Tagarchief: advocaat van de hanen

Vingerafdruk van God

img_20160811_205515.jpgDe vergelijkingen die A.F.Th. van der Heijden maakt, zijn soms buitengewoon treffend gevonden. Zoals de vergelijking die de verteller maakt in Advocaat van de hanen van de stad Amsterdam:

De structuur van Amsterdam was die van een vingerafdruk, even labyrintisch en even onverwisselbaar. Eens per jaar raakte Quispel zielsgelukkig verdwaald in wat hij beschouwde als de vingerafdruk van God zelf. (188)

Inderdaad, gezien van bovenaf lijkt het stadsplan met de half cirkelvormige grachten op een vingerafdruk. Het labyrint waarin je verdwaalt raakt. De hoofdpersoon Ernst Quispel raakt de weg helemaal kwijt in het mathematische wonder van de stad. De verteller verwijst naar alle mogelijke meetkundige figuren als vierkanten, rechthoeken, ruiten en trapeziums.

Onder invloed van drank, trekt de hoofdpersoon deze cirkels in de stad die hij vergelijkt met de vingerafdruk van God. Het verwoordt het dwalen van de hoofdpersoon die helemaal de weg kwijt is en van het pad af raakt. Een prachtige metafoor waarbij de verteller zijn vingerafdrukken achterlaat in het verhaal.

A.F.Th van der Heijden: Advocaat van de hanen. De tandeloze tijd 4. Amsterdam: Querido, 1998 [1e druk 1990]. ISBN: 90 214 6690 2. 574 pagina’s. Prijs: € 15,00.Bestel

De kat op de telefoon

img_20160811_205537.jpgBij het lezen van Advocaat van de hanen vallen mij meteen weer die heerlijke details op die A.F.Th. van der Heijden zo mooi in zijn verhaal weet te integreren. Zoals de lapjespoes die een plekje op het kantoor van advocaat Ernst Quispel heeft gevonden naast de telefoon:

De lapjeskat van de bovenburen had in Quispels kantoor haar vaste plek in een postmandje.Het stond onder een bureaulamp die sterker en dus warmer was dan die op de andere bureaus, met als enig nadeel dat het zich vlak naast de telefoon bevond, waarvan zij het gerinkel verafschuwde. De kat had geleerd met een flinke tik tegen de hoorn, waarmee die een kleine centimeter van de haak werd gelicht, het wrede apparaat het zwijgen kon opleggen. Het had Quispel al heel wat zakelijk aantrekkelijke telefoontjes gekost, en een boel ongeloofwaardige uitleg aan de meer vasthoudenden. (47/48)

Ik kan ongelooflijk genieten van zo’n passage waarbij de verteller dit soort niet direct ter zake doende informatie geeft. Dit kleurt het verhaal en maakt het zo memorabel. Ook omdat je weet dat dit element ongetwijfeld terugkomt in het verhaal.

Dat geldt hier zeker ook omdat Van der Heijden het mooi vermengt met de kater van de hoofdpersoon. De hoofdpijn slaat toe, de schok van Ernst Quispel komt overeen met de schok van de lapjeskat onder de bureaulamp.

Als de telefoon iets voor achten is gegaan, de kat de hoorn opwipt en pas tegen kantoortijd (9 uur) de telefoon weer rinkelt, slaat de kat juist niet toe. Het is de heer Noppen aan de andere kant van de lijn, die de advocaat van de hanen vraagt om raad. Zijn zoon is op raadselachtige wijze om het leven gekomen in een politiecel en nu wil de politie hem zo snel mogelijk begraven.

Het verhaal is begonnen, al heeft de kat het proberen te verhinderen.

A.F.Th van der Heijden: Advocaat van de hanen. De tandeloze tijd 4. Amsterdam: Querido, 1998 [1e druk 1990]. ISBN: 90 214 6690 2. 574 pagina’s. Prijs: € 15,00.Bestel

Drankprobleem

img_20160811_205559.jpgDe roman Advocaat van de hanen leest als een heuse detective. Daarbij zit de roman ook literair gezien buitengewoon vernuftig in elkaar. Het drankprobleem van de advocaat Ernst Quispel passeert de revue. Hoe een verslaving zijn carrière kapot maakt. Daarnaast speelt een rol hoe hij gebroken heeft met zijn familie vol advocaten en de vader die zich aan het eind ontfermd over de zoon.

