Tagarchief: annelies verbeke

Kora spelen

image

De muzikant Alphonse is in Dertig dagen van Annelies Verbeke de stad ontvlucht om als klusjesman in Westhoek te werken. Hij blijft gelukkig wel op zijn muziekinstrument spelen. Het is een kora.

Een kora is een soort tokkelinstrument uit West-Afrika. Het instrument lijkt qua klank veel op een harp, maar heeft in uiterlijk meer iets van een gitaar of misschien nog wel meer van de voorloper van de gitaar: de luit. De verschijningsvormen van de kora zijn erg divers. Soms is de klankkast waar de snaren voor gespannen zijn, van een grote kalebas.

De hoofdpersoon Alphonse is in Dertig dagen een kora-speler. Hij verdient nu zijn geld als klusjesman, maar hij speelt bij tijd en wijle zeker dit bijzondere snaarinstrument uit West-Afrika. De Afrikaanse harp is voor hem een middel om zich te bezinnen. Als hij kwaad is grijpt hij naar zijn kora, een vredelievend instrument:

De bas blijft onverschillig onder zijn woede, de kora staat erboven. Het instrument negeert elke neiging tot overdrijven, dwingt hem tot bezinning. […] De muziek dwingt hem tot een heldere gedachtegang. […].
Nee, denkt hij, rondzwemmend in de klanken, voor dit instrument is haat verwaarloosbaar. (134/135)

Hij heeft het instrument ook bij zich alsof het vrede brengt bij mensen die kwaad in de zin hebben. Hij voert het instrument in gedachten aan om overal waar twist en nijd is, vrede te brengen. Dit lukt natuurlijk niet helemaal, maar ik koester bewondering voor de manier waarop hij dit bijzondere instrument inzet in zijn contacten met anderen.

De kora fungeert als een soort afgezant van God onder de mensen. Met dat doel zet Alphonse dit bijzondere West-Afrikaanse muziekinstrument ook in.

Annelies Verbeke: Dertig dagen. Roman. Breda: De Geus, 2015. ISBN: 978 90 4453354 5. 320 pagina’s. Prijs: € 19,95

Een perfecte dag voor literatuur

Dit is mijn zesde bijdrage over Dertig dagen van Annelies Verbeke. We lazen dit boek bij Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nl. Lees de bijdragen van anderen in de reacties.

Veldleeuwerik

image

Als Alphonse klust in de schrijversresidentie, vlak over de Franse grens, hoort hij een vogeltje. De zin uit Annelies Verbekes roman Dertig dagen past mooi in het verhaal:

Dat de ruisende, geurende boomkruinen en de vaak herhaalde vraag van een vogel de indruk geven dat hier nooit een oorlog is geweest, is wellicht de enige overwinning die ertoe doet. (90)

Dan ziet Alphonse de vogel vallen alsof hij neergeschoten wordt. Het dier laat zich uitgebreid bekijken en toont zich van alle kanten aan de hoofdpersoon. Hij wil weten hoe de vogel heet.

Veldleeuwerik

In zijn vogelgids vindt hij het antwoord: het is een veldleeuwerik. Zijn vriendin Kat is minder geïnteresseerd in zijn ontdekking. Zij is geschrokken door het journaa; over het nieuws dat 4 vrouwen zijn neergeschoten door een schutter.

Daarna keert de zeldzame vogel geregeld terug in het verhaal. Altijd is Alphons op zoek naar het dier als hij in de buurt van de schrijversresidentie is. Soms wacht hij tevergeefs op de vogel, andere keren dient het dier zich juist onverwachts aan. Bijvoorbeeld voordat hij het huis van een alcoholist binnengaat:

Hij hoort de veldleeuwerik, hoort hem, al toont de witte lucht enkel ganzen. Nadat de V over het dak is verdwenen, stapt hij het huis in. (180)

Het dier begeleidt hem bij zijn heldhaftige daden. Als hij wil wegrijden valt er iets uit de lucht. Het is een verenbal die overeind krabbelt. Alphonse herkent er de veldleeuwerik in. Die ene:

Omdat hij hem niet weg wil jagen, blijft hij zitten. Hij heeft zijn voet van het gaspedaal gehaald. De vogel hupt over de motorkap, naar voren, achteren, achteren, rechts, links, rechtss. Bijna oktober. Als deze er geen is die overwintert, dan zal hij over enkele dagen vertrekken. Komt hij afscheid nemen? (274)

Alles valt met alles samen in Dertig dagen van Annelies Verbeke. Zelfs de veldleeuwerik die zomaar uit de lucht lijkt te vallen, valt met een doel. Hij draagt het verhaal. Net als de botenwolk en de kora. Net als de personages.

