Categoriearchief: water

Compost, droogte en rabarber – Tiny House Farm

We maken nu sinds vorig jaar onze eigen compost met een composthoop. Het meeste dat daar belandt is afval uit de keuken. Veel tuinafval komt meteen bij de verschillende planten te liggen als mulch. Ook heb ik een paar hopen gemaakt. De mooiste tegen het kleine insectenhotel in aanbouw. Het bestaat uit wilgentakken, maar ook uit het eerste snoeihout uit de tuin.

Een alternatieve composthoop in de tuin

Houtsnippers en compost

Na het aanbrengen van wat nieuwe houtsnippers op de oude paadjes ben ik afgelopen weekend aan de slag geweest met onze composthoop. We hebben hem nu een klein jaartje en dat vraagt om flink omscheppen. Ik ben verbaasd hoeveel van het ingezamelde groenafval al gecomposteerd is. Daarnaast heb ik er wat luchtgaten in gemaakt. Dat brengt wat zuurstof in de hoop.

de composthoop in onze tuin, compleet met luchtgaten voor zuurstof

Verder ga ik door het af en toe wat gouden vocht aan de hoop toevoegen. Dat geeft een hoop leven in de composthoop. Eind van de zomer dekken we deze hoop af en beginnen een nieuwe. Een kleine 9 maanden later kunnen we wat we nu hebben gewoon in de tuin gebruiken. Zo gaaf!

Droogte

De composthoop is eigenlijk best droog. Zeker nu ik hem omgeschept heb. De hele tuin kreunt onder de lange droogte. Behoudens een minibuitje afgelopen weekend is het vooral droog geweest sinds begin maart. Het is echt heel veel geluk geweest dat ik kort voor de laatste regenbuien de regentonnen allemaal weer heb afgesloten. Ze liepen namelijk de hele winter over en daarom heb ik een tijdlang alles uit de grote container laten stromen. Net voordat het regenen stopte, deed ik alles dicht met het idee dat je weleens als dat water hard nodig zou kunnen hebben.

rabarber van bovenaf bezien

De laatste weken krijgen een paar uitverkoren plantjes (waaronder de rabarber, enkele verse stekkies en de paar kleine akkertjes moestuin) dagelijks een scheut water. Een grote ronde langs alle fruitbomen doe ik eens per week. Het water dat verzameld is, begint aardig op te raken. Als het niet snel begint te regenen dan zijn de tonnen volgende week helemaal leeg.

rabarber in een bedje van stro

Rabarber

De rabarber zijn wel de groenten waar ik me extra over ontferm in deze droge dagen. Vorig jaar kwamen ze erg moeilijk uit de grond. Ik heb ze met veel liefde en vertroeteling in elk geval in stand weten te houden. Dit jaar daarom extra verwend met compost en nu zorg ik ervoor dat ze het lekker natjes houden. Bijna elke avond komt er een flinke plons vocht op.

Close up in de rabarber

En ze doen het best wel goed. Ze staan nog niet zo hoog en groot als ik ze in sommige andere tuinen zie, maar ze komen lekker op. Ik verheug me heel erg op al deze soorten. Het zijn in totaal 5 soorten rabarber die we vorig jaar bij Vreeken’s zaden kochten en de laatste op de grote markt Oosterwold ontkiemt. De markt gaat helaas dit jaar niet door door de corona, maar de rabarber van vorig jaar doet het goed. We waren hem aanvankelijk kwijt, maar hij is terecht en hoe!

Regenwater – Tiny House Farm

Compost voor de rijke aarde, maar de regenton is voor het vocht heel erg nodig in de moestuin. Zeker, je kunt water uit de kraan halen, maar is daar het drinkwater niet te kostbaar voor? We moeten er zuinig mee zijn.

Bovendien hebben de planten veel meer aan regenwater dan uit het water uit de kraan. Regenwater bevat minder mineralen en kan ook de planten beter de stoffen uit de bodem laten opnemen.

