Categoriearchief: sinterklaas

Het n-woord

img_20160731_192241.jpgHet verhaal waar Het diepe Zuiden van Paul Theroux vooral over gaat is het verhaal van de zwarte bevolking. Elke benaming die je deze bevolkingsgroep geeft is teveel. In het indrukwekkende essay waarmee Paul Theroux het eerste deel van zijn reisverslag afsluit, is tekenend: ‘Intermezzo: Het taboewoord’. Het sluit naadloos aan bij onze discussie over Zwarte Piet.

Taboewoord

Het draait om het n-woord, het woord ‘neger’ of ‘nigger’. Het betekent niet veel meer dan ‘zwart’ maar is heel zwaar beladen. Een blanke mag het woord niet over zijn lippen laten gaan:

Mijn ouders verafschuwden het woord, ook dat soort conventioneel gebruik ervan. Ze beschouwden het terecht als racistisch en als blijk van benepenheid en onwetendheid van de gebruiker. Ik kan geen enkel ander woord in het Engels bedenken dat zo’n kracht heeft: dat woord uitspreken is zoiets als vuurspuwen. Het woord zelf is historisch gezien een neerbuigend synoniem voor slaaf en impliceert een inferieur, zelfs minder dan menselijk wezen. (153)

Het is vooral de historie die op het woord drukt en die blanke mensen in verlegenheid brengt. Terecht. Het is ook verschrikkelijk wat er in het verleden is gebeurt. De hele slavenhandel. Het misbruiken van mensen om er rijk van te worden. Het letterlijk over lijken gaan om er nog meer winst uit te halen.

Rappers

De enige die het woord ongegeneerd mogen gebruiken, zijn de zwarten zelf. De donkere rappers bedienen zich in hun raps gretig van dit woord waarbij blanken hun maag voelen draaien van schaamte. Het woord geeft deze rappers macht. Macht om als enige te spreken over ‘nigger’ of ‘nigga’. Op het moment dat een blanke dit woord gebruikt, kun je hem beschuldigen van racisme. Op het moment dat een zwarte rapper erover zingt, is hij een held die het taboe durft aan te snijden.

[R]appers hebben op basis van dit woord een exclusief zwart outlaw-priesterschap gecreëerd, terwijl ze wel de goedkeuring van blank publiek willen voor hun muziek. Maar er is niet één blanke in Amerika die de woorden van deze met slang beladen songs in het openbaar zou kunnen herhalen zonder baan en reputatie op het spel te zetten en mogelijkerwijs zelfs het risico te lopen te worden beschuldigd van poging tot racistische ophitserij. (159)

Het brengt de blanken op een achterstand. De kritische opmerking die Paul Theroux er meteen bij maakt is dat het taboe vooral geld oplevert voor de rappers. Toch laat de reis van Paul Theroux zien dat in Het diepe Zuiden racisme nog iets alledaags is. De samenleving is een gescheiden samenleving waarbij blanke en donkere mensen elkaar vermijden en ook een sterke afkeer van elkaar hebben.

Rellen in Dallas

Paul Theroux slaat de spijker op zijn kop. Dat is ook terug te zien in de recente rellen in Dallas, waarbij de rassenstrijd weer volledig lijkt te zijn opgelaaid.

Paul Theroux: Het diepe Zuiden, Vier seizoenen op tweebaanswegen. Met foto’s van Steve McCurry. Oorspronkelijke titel: Deep South. Nederlandse vertaling: Miebeth van Horn. Amsterdam/Antwerpen: Uitgeverij Atlas Contact, 2016. ISBN: 978 90 450 3051 7. Prijs: € 34,99. 508 pagina’s. Bestel

Sinterklaassurprise

image

Omdat ik maar een klein cadeautje had en ik toch een kleine surprise wilde maken, kocht ik een chocolade Sinterklaas. Het holle snoepgoed zou genoeg ruimte moeten hebben om het kleine voorwerp in kwijt te raken. Ik vertelde het ideetje aan Inge. Zij vond het een geweldig idee: een echte Sinterklaassurprise

Ik pakte het kleine cadeautje in en zij hielp mee om de Sint open te maken. Hij is van twee helften gemaakt en dat is makkelijker te openen en dan een stuk van de Sint overdwars los te snijden.

Nadat het cadeautje erin is gelegd, hebben we de twee helften weer aan elkaar gelijmd door de chocolade te smelten. Mijn aankoop bestond uit een Sint en een Piet, waardoor de Piet als extra hechtmateriaal diende.

Een grappige surprise voor mijn zwager is het resultaat.

Mompou (3)

image

Het was een miskoop die cd-box van Mompou interpreta Mompou. Ik durfde er niemand over te vertellen. Zelfs mijn orgelleraar vertelde ik niet van mijn aankoop. Misschien had hij wel iets verteld over deze componist. Dat hij leek op Satie, maar dan anders. Gewezen op aspecten waar ik op kon letten. Zo kon ik ernaar leren luisteren. Maar in die tijd luisterde ik niet naar Satie. Ook niet naar andere pianomuziek als Chopin of Brahms. Alleen orgelmuziek en heel soms een Passion van Bach.

Ik hoorde nooit iemand over Mompou. De laatste keer dat al mijn cd’s door mijn vingers gingen – ik stopte ze in plastic hoesjes om ruimte te besparen – ging de box van Mompou weer door mijn handen. Ik draaide de eerste cd nog een keertje, met de Impresions intimas. Ik herkende de eerste onmiddellijk. Vaak gedraaid. Het begin, omdat het zo’n dure box was. En ergens bij nummer 4 of 5 de cd uit de cd-speler gehaald en verruild voor iets anders dat beter behapbaar was.

