Categoriearchief: recensie

Een avond ongemak

Emma ken ik van Blogpraat. Ze schoof op een dag aan en is niet meer weggeweest. Haar blogs zijn openhartig en houden soms het midden tussen poëzie en proza. Korte puntige zinnen, veel wit. Het leest buitengewoon lekker.

Bij de boekpresentatie staat ze weer in het Utrechtse theater Kikker. Hier stond ze 8 jaar geleden ook. Als Jacob Jan die vertelde over Emma. Nu is het Emma die vertelt over Jacob Jan. Over haar transitie van man naar vrouw. Maar nog veel meer over haar ongemak.

Ze belooft het ook als ze begint. Het wordt een avond vol ongemak. Haar ongemak, maar ook het ongemak van het publiek. Je voelt je soms best ongemakkelijk. Over vooroordelen gaat het; de kritische ik die alles onderuit haalt, maar ook de interne fan. Iets in jezelf dat met bewondering naar je kijkt en soms zelfs liefdevol omhelst.

Een avond in Kikker

Wat een avond in Kikker. Ik ben gek op dat theater. Niet te groot, soms zelfs bijna huiselijk. Emma gebruikt haar podium heel mooi. De stip dwingt haar op een plek te staan, maar wat een theater zet ze er neer. Je blijft aangetrokken tot het hele moment. Net als ze zo mooi alles in de hand heeft en haar eigen angst voor een black out een plek geeft in haar programma.

Het spel met haar kleurenblindheid en slechthorendheid. Ze vermengt het treffend in haar voorstelling. De zon die in een eigenaardig soort lichtgroen opkomt boven een bos met gele bomen. En lachten de kinderen haar dan uit of lachten ze mee. Het zijn de verhalen zoals ze ook zo mooi in haar boek Onder de radar zijn terechtgekomen.

En dan de passage over het lullige platte sleuteltje van haar fiets. Het brengt haar bij een verhaal over de ontdekkingen van haar lichaam. De vibrator als vriend, waarbij de verschillende standjes voorbijkomen. Inclusief golven en geluiden. Het geeft het programma lucht en ontroering tegelijk.

Enthousiast van Emma

Daarom blijft het hopen dat theaters enthousiast worden over Emma. Haar verhaal moet verteld worden. Het zet tot nadenken en je gaat bij het luisteren alleen maar meer van haar houden.

Zeker, veel verhalen ken ik van haar blogs. Het lezen van haar boek is een feest der herkenning. Dan ben ik ook jaloers op haar 4 kinderen vanwege de prachtige hoofdstukken die ze hebben gekregen. Zo mooi wat ze over ze schrijft en de unieke relatie die ze met ieder van hen heeft. Geen kind is hetzelfde. Emma weet heel treffend de karakters van elkaar te scheiden.

Ook hebben we elkaar gevonden in haar overgrootvader Jan Voerman en mijn liefde voor de wolken. Emma denkt ook in beelden en weet wat ze in gedachten ziet prachtig te verwoorden. Een mooi talent. Op toneel schittert Emma helemaal. Ze geniet ervan en dat weet ze mooi over te brengen op haar publiek. Genieten dus.

Ik kan alleen maar roepen dat je haar boek Onder de radar moet bestellen en lezen. En aan alle theaters in Nederland: boek haar. Ze is een talent en haar show bevat alles wat een theateravond moet bevat; een lach, een traan en het zet aan tot nadenken. Een avond van ongemak.

Dag en nacht, de hemel verklaard

Wolken, wolken, wolken. De wolkenhemel. Ik heb al jarenlang mijn wolkenblog wolkenhemel. Begonnen vanuit de fascinatie voor de prachtige hemel die er elke dat weer anders uitziet. En daar dan een gedicht bij. Ik haalde er de radio mee, mocht mooi poseren voor de Groene Kathedraal als Nietsdoener voor het tijdschrift Genoeg. Heerlijk.

Mensen vroegen mij dan of ik ook wat van wolken wist. Nee, ik weet er niks van. Helemaal niks. Nee. Net als dat ik er geen figuren, mensen of dieren in herken. Ik kijk naar de wolken zoals ze zijn en zoals ze zich gedragen.

Wolk in de vorm van een reuzendruppel; een uitgezakte wolkenflard

Turen naar een bui

Sinds we in Almere Oosterwold wonen – nu 2 jaar geleden – is mijn relatie met de lucht wel een beetje veranderd. Ik tuur de hemel af niet alleen naar wolken, maar vooral naar een bui. In dit droge voorjaar keek ik verlangend naar het hemelvocht omhoog. Zonder resultaat. Ook nu nog kan ik moedeloos omhoog kijken. Onderwijl sleep ik de ene gieter met water na de andere aan om de planten niet helemaal te laten uitdrogen.