Opslaan regenwater

Zodoende hebben we bijna meteen nadat het huis klaar was, regentonnen geplaatst. Het waren er 2. Aan elke kant van het huis verscheen een ton waarin 210 liter water kan. Een flinke hoeveelheid, dachten we.

Een aardige regenbui vult de tonnen wel voor de helft. De plensbuien die steeds meer voorkomen, zorgen daar wel voor. Als het een gewone bui is, ook een onweerbui van een paar minuten, dan gaat het wat langzamer, maar dan zit de ton na een paar buien wel vol.

En ze gaan best snel wel leeg. Zeker met de jonge boompjes die veel water en aandacht vragen. Een ronde door de tuin en de ton is halfleeg. Heb je wat activiteiten zoals verplanten en zaaien, dan heb je meer water nodig.

Uitwijken naar kraan en slang

In de droge maanden april en mei moesten we uiteindelijk uitwijken naar kraan en waterslang. Niet echt ideaal, maar als het land zo droog is, dan moet je wel als je niet alles wilt laten verdorren en doodgaan.

Maar we dachten er toch over om het wat serieuzer aan te pakken met het regenwater. Toen de buurman zijn grote waterton van 1000 liter te koop aanbood voor een mooie prijs, gingen we er meteen op in. Een paar dagen later sjouwden we de grote kubus over de Vuursteenhof.

Wat gehannes met pallets en nu hij staat er bij het raampje van Doris’ slaapkamer. Het kost best nog wat moeite om de afvoer goed op de grote ton aan te sluiten. De regenton die overblijft, gaat naar de andere kant. Daar sluiten we hem aan op de andere regenton, zodat er een dubbele wateropslag ontstaat.

IBC-container

Zo zijn we van 420 liter opslag naar 1420 liter wateropslag gegaan. Wat een verschil! De grote ton, heet officieel een IBC-container. Gebruikt om vloeistoffen te vervoeren of tijdelijk op te slaan. De buurman gebruikte het voor het water dat hij bij de bouw van zijn huis nodig had.

Kraantje op IBC-container

Aan de onderkant heb ik een kraantje gemonteerd, besteld via internet. Vandaar dat ik ook weet dat zo’n tank een IBC heet. Bovenin de grote tank heb ik een gaatje geboord. Zo kan het overtollige water weglopen. Via een eenvoudige tuinslang loopt het zo in de sloot.

Hij staat er nu een week of 2 en is al helemaal volgeregend. We hebben er zelfs al water voor de tuin uit getapt.

De communicerende vaten aan de andere kant vroegen wat meer aandacht. Ik sloot de afvoer van de ene ton aan op de andere, maar dat werkte niet. De ton waar het overtollige water van de andere ton in moet vallen, moet echt lager staan. Die staat nu op een paar stenen. Nu loopt het water heel mooi door van de ene ton naar de andere.

En wat een water. We hebben er al aardig wat water van gebruikt. Nu nog een regenton bij het schuurtje en dan is dat ook gereed. Het voelt goed om ook op deze manier een steentje bij te dragen aan het milieu en de wereld weer een beetje beter te maken.

Katjes en eindelijk regen – Tiny House Farm

De droogte slaat behoorlijk toe op ons landje. Grote gaten slaan open in de harde klei. Als je niet beter weet, dan lijkt het wel of je op verhard steen loopt.

Terwijl ik elke avond dapper door de tuin loop om alle fruitbomen te bewateren. Net als de afgelopen weekend geplante kleine tomatenplantjes, kroten – rood en roodwit – en heuse artisjokken. Bij ons in huis zijn de laatste beter bekend als trage groente.

Artisjok of trage groente
De artisjok is helemaal niet zo traag als wij hem noemen

Verdorren

Ze hebben erg veel water nodig, want je ziet alles onder je ogen verdorren. En als die jonge groentes het opgeven, dan betekent dat veel moeite voor niks. Daarom geef ik elke avond een flinke hoeveelheid emmers water aan de tuin.

