Categoriearchief: schrijven

Schrijftips

image

Bij het interview over zijn nieuwe roman Schuld geeft schrijver Walter van den Berg in De Volkskrant een paar interessante tips. Hij laat vooral zien dat schrijven vooral werken is.

Ik gebruik schrijfsoftware. Met het programma Scrivener kun je makkelijk schuiven met scènes en hoofdstukken. En met kaartjes kun je kort noteren wat er per scène gebeurt. En je kunt alle jaren bijvoorbeeld een kleurtje geven. Als je veel tijdsprongen gebruikt, kun je in één oogopslag zien of de jaren goed verdeeld zijn. Ik heb nog een programmaatje dat ermeer integreert, Aeon Timeline. Daarmee zie ik per personage of de tijdlijn klopt.

Hele goeie tips, die misschien niet bijdragen aan de romantiek van het schrijven, maar wel handzaam zijn als je hulpmiddelen zoekt bij het schrijven. Net als de tip die hij eerder geeft en die hij weer via een bevriend schrijver van Hemingway heeft: schrijf maximaal 500 woorden per dag en stop midden in een scène.

Het haalt natuurlijk wel de romantiek van het schrijven weg. Daarom is de onvoltooide roman De ontdekking van Moskou van Harry Mulisch niet zo interessant voor doorsnee-lezers, maar wel voor mensen die van schrijven houden. Dat boek geeft bij uitstek een inkijkje in het schrijfproces, met al de bijbehorende geheimen.

Iets soortgelijks zie je in de dichtbundel Boemerang van Gerrit Komrij. Deze dichtbundel laat niet zozeer het proces van het dichten zien, maar wel hoe een dichtbundel wordt samengesteld. Het blijft daarbij uiterst pijnlijk dat de bundel niet door de schrijver is voltooid. Er hadden naar mijn mening nog veel nieuwe en herschreven gedichten een plekje in kunnen krijgen.

Daarom ben ik zo blij met de tips van Walter van den Berg. Ze laten je even meekijken op het computerscherm van de schrijver.

Schrijven over schrijven – #50books vraag 5

image

Vorige week kwam ik het postuum uitgegeven boek De ontdekking van Moskou van Harry Mulisch tegen in de bibliotheek. Het boek is niet voltooid door de schrijver. Net als Het boek van violet en de dood van Gerard Reve behoort deze boektitel tot een boek dat vaak aangekondigd is, maar nooit kwam. Het laatste is in een iets gewijzigde vorm als Het boek van violet en dood later verschenen, maar het resultaat viel tegen.

Datzelfde geldt natuurlijk ook voor het boek De ontdekking van Moskou. Behalve dat je je kunt afvragen waarom een niet voltooid boek moet worden uitgegeven, valt het boek gewoon tegen. Harry Mulisch kreeg het niet voor niks niet af. De personages komen niet tot leven, concludeerde hij, waarna hij het schrijven van dit boek opgaf en andere boeken schreef.

Plukboek

Overigens is het werk nooit voor niks geweest. Het boek fungeerde sindsdien als ‘plukboek’ zoals je een oude auto kunt opknappen met andere auto, een ‘plukauto’. Zo gebruikte Harry Mulisch veel ideeën uit De ontdekking van Moskou voor latere boeken zoals de zeer succesvolle roman De aanslag.

Dat brengt mij bij een intrigerende vraag. Het schrijven over schrijven, er zijn veel boeken over. Het blijft in mijn ogen een vreemde gewaarwording. Een schrijver komt er niet uit, heeft geen verhaal en begint dan maar te schrijven over het schrijven.

Schrijven over schrijven

Het schrijven over schrijven in romans is een tijdje in de mode geweest en confronteert lezers met het probleem van de schrijver, namelijk schrijven. Je kunt wel schrijven over schrijven, maar is dat voor de lezer wel interessant. Is het voor een lezer niet veel leuker om te lezen over lezen?

Je komt ze nog weleens tegen, romans over schrijven. Hotel Rozenstok van Christophe Vekeman bijvoorbeeld. De romanheld, die dezelfde naam als de schrijver draagt, worstelt met het schrijven. Hij wil niet meer schrijven, maar iets heel anders doen.

Hij stopt niet alleen met schrijven, maar ook met drinken en trekt zich terug in een mysterieus hotel in L. Daar ontdekt hij zichzelf uiteindelijk en keert als schrijver huiswaarts om het boek te schrijven dat je in je hand vasthoudt.

