Tagarchief: anne-marieke samson

Werkziek

wpid-20150120_212333.jpg

Ooit gaf een collega mij het volgende advies toen ik klaagde over vermoeidheid: waarom meld je je niet een dagje ziek? Dan vertel je thuis niks en maak je er gelijk voor jezelf een dagje uit van.

Voor hem was het dubbele winst. En je was niet op je werk en thuis wisten ze van niks waardoor je daar ook geen verplichtingen had. Ik zag er niet zoveel in en vermoedde dat hij het zelf wel af en toe toepaste. Ik ben er te schijterig voor. Ik moet mij serieus ziek voelen, wil ik mij ziekmelden.

In Anne-Marieke Samsons roman De val van Jakob Duikelman redeneert de hoofdpersoon juist andersom: hij vertelt thuis en het werk niet dat hij eigenlijk heel ziek is. Allebei denken ze dat hij niets mankeert.

Voor de controlefoto’s was hij vorige week onder werktijd naar het ziekenhuis gegaan. Op zijn werk dachten ze dat hij thuis was, thuis dachten ze dat hij op zijn werk zat. Simpel zat. Jacob was trots op zijn eigen vindingrijkheid. Geef mij een situatie, dacht hij, en ik leef ermee. (30)

Bij het idee van mijn oude collega is het andersom: daar denkt thuis dat je op je werk bent en het werk dat je thuis bent. Het is een vreemde vorm van liegen: iets verzwijgen.

Je zegt niet dat je ziek bent en iedereen denkt dat je heel vreemd doet. Als Jakob zou zeggen dat hij ziek was, zou iedereen begrip voor hem hebben en hoeft hij zich niet in allerlei bochten en leugens te wringen.

Anne-Marieke Samson De val van Jakob Duikelman. Amsterdam, Antwerpen: Uitgeverij De Arbeiderspers, 2014. ISBN 987 90 295 8950 5. Prijs: € 19,95. 272 pagina’s.

Een perfecte dag voor literatuur

Dit is laatste mijn bijdrage over De val van Jakob Duikelman van Anne-Marieke Samson. We lezen dit boek op vandaag bij Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nlLees de bijdragen van anderen in de reacties.

De offers en De val van Jakob Duikelman

image

Bij het lezen van De val van Jakob Duikelman van Anne-Marieke Samson trek ik steeds een vergelijking met De offers van Kees van Beijnum. Speelt in het laatste boek een rechter onbewust naar zijn ondergang. In dit boek draait het om de aanklager.

Er ligt een lange periode tussen beide boeken. De tijd waarin het internationaal en oorlogsrecht zich ontwikkeld hebben. Lag er tussen het Tokio-tribunaal een lange leegte, in de jaren ’90 werden de oorlogsmisdadigers uit voormalig Joegoslavië en Rwanda.

Het internationaal recht heeft daarmee een heel andere positie gekregen ten opzichte van het Tokio-tribunaal waar de Nederlandse rechter Rem Brink recht spreekt. Het tribunaal kenmerkt zich door gekronkel en een sterke invloed vanuit de overwinnaar Amerika. Eerlijk oorlogsrecht moet aandacht besteden aan beide partijen.

Dat lijkt bij de tribunalen rond Joegoslavië en Rwanda veel meer aan de orde te zijn. In de roman van Anne-Marieke Samson speelt weer een andere vorm van internationaal recht een rol. Aanklager en hoofdpersoon Jakob Duikelman moet asielzoekers opsporen die zich in oorlogen hebben misdragen.

Deze vluchtelingen moeten overgeleverd worden aan de oorlogstribunalen wanneer ze oorlogsmisdaden hebben begaan. Vluchtelingen mogen geen misdadigers zijn. De vriend van zijn dochter Disi heeft oorlogsmisdaden begaan in Nigeria. Duikelman is specialist in dit Afrikaanse land. Zijn vorige vrouw kwam er zelfs vandaan.

Voor Duikelman is het een kwestie van routine om de vriend van zijn dochter te verhoren. Dat het op een jammerlijk verhoor uitloopt, past in de rest van het verhaal. Het bedriegelijke zit erin dat het aanvankelijk juist goed lijkt te lopen.