Niets en niemand is overbodig in Dertig dagen. Alles is met een doel. Bij Annelies Verbeke is het genieten van deze voorzienigheid. Het maakt het verhaal compleet.

Annelies Verbeke: Dertig dagen. Roman. Breda: De Geus, 2015. ISBN: 978 90 4453354 5. 320 paginaś. Prijs: € 19,95

Een perfecte dag voor literatuur

Dit is mijn vijfde bijdrage over Dertig dagen van Annelies Verbeke. We lazen dit boek bij Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nl. Lees de bijdragen van anderen in de reacties.

Vooringenomenheid

image

Je leest over een man en ziet in gedachten een blanke man. Zou een donkere man nu een blanke man lezen of een iemand van zijn huidskleur? Ik weet het niet, maar ik verbaas mij bij het lezen van Dertig dagen over mijn eigen vooringenomenheid.

Huidskleur belangrijk

Als hij na het poepincident weer in zijn auto zit, leest hij het verhaal van de schrijfster. Het is een erotisch verhaal waarin de relatie met huidskleur juist heel belangrijk is en uitvoerig beschreven wordt. De diëtiste in het verhaal vindt de stukadoor aantrekkelijk:

De stukadoor is niet erg jong, zo lang als zij, magerder dan slank en, welja: zwart – of toch zeer donkerbruin. (114)

Subtiele signalen

De verteller van Derig dagen heeft de klusser Alphonse niet zo geïntroduceerd in de roman. Zeker hij geeft genoeg aanwijzingen, maar wel in de vorm van subtiele signalen. In het begin noemt iemand hem Obama of vragen mensen waar hij vandaan komt. Die gewoonte neemt hij over, maar daar reageren mensen dan heel raar op.

Pas als de interviewer opmerkt dat Alphonse een neger is, dringt het tot mij door. Vanaf dat moment laat dat gegeven je niet meer los en kleurt het verhaal heel anders dan eerst. Een bijzonder effect. Ik ben er erg onder de indruk van.

Annelies Verbeke: Dertig dagen. Roman. Breda: De Geus, 2015. ISBN: 978 90 4453354 5. 320 paginaś. Prijs: € 19,95

Dit is het vervolg van Huidskleur

Een perfecte dag voor literatuur

Dit is mijn vierde bijdrage over Dertig dagen van Annelies Verbeke. We lazen dit boek bij Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nl. Lees de bijdragen van anderen in de reacties.

Huidskleur

image

Bij het lezen van Dertig dagen van Annelies Verbeke besef ik helemaal niet dat de hoofdpersoon van het verhaal, Alphonse, zwart is. In eerste instantie verbaast het mij wel dat iedereen aan hem vraagt waar hij vandaan komt.

Als hij het zelf vraagt, in de veronderstelling dat iedereen deze vraag heel belangrijk vindt, krijgt hij een vreemde blik toe. Net zo’n vreemde blik als ik heb als de verteller opmerkt dat Alphonse deze vraag zo vaak krijgt toegeworpen.

Poep opruimen

Ik ontdek pas dat hij zwart is als hij de schrijfster bevrijdt van de opdringerige interviewer die zit te poepen in haar kamer. Hij veegt zijn gat af met een pak dunne bladzijden uit de Van Dale:

‘Dit kan toch niet, man,’ begint Alphonse.
‘Is die neger van jou?’ vraagt de ander, die zijn broek nu weer dichtgespt. Zijn geur rijst op van de vloer, strekt zich uit naar de hoeken van de kamer. (111)

Alphonse vindt dat de interviewer de poep moet opruimen. Daarvoor verspert hij de uitgang en gaat in de deuropening staan met de armen gekruist. De man wil het niet opeten, maar dat vraagt niemand, zegt Alphonse. De interviewer mag nadat hij het opgeraapt heeft ook nog eens de vlek uit het tapijt wissen.