Essays en handboeken over schrijven

De grote uitzondering van boeken over schrijven, zijn de zogenaamde handboeken of de essay’s van schrijvers die je een kijkje in de keuken gunnen, zoals de lezingen die Gerard Reve in Leiden gaf, net als de lezing over het schrijven van gedichten die Gerrit Komrij eveneens in Leiden gaf als gastschrijver.

Schrijftips

De handboeken over schrijven, zijn er legio. Ik heb er niet zoveel mee, maar ik kan er wel van genieten als schrijvers schrijftips geven, zoals Walter van den Berg bijvoorbeeld gisteren in een interview in de Volkskrant een paar schrijftips meegaf.

Het brengt bij mij de nieuwe boekenvraag:

Wat vind jij van boeken over schrijven, een gruwel of een mooie aanvulling in je boekenkast?

Blog mee over #50books

Schrijf een blog over de vraag van vandaag en laat hieronder in de reactie een linkje naar je site staan. Heb je zelf een idee voor een vraag? Ze zijn van harte welkom. Mail gerust een vraag of stel hem in via het contactformulier.

#50books

De leesvraag #50books is een initiatief van Peter in 2013. Martha nam het in 2014 over en in 2015 ging Peter zelf weer verder. Vanaf de eerste vraag doe ik regelmatig mee. Naar overzicht van alle vragen.

Lees de antwoorden op vraag 4: 10 boeken die je moet lezen?

Hotel Rozenstok

image

Gemijmer van een schrijver over schrijven. Dat is Hotel Rozenstok van Christophe Vekeman vooral. Het is daarmee een roman dat niet goed op verhaal wil komen. Gemijmer over schrijven is vooral een zwaktebod in mijn ogen.

Het boek opent ermee dat de verteller zich aan het schrijven zet aan een roman. Hij wil een boek schrijven over een beul, maar het plan strandt en hij begint een ander verhaal met de werktitel Huivert. Ook dit komt niet tot een verhaal. Net als een ander ‘seksueel georiënteerde’ roman waarbij de hoofdpersoon Bas de Coster evenmin goed uit de verf komt.

De verteller en schrijver Christophe Vekeman komt tot de conclusie dat het schrijven hem maar weinig trouwe lezers heeft opgeleverd:

Het was het oude verhaal van mijn leven, een verhaal dat ik ironisch genoeg juist een wending had trachten te geven door schrijver te worden: de mensen en ik, wij hadden elkaar gewoon niets te vertellen, en begingen wij alsnog de vergissing om het woord te richten tot elkaar, dan waren wij onbegrip en misverstanden, irritaties en verbijstering, niet zelden minachting en in het beste geval je reinste onverschilligheid zowel hun deel als het mijne. (15)

Als schrijver had Christophe Vekeman juist boven die onverschilligheid willen uitstijgen, maar het is mislukt. Dat concludeert hij niet zonder in een crisis terecht te komen. Want wat kan hij eigenlijk. Als afgestudeerd psycholoog ziet hij een bestaan als therapeut absoluut niet zitten. De mensen die hij daar zal treffen zijn vele malen erger dan zijn lezers.

Een sollicitatie maakt de wanhoop alleen maar groter. Als hij bovendien stomdronken met zijn auto in het huis van de buren rijdt, geeft hij het op. Hij vertrekt voor 17 dagen naar de Noord-Nederlandse plaats L. Met zijn vriendin Wanda spreekt hij af dat hij onbereikbaar is en niet zal drinken.

In L. betrekt hij het geheimzinnige hotel Rozenstok aan de Rozenstokweg. Hij ontdekt snel dat de inwoners van L. niet zo gek zijn op het hotel en dat er vreemde dingen gebeuren. De eigenaresse Cathérine en haar man Karel gedragen zich enigszins vreemd. Ook loopt er in het hotel een dochtertje rond om wie ze zich niet lijken te bekommeren.

Er ligt ongetwijfeld een verband met het dilerium waarin de hoofdpersoon, verteller en schrijver Christophe Vekeman is terechtgekomen. De geheelonthouding brengt hem tot waanzin, zodat hij uiteindelijk terugkeert waar hij begonnen is: bij zijn lief Wanda en bij zijn schrijverschap.

Christophe Vekeman: Hotel Rozenstok. Roman. Amsterdam/Antwerpen: Uitgeverij De Arbeiderspers. ISBN 978 90 295 3898 5. Prijs: € 18,99. 206 pagina’s. Bestel

Een perfecte dag voor literatuur

Dit is mijn bijdrage over Hotel Rozenstok van Christophe Vekeman. We lezen dit boek bij Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nl. Lees de bijdragen van anderen in de reacties.