De rasmanipulator staat tegenover iemand die probeert te manipuleren, maar bij wie de wereld instort. Er ontstaat een duel, waarbij de uitkomst juist weer in lijn met de rest van de roman valt.

Anne-Marieke Samson De val van Jakob Duikelman. Amsterdam, Antwerpen: Uitgeverij De Arbeiderspers, 2014. ISBN 987 90 295 8950 5. Prijs: € 19,95. 272 pagina’s.

Een perfecte dag voor literatuur

Dit is mijn bijdrage over De val van Jakob Duikelman van Anne-Marieke Samson en De offers van Kees van Beijnum. We lazen deze boeken bij Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nlLees de bijdragen van anderen in de reacties.

De herhaling

image

Het verhaal vanuit verschillende gezichtspunten opnieuw verteld. Dat gebeurt er in De val van Jakob Duikelman. Het debuut van Anne-Marieke Samson bezit veel elementen die overeenkomen met elkaar. Elk personage beziet het vanuit zijn eigen perspectief. Het is een keuze van de schrijfster, die verdacht veel op een trend lijkt.

Zo zie ik het bij Rebekka W.R. Bremmer in haar Evolutie van een huwelijk in extremere vorm terug. De perspectiefwisselingen binnen het verhaal en de herhaling zorgen voor een minder goed te volgen geschiedenis van het verhaal. Wanneer wat precies gebeurt, is niet altijd makkelijk te volgen.

De herhaling zorgt voor een vreemd soort spanningsopbouw. Je wilt weten hoe het verder loopt en accepteert dat terughalen in de tijd. Of het altijd even effectief is om de gebeurtenissen voortdurend te laten terugkomen, betwijfel ik. Soms helpt het juist om verderop in het verhaal de gebeurtenis kort aan te stippen, in plaats van de lezer weer terug te halen in de tijd.

Het lijkt verdacht veel op een modegril. De roman die zelf om de hete brij heendraait. Uit angst dat de lezer het boek terzijde legt, dient een extreme gebeurtenis of een onvermijdelijk einde. Dat het hele boek vervolgens hiervoor in dienst komt te staan en het verhaal beheerst, leidt de lezer af van mooie dingen die hierdoor wegvallen.

De thriller van Sigge Eklund kun je ook zo lezen: als een verhaal dat om dezelfde gebeurtenis draait. De extreme gebeurtenis is in mijn ogen leidend voor het verhaal. Zonder die gebeurtenis was het verhaal niks.

Zeker de verteller kan tijdens het verhaal andere dingen kwijt, over andere en diepere zaken. Daarmee haalt de verteller alleen zijn eigen verhaal onderuit. Ik vind het jammer. De gebeurtenis ‘an sich’ zou niet leidend hoeven te zijn voor het verhaal.

Of het een trend is, weet ik niet. Het valt mij op dat het in drie zo vlak na elkaar verschenen boeken gebeurt.

Anne-Marieke Samson De val van Jakob Duikelman. Amsterdam, Antwerpen: Uitgeverij De Arbeiderspers, 2014. ISBN 987 90 295 8950 5. Prijs: € 19,95. 272 pagina’s.

Een perfecte dag voor literatuur

Dit is mijn bijdrage over De val van Jakob Duikelman van Anne-Marieke Samson. We lezen dit boek op vandaag bij Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nlLees de bijdragen van anderen in de reacties.

De leugen

image

Het begint met een simpel leugentje. Zo vertelt Jakob Duikelman niet aan zijn vrouw Mai dat hij eigenlijk gecastreerd is. Hij weet het stelselmatig te verzwijgen in Anne-Marieke Samsons roman De val van Jakob Duikelman.

Zelfs als Mai naar de gynaecoloog gaan om te onderzoeken waarom ze niet zwanger wil worden. Jakob gaat niet mee en weet ermee weg te komen. Hij werkt met plezier mee aan de pogingen om zwanger te worden, maar moet niks hebben van de artsen:

Die willen toch alleen maar dat we meer moeten neuken. (60)

Is dit nog niet zo’n ernstig vergrijp, hij raakt dieper in de problemen als hij kanker blijkt te hebben. Hij creëert een pakket aan leugens om zich heen om maar niet te hoeven vertellen dat hij ernstig ziek is. Hij komt tot verschrikkelijke daden als de wereld die hij verborgen houdt, naar buiten dreigt te komen.

