. De opzet zweeft een beetje tussen een scherzo en een indrukwekkende fantasie. De toegift waarbij beide improvisatoren samen nog een keer spelen, is zeer zeker een scherzo. Het vormt een waardige afsluiting van een bijzonder concert.

Gastheer Gerben Mourik laat met dit concert zien dat Stad Klundert concerten van zeer hoog, internationaal niveau kan organiseren. Wat een energie en wat een prachtige spel. Ik heb genoten. Daarbij moet Gerben Mourik zijn eigen talent niet onderschatten. Hij heeft een geheel eigen stem en staat zijn mannetje tegenover virtuozen als Thierry Escaich. Ik heb zeer goede herinneringen aan dit bijzondere concert.

Orgelwerken rond Maria van Tournemire

Er zijn van die verrassingen die je krijgt. Zoals de prachtige cd met werken rond Maria van Charles Tournemire, uitgevoerd door Vincent Boucher. Ik zag hem liggen in de bibliotheek en wist niet wat ik hoorde! Wat een prachtige cd met werken van deze Franse componist. Uitgevoerd door een Canadese organist die in het dagelijks leven in de financiële wereld actief is.

Ik ben gek op Charles Tournemire. Hij weet in zijn orgelwerken altijd een prachtige sfeer los te maken. Als laatste leerling van Cesar Franck vertegenwoordigt hij het werk van zijn meester misschien wel het beste. Tournemire – organist van de Saint Clotilde in Parijs – liet zich inspireren door het Gregoriaans. Op deze cd hoor je dat overal terugkomen.

Is het eerste werk, de Pièce symphonique nog heel sterk geënt op het werk van zijn meester, soms hoor je de gelijknamige van zijn leermeester bijna letterlijk in terug. Tournemire slaat zijn geheel eigenzinnige weg. Het werk uit de L’Orgue mystique, op. 57 getuigt hiervan.

Vincent Bouler speelt 2 missen uit deze reeks, beide volgens de opbouw van een klassieke Gregoriaanse mis met een Introït, Offertoire, Élévation, Communion en Postlude. Pareltjes, stuk voor stuk. Vooral de ingetogen en langere delen spreken mij aan. In het Postlude uit het Office 2 “Immaculata Conceptio B. Maria Virginis” klinken de fluiten tegenover de strijkers, heel melodieus waarbij er meer ontstaat dan de muziek. Prachtig, een dromerige sfeer, die je helemaal vervoert.

Het moet overweldigend zijn geweest om in die tijd naar de Saint Clotilde te zijn gegaan. Ik zou zeker zijn afgereisd. Deze muziek is hemels en vertelt het evangelie op een muzikale manier. Dat bewijst Vincent Boucher ook in zijn uitvoering.

Het orgel waarop hij speelt staat in Canada en is gebouwd door Rudolf von Beckerath in 1960. Het is een monumentaal orgel en staat in een gebouw van kathedraal-formaat. Het instrument bevat veel neobarok-elementen en is ook geïnspireerd op Franse orgels van Cavaille Coll. De tongwerken klinken innemend en zuiver. Het spel van Vincent Boucher is heel overtuigend, soms bijna iets teveel gericht op de perfecte uitvoering.

Wel weet hij met zijn 4e cd met thematische werken van Charles Tournemire – eerder gaf hij muziek rond Pasen en Kerst uit – de muziek mooi geordend bij elkaar te plaatsen. Zo krijgen de hier uitgevoerde 10 korte muzikale schetsen uit de Petit fleurs musicales de aandacht die ze verdienen. De relatie met Maria zorgt ervoor dat de muziek dezelfde sfeer ademt.

Alleen het eerste deel is van een andere achtergrond. Dit muziekstuk geeft de cd vooral een historische lading. Als luisteraar hoe je heel goed hoe Tournemire ook beïnvloed is door zijn leermeester Cesar Franck. Al heeft hij nog geen jaar van hem lesgehad. Je hoort het hoe dan ook overtuigend terug.

Charles Tournemire Complete Orgelwerken Vol. 4, Mariae Virginis.
Tournemire: Twee delen uit L’Orgue mystique op. 55 & 57 – Pièce symphonique op. 16 – Petites fleurs musicales op. 66 – Postludes libres pour les antiennes de Magnificat op. 68. Vincent Boucher (orgel). Opname: febr. 2016 & jan. 2017, Oratoire Saint-Joseph du Mont-Royal, Montréal.
Atma ACD2 2473 68 minuten. Prijs: € 16,48.Bestel

Boek van de Maand – #50books vraag 10

image

Op zijn blog vertelt schrijver Walter van den Berg wat het met hem deed toen hij zijn nieuwe roman Schuld zag liggen op het stapeltje bij DWDD. Matthijs van Nieuwkerk kondigde net aan dat het boek van de maand bekend zou worden gemaakt. Van den Berg schrijft:

Op onze blurry tv dacht ik mijn boek te zien liggen, en ik hapte dus een beetje naar adem, en ik sms’te mijn vrouw:

IK LIG OP TAFEL

En daarna: ‘en ik geloof dat ik boek van de maand ben’.