De bomen en struiken van Heg en landschap krijgen niks. Ze hebben het zwaar, dat zie je. Maar ze weten zich goed te houden. Overal verschijnen bladeren en zelfs de schietwilgen krijgen katjes. Niet de witte katjes die een buurvrouw heel mooi vindt, maar andere. Bij het zien van de bloemen, word ik helemaal vrolijk.

Katjes groeien aan de schietwilg
Katjes groeien aan de schietwilg van Heg en Landschap

Bladerloze sleedoorn

Eigenlijk doen alle planten van Heg en landschap het goed. Er is 1 uitzondering: de sleedoorn. Er komen geen bladeren aan. In de natuur zie ik dat de sleedoorns uitgebloeid zijn en al heel snel bladeren krijgen. In onze tuin blijven ze helemaal kaal. Zou er iets aan de hand zijn?

Tot ik een paar terug ineens een sleedoorn van onderaf hele kleine bladeren zie krijgen. Net zo vrolijk als bij het zien van de wilgenkatjes ben ik. Bijna niet de zien en vooralsnog is het alleen de sleedoorn die bij de oprit groeit. Zo zie je dat het voorjaar meer een meer toeslaat. Al is het wel kurkdroog in de tuin. Veel te droog.

De sleedoorn krijgt ook bladeren
Ook de sleedoorn krijgt bladeren

Eindelijk regen

En dan eindelijk een bui. Het is niet eens zo heel veel, maar je ziet alles meteen al opfleuren. Gelukkig breekt het daarna nog veel meer los. De regentonnen die helemaal leeg waren zijn in 1 keer helemaal vol. Het gevaar is nu dat al dat jonge grut verzuipt. Al geloof ik dat het nog wel even duurt voor het zover is.

Zo heb je elke keer zorgen om je tuin.

Lekkage – Tiny House Farm

Zaterdagochtend, na het wassen, ontdek ik een flinke plas water voor de wasmachine. Het was me al een keer eerder opgevallen dat er soms een plasje water ligt voor de droger. Of aan de andere kant van de wasbak voor de wasmachine. Het zou toch niet.

Ik vermoed lekkage. Daarom trek ik er even later de wasmachine uit. Een heel gehannes. Zeker ook omdat het een heel zware Miele is. Nauwelijks vooruit te krijgen. Wat is hij zwaar zeg. Ik vermoed dat hier het beroemde betonblok in ligt.

Puzzelen

Dan begint het gepuzzel. Waar komt het water vandaan? We draaien een wasje met de naar voren geschoven wasmachine. Misschien gebeurt het hier. Inderdaad wordt het nat. Rond de afvoer lijkt het water te komen. Maar de afvoerbuis is ook nat. We app’en meteen de huisjesbouwer dat er een lekkage is en we niet weten waar het vandaan komt. Misschien de wasmachine.

De afvoerbuis is nat na de was en er ligt een plasje water. Dus toch? Snel naar de Gamma voor een nieuwe wasmachineafvoerleiding. Vlak voor sluitingstijd haal ik er nog eentje op, sluit hem aan op de wasmachine.

Nog een wasje draaien. Er komt onder de wasmachine geen water vandaan en toch blijft het water lopen. Ik vermoed dat het water ook een beetje moet opdrogen. Bij het vorige huis hebben we ook eens een lekkage gehad. Het duurde daar heel lang voor het droog was.

Water blijft stromen

Maar het water lijkt te blijven stromen. ’s Avonds ga ik onder de tafel met de wasbak zitten en luister aandachtig. Hoor daar nu een zachtjes maar gestaag druppelen van water? Nog eens heel goed luisteren. Inderdaad. Het lijkt er verdacht veel op.

Nu de bouwer inschakelen. Hij komt de volgende dag meteen. Hij denkt toch wasmachine (of de droger?), maar laat de installateur komen. Deze komt 2 dagen later op woensdag. Hij verdenkt de wasmachinekraan. Alles wijst erop. Vooral het schone water dat tussen de voegen van de vloertegels opstijgt.