Tot ik met Sinterklaas ineens De hartslag van de aarde kreeg van A.L. Snijders. Het boek is mooi gebonden en ruikt zo heerlijk naar vers boek. Achterin de bundel zit een cd waarop A.L. Snijders de dertien verhalen uit de bundel voorleest. De verhalen die hij voorleest op de cd worden afgewisseld met werken van Federico Mompou. Zelfs twee ZKV’s gaan over deze Catalaanse componist. A.L. Snijders noemt hem Mompou, met een ‘au’. Ik spraak de naam altijd uit met een ‘oe’.

Ineens kleurt de muziek heel mooi. Op deze plek is ze betoverend. Ik droom weg tussen de verhalen die A.L. Snijders met zijn mooie diepe stem voorleest. Wat een verademing zijn die werken van Mompou. Ze herbergen inderdaad iets mystieks in zich. Ik speur in de dozen naar de cd-box met vijf cd’s en ontdek de schoonheid van Mompou die zichzelf speelt.

Mompou (1)

image

Bij de Sinterklaascadeaus zit een prachtig geschenk: het boekje De hartslag van de aarde, Dertien ZKV’s over muziek en stilte van A.L. Snijders. Het boekje in fraaigebonden uitvoering bevat 13 ZKV’s van de schrijver uit de Achterhoek. Daarnaast is er muziek bij elk verhaal. De pianist Marcel Worms speelt werken van de Catalaanse componist Federico Mompou.

Het eerste en dertiende verhaal van A.L. Snijders gaan over deze componist. In het eerste verhaal de verteller en in het laatste verhaal ‘een vriend’ het plan opvatten om met zijn vriendin Claire naar Barcelona te rijden. Hij mag gaan, alleen met de Franssprekende chauffeur. De chauffeur Jean houdt meer van Satie dan van Mompou.

In Breda zetten we Claire af, op het laatste stuk naar Amsterdam legt Jean uit dat kunst niet moet vluchten, maar de dingen moet beschrijven zoals ze zijn.

Het laatste verhaal speelt met dit fenomeen en spreekt over Claire als ‘een vriendin’. Hier komen twee perspectieven heel mooi samen. Met de minimalistische pianomuziek van Mompou op de achtergrond krijgt het iets zilverachtigs.

Meer informatie

A.L. Snijders De hartslag van de aarde, Dertien ZKV’s over muziek en stilte bevat een cd met de 13 verhalen. Pianist Marcel Worms wisselt de verhalen af met muziek van Federico Mompou. Het boek is uitgegeven bij Afdh en is (helaas) al uitverkocht. Meer informatie op de website afdh.nl

Pepernoten of kruidnoten

zelfgemaakte kruidnoten

Nu Sinterklaas weer in het land is, mogen ze weer: de pepernoten en de kruidnoten. Inge vond een recept voor ouderwetse pepernoten op internet. Daarna het bereiden en op het moment dat de Goedheiligman voet aan Roermondse wal zette, aten wij de pepernoten. Ze kwamen net uit de oven en waren nog heerlijk warm.

Ik weet dat kruidnoten en pepernoten dikwijls door elkaar worden gehaald. Een vorm van strooigoedtaalverloedering. Dat het bij een recept ook kon, wist ik niet. Ze hebben de vorm van een kruidnoot, maar ze hebben in de smaak erg veel weg van de echte pepernoten. Qua hardheid dobberen ze tussen de pepernoot en de kruidnoot in.

Maar ze zijn heerlijk. Zeker als ze net uit de oven komen.

De dag na sinterklaas

Ineens is hij dan vertrokken. Op de eigenlijke naamdag is het hele land nog vervuld van hem, maar is hij zelf weg. Met zoveel bombarie de intocht gevierd wordt, zo is de aftocht in nevelen gehuld. Weg.

Vorig jaar overdonderde mij het kerstfeest ineens. Gewoon alsof ik op een ochtend wakker werd en het kerstfeest was. Ik nam mij voor dat ik mij dat niet meer liet gebeuren. Ik zou Sinterklaas laten vergezellen met kerstliederen en een poging de kerstgedachte op te roepen.

Er was eens een tijd dat Sinterklaas bedreigd werd. Winkeliers versierden hun winkels half november al met kerstspullen. De kerstman, een dikke sinterklaas met een slaapmuts als mijter, veroverde terrein. Er heerste angst dat het traditioneel Nederlandse feest zou worden verruild voor de commerciële kerstman.

Sinds Sinterklaas zelf commercieel is gegaan, is de angst verdwenen. Nu dreigt kerstfeest ondergesneeuwd te raken onder het Sint-geweld. Sinterklaas heeft een eigen adventstijd gecreërd. De intocht gaat vergezeld met enorme spanningsbogen.

Na die intocht neemt de spanning niet af. Sterker nog, hij wordt alleen maar groter: piet kwijt, boek weg en paard verdwenen. Pakjesavond dreigt elk jaar niet door te gaan. Maar gelukkig komt het elk jaar goed. De tere kinderziel is na 6 december uitgeteld. Voor kerst en de kerstman is geen ruimte meer.

Zoiets had ik mij niet kunnen voorgesteld. Mijn herinnering aan Sinterklaas is de voortdurende angst dat hij binnenkort wel niet meer zou komen. En dat we ons vooral moesten verzetten tegen de commercialisering van kerst. En dat we een oud-Hollands gebruik als Sinterklaas in stand moesten houden.

Nu Sinterklaas is gecommercialiseerd, lijken de rollen te zijn omgekeerd.