Vervolgens blijkt hij inderdaad Boek van de Maand te zijn. Een prachtige aanmoediging van de verkoop. De eerste druk is uitverkocht, maar de tweede komt net van de persen en zal deze week verkrijgbaar zijn.

Volgen

Ik volg Walter van den Berg al een tijdje, ook omdat ik een tijdje bij dezelfde opdrachtgever in Den Haag werkte. Soms – heel soms hoor – liepen we samen op van het station naar het werk. Hij vertelde dat hij vanuit het bloggen is gaan schrijven, terwijl ik precies andersom ben gegaan.

Zijn boeken spreken mij erg aan vanwege de korte zinnen en de afstandelijke stijl. Hij schrijft geen woord teveel en weet daarmee op een prachtige manier heel heftige dingen te beschrijven.

Vorige roman

Zijn vorige roman Van dode mannen win je niet deed mee aan onze leesclub Een perfecte dag voor literatuur. Ik las het op Texel en vond het boek beter dan zijn 2 eerdere romans. Dat belooft wat voor zijn nieuwe roman Schuld

Walter van den Berg is terecht blij dat hij Boek van de Maand is. De realiteit is dat deze titel een enorme boost oplevert aan verkoop. Volgens Walter van den Berg liep de verkoop van zijn romans altijd een beetje uit de pas met de positieve recensies erover.

Trailer

De trailer van Renske Cuijpers die speciaal voor het Boek van de Maand is gemaakt, is prachtige extra promotie van het boek. Kortom, voor schrijver en uitgever een droom die werkelijkheid wordt.

Dat brengt mij bij de boekenvraag van deze week:

Is een Boek van de Maand bij De wereld draait door voor jou de reden om het te gaan lezen?

Laat jij je beïnvloeden door een sticker op het omslag dat het betreffende boek in DWDD is geweest? Of zijn er andere redenen om een boek te kopen en te gaan lezen?

Blog mee over #50books

Schrijf een blog over de vraag van vandaag en laat hieronder in de reactie een linkje naar je site staan. Heb je zelf een idee voor een vraag? Ze zijn van harte welkom. Mail gerust een vraag of stel hem in via het contactformulier.

#50books

De leesvraag #50books is een initiatief van Peter in 2013. Martha nam het in 2014 over en in 2015 ging Peter zelf weer verder. Vanaf de eerste vraag doe ik regelmatig mee. Naar overzicht van alle vragen.

Open einde en vervolg

20140904_211432Bij het lezen van Jean Kwoks debuutroman Bijna thuis vond ik het jammer dat het boek een epiloog had gekregen. Ik vind het nog steeds jammer. Het haalt voor mij het prachtige open einde uit het boek waarmee het dertiende hoofdstuk eindigt.

Nog steeds ben ik ervan overtuigd dat het boek juist aan kracht zou winnen zonder dat veertiende hoofdstuk, waarin Jean Kwok nog snel de eindjes aan elkaar breidt. Het verhaal eindigt dan helemaal open, zonder dat de toekomst ingevuld wordt.

Dat biedt ruimte voor een vervolgroman, maar het helpt ook om de lezer zijn eigen invulling te geven aan het verhaal. Ze neigt bij Dans met mij ook het einde enigszins gesloten te houden. Gelukkig doet Jean Kwok dat in deze roman veel minder sterk dan in Bijna thuis. Ze steekt een brug over met haar ogen dicht, het onbekende tegemoet.

In Dans met mij verwijst Jean Kwok wel naar haar debuutboek. Er dansen namelijk ook Aziatische leerlingen op haar introductielessen. Charlie Wong is erg in ze geïnteresseerd:

In een van mijn beginnerslessen had ik een Aziatisch stel en een Chinese vrouw die samen was met een lange zwarte man. Deze vier mensen waren duidelijk vrienden van elkaar, want voor de les begon waren ze altijd met elkaar aan het kletsen. Ze waren heel goed gekleed en zelfverzekerd. Was een van hen in Chinatown opgegroeid? (212)

De lezer van Bijna thuis weet dat Kimberly Chang niet in Chinatown is opgegroeid. Ze is het hoofdpersonage uit Bijna thuis en nu kinderhartchirurg, maar kan totaal niet dansen. Daarom blijft het bij die introductieles.

Het is een speelse knipoog naar dat andere mooie boek over een jonge Chinese vrouw in New York.

Lees ook mijn recensie op Litnet over Dans met mij van Jean Kwok

Jean Kwok: Dans met mij. Oorspronkelijke titel: Mambo In Chinatown. Vertaling: Mireille Vroege. Amsterdam: Uitgeverij Boekerij, 2014. Prijs: € 19,95. 400 pagina’s. ISBN: 978 90 225 7075 3.

The Great Gatsby

image

F. Scott Fitzgeralds roman The Great Gatsby is de roman over de ‘Roaring Twenties’. Het boek vertelt over Jay Gatsby, eigenlijk heet hij Gatz, die op een vage manier zijn fortuin maakt en op het welgestelde Long Island gaat wonen.