Daarna is het afwachten. Hij komt niks tegen, sluit de waterkraan af. En wij blijven achter met het water op de tegels. De uren erna, zien we het niet afnemen. Eerder toenemen. O hemel, wat moeten we met al dat water in onze nieuwe badkamer.

Zwaarder geschut

Dan eindelijk komt vrijdag de installateur weer. Dit keer met zwaarder geschut. Ze halen het kastje weg en gaan kijken of de kraan van de wastafel de boosdoener is. Als het kastje weggehaald is en de installateur bij de aansluitingen van de kraan heeft hij de oorzaak: de warmwaterkraan is lekt heel lichtjes bij de aansluiting.

Als ze dit uiteindelijk oplossen, de kast weer plaatsen en ook de wasmachine en de droger hun plekjes weer terugkrijgen, dan moeten we de boel maar in de gaten houden. We letten op, zien hoe de kleine plasjes water die aanvankelijk nog opborrelen, helemaal verdwijnen.

Een dag later is alles kurkdroog. Alsof er niks aan de hand is. Zelfs de vermeende lekkage onder de droger is weg. Geen zorgen dus meer.

Wat een opluchting. Alles weer opgedroogd.

Helofytenfilter – Tiny House Farm

Na het tekenen van de Anterieure Overeenkomst, krijgen we een uitvoerige presentatie over het helofytenfilter dat op ons terrein wordt aangelegd. We zijn hier zelf verantwoordelijk voor. Als onderdeel van de Tiny House Farm verzorgt Wonen in Oosterwold de aanleg van dit filter.

In Almere Oosterwold dragen de bewoners namelijk zelf verantwoordelijkheid voor de aanleg van het wegennet en riolering. Alleen elektriciteit, water en glasvezel worden door de gemeente verzorgd. Al moeten de bewoners dit laatste zelf ook regelen.

De presentatie van Wetlantec biedt een mooi inkijkje in de plannen voor ons gebied. Het is voor Oosterwoldse begrippen best een grote groep met 31 huishoudens én het gemeenschappelijke gebouw aangesloten te zijn op 1 helofytenfilter.

Het bestaat uit de volgende delen: bij het huis zelf komt er een put waarin de eerste afbraak van het afvalwater is. Een centrale pomp pompt het water in het helofytenveld. Voor ons worden wilgentenen gepland die het water zuiveren. De beplanting met hulp van wilgen of riet zorgt ervoor dat er zuurstof bij het water kan, dat door de verschillende lagen in het schelpenbed zakt.

Onderin het schelpenbed stroomt het water uiteindelijk terug in het oppervlaktewater. Volgens het bedrijf Wetlantec is het water erg schoon dat teruggegeven wordt aan de natuur. De kwaliteit ligt ver onder de maxima die het waterschap stelt. Als het waterschap goedkeuring geeft, betekent dit voor ons dat we geen waterschapsbelasting hoeven te betalen.

Het grote voordeel dat we met meerdere bewoners hetzelfde filter delen, is dat we veel kunnen opvangen met elkaar. Mocht er iemand tussen zitten die wat minder schoon is, dan vangt de rest het op. Zo blijven we nog beter binnen de norm zitten. Al hoop ik dat we allemaal heel schoon zijn.

De wilgentenen geven het schelpenbed waarin het water gezuiverd wordt, een extra dimensie. Het geeft een nog groenere uitstraling. Volgens Wonen in Oosterwold past deze vorm beter bij ons. Ook is het voordeel dat we de wilgen elk jaar (of om de 2 jaar) kunnen oogsten en verwerken in allerlei soorten producten.

Een mooie presentatie die mij heel enthousiast heeft gemaakt voor de schone manier van zuiveren van ons afvalwater. Ik ben ontzettend benieuwd hoe dit in de praktijk uitpakt.