‘Ik ben een Belg! Ik heb rechten!’ roept hij nog. (112)

Alsof een blanke Belg gewoon in een kamer mag schijten als hem iets niet bevalt. Vanaf dat moment kun je alles beter plaatsen. Alphonse is een bijzondere man die zich goed staande weet te houden ondanks zijn huidskleur. En opeens realiseer ik mij dat je bij het lezen van een boek automatisch invulling geeft aan de personages.

Annelies Verbeke: Dertig dagen. Roman. Breda: De Geus, 2015. ISBN: 978 90 4453354 5. 320 paginaś. Prijs: € 19,95

Lees morgen het vervolg in Vooringenomenheid

Een perfecte dag voor literatuur

Dit is mijn derde bijdrage over Dertig dagen van Annelies Verbeke. We lazen dit boek bij Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nl. Lees de bijdragen van anderen in de reacties.

Verantwoording

image

Een recensent waarschuwde mij laatst al: lees nooit de verantwoording. Het is een hedendaagse mode van schrijvers. Ze schrijven aan het einde van hun roman een uitvoerige verantwoording en dankwoord. Zogenaamd om de citaten en motieven te verantwoorden, maar veel meer om de lezer nog een kant op te duwen.

Misschien weten ze dat een verantwoording altijd vooraf wordt gelezen. Al bladerend wekt die verantwoording genoeg nieuwsgierigheid voor de lezer om hem toch te lezen. Hij heeft zich net weten bedwingen niet de laatste bladzijde te lezen, maar die verantwoording mag dan wel.

Verantwoording in Dertig dagen

Wat schrijft Annelies Verbeke in haar verantwoording?

Ik woon niet in de Westhoek of Frans-Vlaanderen en op de geemigreerde overgrootvader na kom ik er niet vandaan. Ik kon dus enkel als buitenstaander van dit grensgebied gaan houden. De schrijfopdracht die ik kreeg voor het project 300jaarsgrens.eu/300ansdefrontière.eu heeft daar veel toe bijgedragen. (313)

Misschien best handig als je het van tevoren hebt gelezen. Als je het achteraf leest, zoals ik, dan lees je denk je onmiddelijk aan de schrijfster in het verhaal. Hoofdpersoon Alphonse komt haar tegen in de schrijversresidentie net over de Franse grens. Hij heeft er een opdracht en moet doodstil werken.

Zwijgzaam en ondoorgrondelijk

De schrijfster is zwijgzaam en ondoorgrondelijk. Ze zegt niet hoe ze heet en schrijft een verhaal. Als ze hem de volgende dag tegenkomt vraagt ze Alphonse haar verhaal te lezen omdat er geen andere Nederlandstaligen zijn.

Hij leest het verhaal een dag later in zijn auto. Hij heeft de schrijfster eerder die dag bevrijdt uit het levensgevaarlijke spervuur aan vragen van een interviewer. Het erotische verhaal dat hij van haar leest, draagt de titel ‘De diëtiste en de stukadoor’

Opwindend verhaal

Het is een opwindend verhaal over een zwarte man die komt stukadoren bij een diëtiste. Het mondt uit in een opwindende vrijpartij in het gras. In het verhaal dat helemaal cursief wordt weergegeven in het boek, drijven de wolken weer over:

Daar kijken de diëtiste en de stukadoor nu naar, de wolken, liggend op hun rug naast elkaar, nog bloot en kloppend, maar niet langer verstrengeld. Zijn hand betast het gras tussen hen in, op zoek naar de hare. (121)

Een passage met mooie verwijzingen naar het einde van de roman Dertig dagen. Ook hier spelen de wolken het leidmotief. De scène roept het prachtige gedicht op ‘Erinnerung an die Marie A.’ van Bertold Brecht.