Ernst Quispel heeft op alle fronten verloren. Tegelijk weet Van der Heijden op een heel bijzondere manier het verhaal van de Tandeloze tijd door deze roman te verweven. Hij heeft de controle over de eerdere delen. Daarbij wetend dat voor de lezer al deze aspecten pas later duidelijk zouden worden. Een tour de force waarbij de verteller de enorme van het verhaal helemaal onder controle heeft.

Als Advocaat van de hanen in 1990 verschijnt, moet het 3e deel nog verschijnen. Uiteindelijk komt dit deel in 2 helften in 1996 uit. Pas dan ontdekken de lezers hoe goed het 4e deel aansluit op de eerdere delen. A.F.Th. van der Heijden laat zien hoe goed hij de controle hij heeft over de vele verhaallijnen.

De alcohol speelt natuurlijk in de hele Tandeloze tijd een prominente rol. Ook dat de alcohol fataal kan zijn, zie je in de eerdere delen terug. De relatie met Zwanet Vrauwdeunt is hier samen met de advocaat. Hoe Ernst Quispel aan haar komt, blijft lange tijd onduidelijk. Zij krijgt zelfs een kind van hem, een dochter. Quispel is een periodiek alcoholist, een ‘kwartaaldrinker’ zoals hij het zelf noemt.

Eerst was er de euforie zonder drank, een euforie die zich naar buiten keerde. Pas toen hij het niet langer hield en de wereld deelgenoot wilde maken van zijn wonderbaarlijke geluk, ging hij kroegen bezoeken. Wekenlang duurde die toestand van opperste gelukzaligheid, die hij weerspiegeld zag in het zomerse humeur van de stadsbevolking. Tropisch voorjaar in Amsterdam. (252)

Aan het eind is de alcohol uitgewoed als hij het absolute dieptepunt bereikt. Dan heeft de alcohol alle lust in hem uitgedoofd. Hij heeft verloren en moet zich gewonnen geven. Het leven in de euforie is dan voorbij. Het gewone leven begint weer en hij kan er weer een paar maanden tegenaan. Het einde van Advocaat van de hanen blijkt deze levenswijze niet meer houdbaar. Ernst Quispel maakt een opmerkekijke keuze.

Dat Ernst Quispel in het 6e deel dat nog in ontwikkeling is, een plek krijgt, is onweerstaanbaar. Het maakt het verlangen naar dit deel met de veelzeggende titel Kwaadschiks alleen maar groter. Het zou vorig jaar al verschijnen, maar daar kwam de historische roman Ochtendgave eerst nog even tussendoor. Nu hopen dat dit najaar het 6e deel vande Tandeloze tijd verschijnt.

A.F.Th van der Heijden: Advocaat van de hanen. De tandeloze tijd 4. Amsterdam: Querido, 1998 [1e druk 1990]. ISBN: 90 214 6690 2. 574 pagina’s. Prijs: € 15,00.Bestel

Advocaat van de hanen

img_20160811_205522.jpgDe roman Advocaat van de hanen van A.F.Th. van der Heijden staat al wat langer op mijn verlanglijstje. Zeker ook omdat hij vaak aangehaald wordt als zijn mooiste boek. Het is het 4e deel van de Tandeloze tijd. Bij verschijnen in 1990 moest het 3e deel nog verschijnen. Dat het uiteindelijk in 2 boeken in 1996 is uitgekomen, heeft de waarde van Van der Heijden als ware croniqueur alleen maar versterkt.

De advocaat van de hanen verwijst naar de hanenkammen zoals ze in de jaren 1980 het leven in de hoofdstad tot een ware hel maakten. Ze kraakten het ene na het ander pand en bij de vele ontruimingen kwam veel geweld ter sprake. De roman van Van der Heijden slaat op deze roerige periode waarbij krakers vaak ook terecht opkwamen tegen de afbraak van mooie gebouwen.