Donker woud: Divina Commedia: Hel: Canto 1

image

Dantes Goddelijke komedie is een prachtwerk. Dat begint meteen al op de eerst bladzijde: de opening is magistraal. Een betere opening kan ik niet bedenken. Op het scheppingsverhaal van de bijbel na, dan. Het lyrisch ik, Dante, is van het rechte pad geraakt. Hij is ergens verkeerd afgeslagen in het midden van het ‘woud des levens’. Elke stap die hij zet, wordt het pad donkerder.

De nacht valt. Hij valt in slaap bij een helling. Als hij wakker wordt, ziet hij een luipaard. Hij wil verdergaan, maar het luipaard belet zijn weg. Hij overweegt terug te gaan, maar besluit toch verder te lopen. Het dier blijft hem volgen. Zelfs als de zon opkomt de volgende morgen. De angst slaat hem aan het hart. Recht voor hem staat een leeuw. Dreigend wil het dier hem vermorzelen. Tot overmaat van ramp komt een hongerige wolvin (hebzucht) ook op hem af.

Dante is helemaal radeloos. Hij keert om en wordt door de dieren teruggedreven in het donkere bos. Ineens ziet hij een gestalte staan. Hij schreeuwt om hulp. Het is de dichter Vergilius. Vergilius is het grote voorbeeld voor Dante. Hij heeft zijn werk vaak herlezen. Hem probeert Dante te evenaren:

Gij zijt alleen mijn meester, gij mijn schrijver.
Tot de eedle stijl waarop ik roem mag dragen
Waart gij alleen mijn leidsman en mijn drijver. (Verwey, Canto I, 85-87)

Dan stelt Vergilius aan Dante voor met hem mee te gaan. Het pad vervolgen zou zinloos zijn. Hij zou verslonden worden door de wolvin. Vergilius zal hem meenemen naar ‘een gebied dat eeuwig is’. Dante besluit hem te volgen.

Toen schreden wij tezaam, hij voor, ik achter. (Verwey, Canto I, 136)

Over project Dantes Divina Commedia

Volg vanaf vandaag elke week op woensdag mijn blog over Dantes Divina Commedia. Heb je vragen, ideeën of opmerkingen rond dit project? Neem gerust contact met mij op. Ook ben ik erg nieuwsgierig naar andere initiatieven.

Gedichten rond Canto 1

Op zoek naar Dante (haiku)

Donkere schaduwen (haiku)

Levenspad (haiku)

Levensmidden (haiku)

Het donkere woud – Canto 1

Lees meer op wolkenhemel.blogspot.nl

Literatuur
De hier gebruikte vertaling is van Albert Verwey: Dante Alighieri: De Goddelijke Komedie, vertaling A. Verwey, Haarlem 1923.
Er zijn vele vertalingen van Dantes meesterwerk in het Nederlands verschenen.

Divina Commedia: waar begint het?

image

Een vraag die je als dichter of schrijver kunt stellen is: waar begint het besef van Dante dat hij de Divina Commedia schrijft? Ik geloof nooit dat Dante is gaan zitten en het werk is gaan schrijven, beginnend bij Canto I.

Het basisidee alleen al is zo volmaakt uitgewerkt en gaat bijzonder ver. Hiervoor moet Dante diepgaande studie gedaan hebben. De indeling van hel, vagevuur en hemel is zo gedetailleerd, dat Dante zeker goed nagedacht heeft over het concept.

De gedetailleerde afwerking maakt het tot een van de grootste literaire werken die ooit geschreven is. Het staat daarmee gelijk aan een boek als de bijbel of Goethes Faust. Het is als geen ander literair werk tot inspiratie geweest voor schrijvers, dichters, componisten, schilders, beeldhouwers en architecten.

Volgens Albert Verwey wist Dante in de 27e Canto van het middendeel het Vagevuur dat hij een groot literair werk aan het scheppen was. De opening van dit lied bevat volgens Verwey:

het besef van die conceptie tot een al het andere uitsluitende doorbraak kwam, waar het dichten de inhoud, het onderwerp van zijn verbeelding werd.

Ik vind dat besef al vanaf het eerste lied aanwezig, maar er is zeker veel voor te zeggen dat het verderop in het werk gestalte krijgt. De beelden van Dante grijpen mij aan. Zeker ook in die 27e Canto van de Louteringsberg. Hierin neemt Vergilius afscheid van Dante. Het beeld dat Dante hier schetst is een allesomvattend wereldbeeld. Van Spanje tot aan de Ganges.