Daar begint het effectbejag. Ik zou denken dat de verteller juist in die psychologie van de kleine leugen zou duiken. Waarom zou je tegen je vrouw verzwijgen dat je gecastreerd bent? Waarom vertel je niemand dat je ziek bent? Waarom wikkel je jezelf in een pakket van leugens om die waarheid niet naar buiten te laten komen.

Dat experiment vind ik veel interessanter, maar helaas laat Anne-Marieke Samson dat achterwege. Zij kiest voor een verhaal dat zich verstopt achter extremiteiten. Het is een wereld in verval die niet meer te stoppen is. De verteller laat het gebeuren en geeft het zelfs een zetje in de voorspelbare richting.

Anne-Marieke Samson De val van Jakob Duikelman. Amsterdam, Antwerpen: Uitgeverij De Arbeiderspers, 2014. ISBN 987 90 295 8950 5. Prijs: € 19,95. 272 pagina’s.

Een perfecte dag voor literatuur

Dit is mijn tweede bijdrage over De val van Jakob Duikelman van Anne-Marieke Samson. We lezen dit boek op vandaag bij Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nlLees de bijdragen van anderen in de reacties.

Lees ook mijn bespreking van De val van Jakob Duikelman voor Litnet

Vallen en opstaan

image

Het is donker als ik de trap opstommel. Ik ben vergeten dat ik op de traptrede een glad tijdschrift heb gelegd om mee naar boven te nemen. Op het moment dat ik uitglij, weet ik het weer. Daar ga ik. Ik val met het boek De val van Jakob Duikelman in de hand. Alle boeken, cd’s en de usb-stick in mijn hand vliegen door de lucht. Mijn scheenbeen klapt tegen de traptrede. Een pijn schiet door mijn been.

Ik voel mij misselijk worden. De wereld duizelt om mij heen. Even rustig zitten en het bloed weer naar mijn hoofd laten stijgen. Pas minuten later voel ik mij weer een beetje beter. Hoe kon ik dat tijdschrift op die vergeten? De duisternis heeft mij bedrogen en daar ging ik. Ik ben blij dat het zo is afgelopen.

Elke val is lullig. Even niet opletten, gewoon niet uitkijken of iets over het hoofd zien. Het kan zo fataal zijn. Zoals bij Jakob Duikelman in de debuutroman van Anne-Marieke Samson. Ze werkt als adviseur voor het ministerie van Veiligheid en Justitie vermeldt de achterflap bijna dreigend. Want het hoofdpersonage Jakob Duikelman werkt daar toevallig ook. Sterker nog: heel toevallig zit zij op zijn plek veel later in het boek.

Maar misschien verklap ik dan teveel, al vind ik dat er bij dit boek niets te verklappen valt. Als ik nu het einde zou vertellen, zou je toch nog omvallen van verbazing. Het is namelijk een boek waar je van de ene verbazing in de andere valt. Met Jakob Duikelman val je mee. Niets is wat het lijkt en aan het einde zit het toch weer anders in elkaar. Dan mogen krantenkop in kapitalen zich afvragen wie Jakob Duikelman in de val laat lopen. De lezer blijft verbaast achter.

Daarmee is de debuutroman zo’n boek waarbij je in het begin heerlijk geniet van de absurditeiten, maar gaandeweg wordt het toch een beetje te bont. Ik kon er niet meer zo van genieten en verloor mijn aandacht. Dat is het gevaar van zo’n boek dat echt waanzinnig is en met alles speelt. Vooral met de werkelijkheid neemt het een loopje.

Misschien is dat een veel grotere val. De val met de werkelijkheid. Ik voel in elk geval nog wel goed mijn zere been. Ook op mijn arm zit een lelijke schaafwond. Gevallen en gewond. Maar ik ben er nog en heb goddank twee goede longen.

Anne-Marieke Samson De val van Jakob Duikelman. Amsterdam, Antwerpen: Uitgeverij De Arbeiderspers, 2014. ISBN 987 90 295 8950 5. Prijs: € 19,95. 272 pagina’s.

Een perfecte dag voor literatuur

Dit is mijn bijdrage over De val van Jakob Duikelman van Anne-Marieke Samson. We lezen dit boek op vandaag bij Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nlLees de bijdragen van anderen in de reacties.