Koude douche

In een brief aan zijn moeder schrijft de Russische schrijver Konstantin Paustovski over zijn fysieke gesteldheid. Hij stelt dat hij heel fit is er beter uitziet dan menig leeftijdgenoot. Hij heeft dit aan het volgende te danken:

Misschien is dit te danken aan het feit dat ik al een tjid geleden ben begonnen mijzelf te harden: elke dag pleng ik koud water over mij heen, ik kleed me warm maar luchtig en toen wij nog in Soechoem en Batoem woonden, heb ik het hele jaar door in zee gezwommen. Daar ben ik sterker van geworden en mijn gebruikelijke griepjes en verkoudheden behoren nu geheel tot het verleden. (203)

Het idee van de koude douche is niet nieuw. Het hard je en zorgt ervoor dat je beter bestand bent tegen virussen en andere kwaaltjes. Iets wat de dichter Konstantin Paustovski al constateert. Het helpt zeker om minder snel ziek te worden. Een koude douche doet daarbij wonderen. En wat Paustovski schrijft: het helpt goed aan de weerstand.

Zo trof ik laatst op Twitter een enthousiasteling aan voor wie de zee niet meer te koud is, na het lezen van een hedendaags adviesboek om de koude te omarmen. Wim Hof, alias de Iceman, geeft tips hoe je de kou kunt overwinnen.

We leven te warm wat alleen maar kwaaltjes teweeg brengt. Het helpt echt om af en toe een koude douche te nemen. Leuk om te zien dat Konstantin Paustovski deze bewering al vele jaren geleden deed.

Konstantin Paustovski: Goudzand, Verhalen, dagboeken en brieven. Samengesteld en vertaald door Wim Hartog. Amsterdam: Uitgeverij van Oorschot, 2016. ISBN: 978 9028 261 228. Prijs: € 34,99. 670 pagina’s.Bestel

Het schip als personage

image

Wie is eigenlijk de hoofdpersoon in Een vrouw van staal? De schrijver Corine Nijenhuis weet het schip bijna tot een personage te verheffen. Wat de titel natuurlijk ook zegt. Het schip bestaat echter niet alleen. De schipper die op het schip vaart, is net zo belangrijk. Zo ontstaat er een intense band tussen mens en vaartuig.

Zoals mannen tegen hun auto praten, zo heeft de schipper een band met zijn schip. En niet alleen de schipper, ook de schippersvrouw naar wie het schip dikwijls vernoemd is, heeft een diepe relatie met het schip. Het schip houdt hen drijvend. Het schip is hun bron van inkomsten.

De zoektocht van Corine Nijenhuis is ook naar de oorsprong van het schip dat ze gekocht heeft. In de proloog beschrijft ze dat de eigenaar moeilijk afscheid van zijn schip kan nemen. Het schip heeft een ziel gekregen door de eeuw die het op de Nederlandse wateren vaart. Daarbij is er verschrikkelijk veel op de klipper gebeurd. Er zijn mensen op het schip overleden en er is een kind overboord geslagen en verdronken. Heftige gebeurtenissen die zo’n schip extra lading geven.

Daarom wil de schipper er niet zomaar afstand van doen. En hij wil het aan echte liefhebbers overdragen. Geen koopjesjagers, maar mensen die de klipper naar waarde weten in te schatten. Als je het boek over de Henriëtte leest, krijg je liefde voor dit bijzondere schip en de mensen die erop gevaren hebben. Niet alleen een ontzettend mooie kop heeft het schip, maar ook een overweldigende geschiedenis. De geschiedenis van meer dan een eeuw binnenvaart.

Dat leert de schrijver en eigenaar van deze klipper. Ze schrijft met liefde over het schip. Met zoveel liefde dat je als lezer niets anders wenst dan dat die 2 aan het eind van het verhaal bij elkaar komen. Als een roman, waarbij je zelfs begrip kunt opbrengen voor de enigszins wantrouwige houding die schipper Leen de Jong heeft. Zeker als de taxateur het schip kritisch doorneemt en daarmee de indruk wekt dat de kopers op zoek zijn naar een koopje.

Ze is zeker niet op zoek naar een koopje, ze gaat op zoek naar de historie van dit bijzondere schip en schrijft er een boek over. Een grotere liefde is bijna niet mogelijk.