Het levert een prachtig verhaal op. De roman vertelt over Ernst Quist, de advocaat. Hij krijgt een belletje of hij als advocaat zich wil ontfermen over de zaak van de in zijn politiecel overleden kraker Kiliaan Noppen. In eerste instantie wijst hij het af, maar na wat aandringen van de ouders van de jongen, wil hij wel in actie komen.

Zo is hij bij de autopsie en houdt hij een toespraak op de begrafenis van de kraker. Dit gebeurt ’s nachts om de voorkomen dat Noppen of Dr. Nop onder de krakers tot een martelaar zou worden uitgeroepen. Het helpt niet. De kammen gaan halfstok, zoals de verteller verwoordt als hij het over de demonstratie heeft van de krakers. Ze lopen voor de trams uit:

Hadden de hanen van iemand, bij voorbeeld vader Noppen, gehoord hoe hun Dr. Nop erbij lag in het mortuarium? Net als hij droegen ze allemaal hun kam halfstok: zonder stijfsel of suikerwater slierde het haar over het kale gedeelte van hun schedel. (165)

Ernst Quispel heeft meer met de zaak te maken heeft dan hij zou willen. Dat komt de lezer langzaamaan gedurende het verhaal te weten. Daarbij speelt de verteller met weten en niet weten. Want alle hoofdpersonen weten een deel van het raadsel en daarmee ontvouwt zich het verhaal op een heel treffende wijze. Het is ook een spel met de tijd, waarmee Van der Heijden bewijst dat hij een meesterverteller is.

A.F.Th van der Heijden: Advocaat van de hanen. De tandeloze tijd 4. Amsterdam: Querido, 1998 [1e druk 1990]. ISBN: 90 214 6690 2. 574 pagina’s. Prijs: € 15,00.Bestel

Hoe bepaal jij welk boek je leest? – #50books vraag 24

image

En ineens zit ik daar met Advocaat van de hanen van Van der Heijden op schoot. Hoe ik op het idee kwam: ik wil het boek al jaren lezen, maar het komt er steeds niet van. Ik wil ook goed op de hoogte blijven van wat er allemaal aan nieuwe boeken verschijnt, waarmee de boeken die ik eigenlijk zou willen lezen vaak blijven liggen.

Ik kwam op het idee om dit boek eens ter hand te nemen nadat ik De helleveeg las en Inge enthousiast aan het oeuvre van Van der Heijden begon. Het stimuleerde mij om de reeks op te pakken. Ik las de eerste delen na het college 20e-eeuwse literatuur in de propedeuse van mijn studie. De slag om de Blauwbrug maakte mij zo nieuwsgierig naar het vervolg dat ik de eerste 2 delen in 1 ruk uitlas. Daarna leed mijn studie teveel onder al dat gelees, zodat ik de rest niet meer durfde te lezen.

Mijn leesagenda wordt sterk bepaald door allerlei verplichtingen die ik heb om te schrijven voor mijn blog. Zo las ik <i>Brieven uit Genua van Ilja Leonard Pfeijffer omdat ik er deze maand mee in het tijdschrift Flow sta. Het nieuwe reisverhaal van Paul Theroux Het diepe Zuiden vroeg ook om een bespreking. Net als de boeken die ik lees voor de blogleesclub Een perfecte dag voor literatuur.

Dat brengt mij bij de boekenvraag voor vandaag.
Hoe bepaal jij wat je leest?

Heb je een leesroute die van boek naar boek hobbelt? Kom je een boek tegen in de boekwinkel, op de leesplank van de bibliotheek of raadt iemand jou een boek aan? Wat doe jij om te bepalen wat je leest of pak je gewoon ergens een willekeurig boek vandaan?

Ik ben heel nieuwsgierig naar jullie antwoorden.

Blog mee over #50boeken

Schrijf een blog over de vraag van vandaag en laat hieronder in de reactie een linkje naar je site staan. Heb je zelf een idee voor een vraag? Ze zijn van harte welkom. Mail gerust een vraag of stel hem in via het contactformulier.

#50books

De leesvraag #50books is een initiatief van Peter in 2013. Martha nam het in 2014 over en in 2015 ging Peter zelf weer verder. Vanaf de eerste vraag doe ik regelmatig mee. Naar overzicht van alle vragen.