Wolk in hoofdrol

Ook in dit gedicht speelt de wolk de hoofdrol. Het lyrisch ik herinnert zich maar weinig van die Marie A. Hij kan bijvoorbeeld haar gezicht helemaal niet voor de geest halen. Alleen de wolk herinnert hem dat hij haar gekust heeft. De sfeer van het erotische verhaal die de verteller in Dertig dagen citeert, roept datzelfde gevoel op.

De schrijfster worstelt met een writersblock, terwijl ze daar zo mooi in dat huis zit. In alle rust zou ze goed moeten kunnen schrijven, maar het lukt haar niet. Alphonse helpt haar over de drempel en sijpelt haar verhaal binnen.

Verantwoording bevestigt gedachte

Ik vermoedde al dat de naamloze schrijfster stiekem een verwijzing was naar de schrijfster van Dertig dagen. Na het lezen van de verantwoording lijkt deze gedachte helemaal bevestigd te zijn. En eigenlijk is het dan best jammer dat het in de verantwoording staat.

Stiekem hoop je namelijk dat de gedachte die je had bij het lezen, je eigen kronkel was.

Annelies Verbeke: Dertig dagen. Roman. Breda: De Geus, 2015. ISBN: 978 90 4453354 5. 320 pagina’s. Prijs: € 19,95

Een perfecte dag voor literatuur

Dit is mijn tweede bijdrage over Dertig dagen van Annelies Verbeke. We lazen dit boek bij Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nl. Lees de bijdragen van anderen in de reacties.

Dertig dagen in de wolken

image

De roman Dertig dagen van de Vlaamse schrijfster Annelies Verbeke heeft een prachtige omslag. Een wolkje drijft er in een verder helderblauwe hemel. De zon schijnt mooi op het wolkje en daarmee is het bovenste gedeelte van de omslagfoto ook wat lichter.

Voor mij als wolkenliefhebber een prachtige omslag. Nog meer omdat ik als titel niet voor Dertig dagen gekozen zou hebben. Ik was bij het lezen van het boek namelijk getroffen door het woord wolkenboot. Het is een prachtige benaming in een titel: De wolkenboot.

Boektitels met een wolk erin

Er zijn natuurlijk al best wat boektitels met een wolk erin. Denk aan De wolkenberg van Aimee E. Liu, Wolkenatlas van David Mitchell en De wolkendrinker van Fritz J. Raddatz. En ik zie regelmatig andere titels met wolken erin voorbijkomen. Ik kreeg zelfs een keer een roman over wolken aangeboden ter recensie.

De bootvormige wolk die voorbij drijft, is een erg mooie passage in Dertig dagen. De hoofdpersoon Alphonse wordt wakker in het licht en ziet de wolk langskomen. Het geeft hem een gelukzalig gevoel. De zomer lijkt dit jaar niet te wijken voor hem. Zo voelt het.

En dan was er de zon en die wolkenboot, warm licht, als een bevestiging van de opperste gelukzaligheid waarmee hij was ontwaakt. Hoe kan dat, vraagt hij zich af, hoe kan ik zo blij ontwaken na zo’n droom? (58)

Het wakker worden uit een nare droom in het zomerse licht is een sleutelpassage in de roman van Annelies Verbeke. Het verhaal is ook zo mooi en volledig gecomponeerd dat deze ogenschijnlijke toevalligheid niet toevallig is. Maar het komt niet hinderlijk of opdringerig over. Alleen heel mooi.

De wolken komen regelmatig terug in de roman. Ze drijven over als voorspellers. Een klassiek motief maar bij Annelies Verbeke past het helemaal in haar verhaal. Zo goed dat ik het gemiste kans vind dat de roman niet die prachtige naam gekregen heeft: De wolkenboot.

Annelies Verbeke: Dertig dagen. Roman. Breda: De Geus, 2015. ISBN: 978 90 4453354 5. 320 paginaś. Prijs: € 19,95

Een perfecte dag voor literatuur

Dit is mijn bijdrage over Dertig dagen van Annelies Verbeke. We lezen dit boek vandaag bij Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nl. Lees de bijdragen van anderen in de reacties.