Corine Nijenhuis: Een vrouw van staal, De buitengewone biografie van den binnenvaartschip.Amsterdam: Uitgeverij Brandt, 2015. ISBN: 978 94 92037 12 1. 400 pagina’s. Prijs: € 20. Bestel

Turen in de tegenwind – Omzwervingen (2)

image

We fietsen verder naar de 2e uitkijkplek. Hier turen we door de verrekijkers en krijg ik een hele groep lepelaars in het vizier. Ik wijs naar de witte watervogels en als Doris ze te pakken heeft, telt ze de buit: het zijn er 6.

image

De koeien zijn er niet. Ze zijn in de kroeg, stelt Doris. Ik geniet van de bloesem, het koolzaad in bloei en ook de kiemende blaadjes uit de vele bomen. Het voorjaar begint echt door te dringen, al steekt de temperatuur daar iets achter. Het geeft niks, de kou is goed te doen. Net als de regenbuien die af en toe passeren. We blijven best droog, vinden we.

image

We zien weer de beversporen, omgeknaagde boomstammen en platgeslagen riet. Het is misschien brute vernielzucht, maar als zo’n schattig beestje dat doet… De veertjes op de houtschilfers maken het beeld alleen maar schattiger.

image

In de hut bij de plas, is het rustig. Alle luikjes zijn dicht. De wind is venijnig op deze plek. Als je naar buiten kijkt, traant je oog vrijwel meteen. We turen met vochtige ogen in de tegenwind. Het is veel te koud voor de ijsvogel. Of de wind houdt hem weg. Het water is te onstuimig om vis te kunnen vangen.

image

Verderop op het kleine eilandje in de plas, staan de aalscholvers. Ze spreiden de vleugels. Het ziet er iedere keer weer zo imposant uit. We turen door de verrekijker en zoeken naar de kolonie verderop in de bomen. De bomen lijken leeg, waarschijnlijk zijn de jongen al zelfstandig naar het eilandje gevlogen.

image

Zo rijden we even later weer weg en fietsen langs het gemaal, het wilgenbos en de sluis weer naar huis. Een grote hond stormt op mij af als ik langsrijd. De bazen roepen. Ik trek mijn been op in een reflex, maar ben gelukkig sneller dan de hond.

image

Als we dan langs de vaart rijden geniet ik van de stilte. We komen bijna niemand tegen. Iedereen vindt het blijkbaar te koud om naar buiten te gaan, terwijl de zon al zo veelbelovend is. Ik heb er alle vertrouwen in. Straks wordt het warmer en gaat het verder. Want alles bloeit weer op, de natuur viert de lente al helemaal!

image

De dood van een schipper

image

Een van de meest aangrijpende passages in Een vrouw van staal is het moment dat de schipper Adrianus afscheid neemt van zijn schip de Alfons Marie 1. Het echtpaar Adrianus en Petronella Vermeulen vaart op hun schip. Ze varen op de wind, maar het schip maakt plotseling een zwaai.

De schipper Adrianus is in elkaar gezakt en zwenkt mee op het stuurrad waaraan hij vastzit met zijn schipperstrui. Vlak na de dood van de schipper, trekt een zeemist – ´zeevlam´ – over de Zeeuwse wateren. Zijn zoon Jan legt zijn vader in het lege ruim en vaart door de dichte mist naar de thuishaven van de schipper:

De meeste schippers werden direct na hun dood naar het dichstbijzijnde kerkhof gebracht; terugvaren naar de thuishaven met een ruim vol goederen voor een andere bestemming was onbestaanbaar. Maar het ruim van de Alfons Marie 1 was leeg en de thuishaven niet ver. Petronella was ervan overtuigd dat het een gebaar van God was. Een teken dat ze haar echtgenoot terug naar Roosendaal moesten brengen om hem daar, naast zijn dode kinderen, te ruste te leggen. (87)

Jan moet het schip door de dichte mist zien te brengen naar de thuishaven. De verteller beschrijft op aangrijpende wijze deze vaart met de dode schipper aan boord. Het is een lange vaart, maar ze worden gastvrij onthaald in Roosendaal.