De verteller is Nick Carraway, een pochertje uit een vooraanstaande, welgestelde familie. Hij woont naast de grote Gatsby. Elke avond is er in het enorme huis een feest, waar niemand uitgenodigd wordt, maar gewoon naartoe ging.

Ze kwamen voor het feest met een eenvoud des harten die als toegangsbewijs diende. (51)

Als hij – als enige echt uitgenodigd – een feest bezoekt, herkent hij Gatsby niet eens als hij met hem staat te praten. Bij het feest komt Carraway de meest vreemde types tegen, maar vooral is de ruimte gevuld met welgestelde rijken. Ze speculeren vooral waar Gatsby zijn fortuin vandaan heeft.

Liefdesverhaal

Dan ontstaat er een mooi verhaal, een liefdesverhaal. Gatsby is smoorverliefd op Daisy en vraagt Carraway of hij een ontmoeting wil arrangeren. Gatsby blijkt Daisy al te kennen van voor haar huwelijk met Tom Buchanan. Dit moet slecht aflopen, besef je bij het lezen.

Daarmee weet de verteller een prachtige spanning op te bouwen en het verhaal uit de droomwereld te halen waarmee het begint. Het verhaal van De grote Gatsby treft mij niet zozeer, het is meer de stijl van F. Scott Fitzgerald die pakt.

Vergelijkingen

In een reeks prachtige vergelijkingen weet hij het verhaal een extra dimensie te geven. Hij haalt hierbij vaak vergelijkingen met de natuur aan, zoals licht of kevers en torretjes.

In zijn blauwe tuinen was het een komen en gaan van mannen en meisjes die als nachtvlinders te midden van het gefluister en de champagne en de sterren fladderden. (49)

De hoeveelheid energie spat van de bladzijden. Het verhaal en de stijl vloeien in elkaar over. Het niks voor niks een roman waarover schrijvers als Eva Kelder en F. Springer heel enthousiast zijn en die ze vaak aanhalen in hun werk.

Het feesten is een voorbode van latere romans als On the Road van Jack Kerouac. De energie, het onbekommerd feesten en het wilde nachtleven zijn de latere ingrediënten voor de boeken van de Beat Generation. Misschien heeft F. Scott Fitzgerald daar wel de aanzet voor geleverd.

Verfilming

En dan verraadt de cover van mijn exemplaar ook dat dit boek kortgeleden is verfilmd met Leonardo di Caprio in de hoofdrol. Het maakt nieuwsgierig al denk ik ook dat de taal in dit boek veel te rijk is voor een film.

F. Scott Fitzgerald: De grote Gatsby. Oorspronkelijke titel: The Great Gatsby. Herziene Nederlandse vertaling: Susan Janssen. Amsterdam/Antwerpen: L.J. Veen klassiek, 2013 [1985]. ISBN: 987 90 204 1305 2. 208 pagina’s.

Oblomov

image

De zoektocht naar de dinosaurus in Congo maakt de Congolezen erg bang. Het brengt Redmond O’Hanlon in een geïsoleerde positie. Hij raakt zelfs zo geïsoleerd dat hij vriendschap sluit met een gorillajong. Hij ontfermt zich over de baby en loopt er de hele dag mee rond.

Hij praat de hele dag met het dier. Als hij verdwaalt raakt in het oerwoud, probeert hij het dier te laten vertellen waar hij naartoe moet. Natuurlijk lukt het hem niet. Het maakt het zo moedeloos dat hij het dier voorleest uit Oblomov.

Luister goed, ik ben deze keer nog niet zo ver in het boek. De jonge Oblomov, Oblomov als jongen, is in de kinderkamer, net als jij, en zijn oude kindermeid is, net als ik, verhaaltjes aan het vertellen. Ze “grift in de kinderlijke geest een onvergetelijk beeld van heel die Russische Ilias, geschreven door onze homerische zangers in achter nevels verzonken tijden, toen de mens nog niet opgewassen was tegen de gevaren en geheimen van het leven en de natuur”. … Daar zijn we nog steeds niet tegen opgewassen, hè? (485)

Het lezen van de Rus Gontsjarov doet denken aan zijn vriend Simon Stockton in de Amazone. Daar verandert de yup die in het oerwoud mooie kiekjes denkt te kunnen maken in een angsthaas. De complete gekte nabij. Redmond O’Hanlon ziet zijn vriend zelfs ten onder gaan daar in de wildernis.

In Congo lijkt dit te gebeuren met O’Hanlon zelf. Zo lopend in het oerwoud met een gorillababy om zijn nek, verdwaald. Het brengt hem op de rand van gekte. Zeker ook als het dier zijn shirt onderpoept en hij er gewoon mee doorloopt.

Redmond O’Hanlon: Congo. Oorsponkelijke titel: Congo Journey. Vertaald uit het Engels door Tinke Davids. Amsterdam, Uitgeverij Atlas, 1996. 568 pagina’s. ISBN: 90 254 0165 1