Misschien dat hierin het idee loskomt van de grootsheid van dit werk. Dante heeft het goed in de rest van de Divina Commedia weten te verwerken. Het is zo groots en meeslepend dat het bijna niet door een mens geschreven kan zijn.

Over project Dantes Divina Commedia

Volg elke woensdag mijn blog over Dantes Divina Commedia. Heb je vragen, ideeën of opmerkingen rond dit project? Neem gerust contact met mij op. Ook ben ik erg nieuwsgierig naar andere initiatieven.

Gedichten rond Canto 1

Lees meer op wolkenhemel.blogspot.nl

Het project Divina Commedia

image

Al jaren speel ik met het idee om iets te gaan doen met Dantes Divina Commedia vertaald als Goddelijke komedie . Graag zou ik het grote dichtwerk als inspiratie willen gebruiken voor een langere dichtreeks,

Actueel meesterwerk

Het meesterwerk uit de Europese literatuur is een bijzonder actueel dichtwerk. Dante typeert de universele gevoelens en gedachten van de mens. Hij doet dit weliswaar binnen de wereld zoals hij die kent. Toch staat dit Middeleeuwse wereldbeeld heel dicht bij onze eigen kijk op de wereld.

Veel mensen hebben de hel naar het fabelrijk verwezen. Net als de hemel en het vagevuur. Ik zie veel in de verbeelding van het hiernamaals. Het zegt namelijk heel veel over ons in het hier en nu. Er ligt voor mij een uitdaging zelf gedichten te schrijven die refereren naar Dante maar tegelijk iets nieuws zijn. Hoe dit vorm krijgt, zal tijdens het wordingsproces gebeuren.

Verbeelding

In de verbeelding ga ik met Dante mee, zoeken naar het goed en het kwaad. Misschien zou de indeling van Dante meer een indeling van typen mensen zijn. Een typering van gedragingen. Moet je iemand die hebzuchtig is naar de hel verwijzen of probeer je ze zo te typeren dat hun gedrag zelf genoeg oordeel geeft?

Ik denk het laatste. Hierbij zal ik de indeling van Dante volgen. Of het een werkbare situatie oplevert, weet ik niet. Het project is daarvoor te groot. Dante heeft Divina Commedia ook niet in 1 dag geschreven. De ervaring bij het schrijven, zal mij leren of de ingeslagen weg de juiste is. Dante is leidraad. En misschien mislukt het project wel jammerlijk.

Elke week een Canto

Mijn idee is om wekelijks een Canto te behandelen op de blog hendrik-jandewit.nl. Beginnend bij de hel en daarna elke week een Canto uit dit deel. Ik geef in een blog een synopsis van het lied. Daarnaast zal ik – als dat lukt – 1 of meerdere schetsen geïnspireerd op dat Canto schrijven. Dat kan een persoon, een beeld, een idee of gedachte zijn. Het zijn schetsen in dichtvorm. De bedoeling is om een link te leggen naar mijzelf, deze tijd en deze wereld. De gedichten komen terecht op wolkenhemel.blogspot.nl.

Een groots en meeslepend plan waarvoor ik de tijd neem. Het kan betekenen dat de ene blog saai is en de andere fragmentarisch. Of het altijd de lading dekt, weet ik niet. Ik zal de ruimte moeten nemen als een Canto meer tijd vergt en juist moeten inkorten als een Canto te weinig inspiratie oplevert.

Het lijkt me leuk als je meegaat met deze zoektocht. Schroom niet om je ideeen, kritiek of opmerkingen te posten. Het helpt mij om dit project vorm te geven en tot een goed einde te brengen. Ook zou het mooi zijn als meer mensen hun kunstzinnige uiting rond Dantes meesterwerk met mij willen delen.

Andere initiatieven

Ik ben niet de enige die ‘begeistert’ is door Dantes meesterwerk. Drie jaar geleden begon Danny Habets zijn grote Dante-project: in 100 dagen door Dante heen. Helaas bleef het bij 42 Canti. Ik hoop dat hij binnenkort het project weer oppakt.

Over project Dantes Divina Commedia

Volg vanaf vandaag elke week op woensdag mijn blog over Dantes Divina Commedia. Heb je vragen, ideeën of opmerkingen rond dit project? Neem gerust contact met mij op. Ook ben ik erg nieuwsgierig naar andere initiatieven.

Mijn gedichten bij Canto 1

Lees meer op wolkenhemel.blogspot.nl