Bij de sluizen wordt het schip naar binnen getrokken door de sluiswachters en de klipper wordt door een paard de haven van Roosendaal ingetrokken. De overleden schipper wordt geëerd en het schip komt toe aan zijn zoon Jan.

Corine Nijenhuis: Een vrouw van staal, De buitengewone biografie van den binnenvaartschip.Amsterdam: Uitgeverij Brandt, 2015. ISBN: 978 94 92037 12 1. 400 pagina’s. Prijs: € 20. Bestel

Woeste Zuiderzee

image

Naast de vaart over de Zeeuwse wateren voert de klipper Alfons Marie 1 ook door andere zeeën. Zo varen de eerste schippers langs de westkust van Nederland en over de Zuiderzee. Na de watersnoodramp in 1916 wordt de Zuiderzeewet in de kamer aangenomen. Dat betekent de afsluiting van de binnenzee.

Hoe onstuimig het op de Zuiderzee kon zijn, bewijst het verhaal in hoofdstuk 7 getiteld ´De vliegende zee´. Hier weet de schrijfster Corine Nijenhuis de roerige binnenzee treffend te omschrijven. Het verhaal maakt grote indruk, zeker ook omdat de verteller heel treffend de angsten van de schippersvrouw Huiberdina verwoordt.

Het is in de winter van 1923, schipper Jan Vermeulen vaart uit Amsterdam naar de Zuiderzee om een lading over te brengen naar Friesland. Hij bespreekt met zijn schippersknecht Marinus welke route ze zullen bevaren voor de oversteek. De semafoor in Enkhuizen geeft aan dat er een depressie op komst is, maar er is geen alarmering.

Tegen de waarschuwing van zijn vrouw Huiberdina, wagen ze de oversteek, maar komen in noodweer terecht. Hij weet nog op tijd het anker te laten zakken, maar het weer is zo onstuimig dat het anker losslaat. Nu zijn de rapen gaar. Het schip tolt stuurloos op de hoge golven van de Zuiderzee:

De storm het licht verzwolgen. De hemel was een deinende massa van vaalzwart en purper. Het leek al avond, hoewel de middag nog niet half gevorderd was. De wolken braakten water. Het vermengde met de stuivende zee tot een zoute nevel die de wereld nog dieper verduisterde. De klipper tolde op de golven. Nu wind en stroming vrij spel hadden, werd het schip heen en weer gesmeten alsof het wrakhout was. De gangboorden waren onzichtbaar, water kolkte over de luikenkap, het achterdek was spekglad. Toen Jan het stuurrad bereikt had, greep hij de lijn die bij de bolder lag, hij knoopte het om zijn middel en bond het andere eind aan de stuurkolom. Wijdbeens probeerde hij zijn evenwicht te hervinden, vechtend om het wiel onder controle te krijgen. (151/152)

Met hulp van zijn knecht weet hij het schip weer tot bedaren te krijgen. Het kleine lapje stormfok vooraan de klipper krijgt weer vat op het schip. Zo manoeuvreert Jan zijn zwaarbeladen schip door de storm over de Zuiderzee naar Friesland. Zijn vrouw Huibertina verschijnt aan dek, wit van angst en apathisch. Ze dreigt in zee te springen. Jan weet haar te redden en brengt haar in het leefgedeelte van de klipper, de roef.

Daar besluit Jan om het schip te verkopen aan zijn knecht. Martinus is dolgelukkig met de klipper en vaart voornamelijk over de Zeeuwse delta. Vooral in de peeëntijd weet hij de klipper uiterst handig te besturen en tussen de getijden door in te laden met suikerbieten. Zo begint het schip weer een nieuw leven met een nieuwe eigenaar en een nieuwe naam: Annigje.

Corine Nijenhuis: Een vrouw van staal, De buitengewone biografie van den binnenvaartschip.Amsterdam: Uitgeverij Brandt, 2015. ISBN: 978 94 92037 12 1. 400 pagina’s. Prijs: € 20. Bestel