Eigenlijk was de reden heel simpel dat ik niet veel van wolken wist. De wolkenkunde is verschrikkelijk ingewikkeld, met verschillende wolkenlagen en daarbij allerlei variaties. Als ik er weleens een boekje over opende, snapte ik er helemaal niks van. Maar de nieuwsgierigheid wint het steeds meer. Ook omdat ik die wolken al zo verschrikkelijk lang observeer. Wat zijn dat allemaal voor een wolken die je ziet.

De waarneembare hemel

Het boek Dag en nacht, de hemel verklaard door Helga van Leur en Govert Schilling is een uitkomst. In het boek bespreken ze de waarneembare hemel. Alles wat erin staat is ook in Nederland te zien. Maar vooral: alles is op een heel overzichtelijke manier uitgelegd.

En zoals de titel zegt draait het niet alleen om wat zich afspeelt onder de atmosfeer overdag, maar ook om wat je ziet in de nacht. En dat laatste komt wel wat verder; daar gaat het om de sterren, planeten en onze eigen maan. Allemaal dingen die je met het blote oog kunt zien.

De schemering waarin dag en nacht, maar ook nacht en dag in elkaar overgaan.

Dag en nacht kruisen elkaar

Het laatste onderdeel, de nacht, neemt sterrenkundige Govert Schilling voor rekening. Het eerste deel valt onder de hoede van weervrouw Helga van Leur. Soms doorkruisen de dag en de nacht elkaar. Zo kan de hemel helemaal verlicht zijn rond de langste dag in het jaar. Het zijn lichtende nachtwolken. Ze komen uit de ijskristallen die het zonlicht op grote hoogte weerkaatsen.

Ook is de kring om de maan die regen voorspelt, zo’n verschijnsel waar het weer ook een rol in speelt. De kring rond de maan heet een corona of halo. De eerste lijkt inderdaad op een kroontje en heeft gelukkig helemaal niks te maken met de wereldwijde pandemie die heerst.

Poolster

Govert Schilling weet op een heel toegankelijk manier de grootsheid van de sterrenkunde kenbaar te maken. Wat een prachtige uitleg geeft hij hoe je de poolster kunt vinden. Het is helemaal niet zo moeilijk als je het maar weet. Ook het enthousiasme waarmee hij de beperkte kennis van geïnteresseerden vergroot:

Je kunt wel zeggen ik ken maar 2 sterrenbeelden, maar weet dat je dan bijna 10 procent van de sterrenbeelden die je met het blote oog kunt zien, herkent.

Elk sterrenbeeld dat je erbij herkent en leert, is mooi meegenomen.

Helga van Leur legt eenzelfde enthousiasme bloot in haar verhalen over het weer. Dat gaat alle kanten op, maar de optische kant is wel het mooiste. Dat is ook te danken aan het indrukwekkende arsenaal aan foto’s dat ze heeft verzameld in dit boek. Want het leert naast de verklaring van alle verschijnselen het belangrijkste voor mij: wat is de wolkenhemel toch schitterend.

Prachtige foto op de cover van het boek

Prachtige foto’s

In alle variaties, zoals de wolkenstralen die Helga van Leur helder uitlegt en weer met prachtige foto’s erbij om het uit te leggen. Wat schitterend. Genieten geblazen. En het leukste is dat dit boek zo mooi is dat je het steeds weer pakt om erin te bladeren en kleine stukjes te lezen. De allerbeste manier om iets meer van de hemel te weten te komen!

Gegevens boek

Helga van Leur & Govert Schilling: Dag & nacht, De hemel verklaard. Amsterdam: Fontaine Uitgevers, 2020. ISBN: 978 90 5956 542 5. Prijs: € 27.

De afbeeldingen van de wolkenhemel zijn uit mijn eigen verzameling. Ze zijn gemaakt in de eerste helft van 2020.

Zuinige en schone pellets uit Zweden? – Tiny House Farm

Zoals ik eerder schreef, hebben wij gekozen voor een pelletkachel om ons huisje in de winter te verwarmen. Zeker, er kleven nadelen aan het gebruik van pellets. Het hout dat verbrandt, stoot CO2 uit. Ook geeft het fijnstof. Voor ons weegt het op tegen de grote hoeveelheid elektriciteit die een warmtepomp op lucht vraagt. Ook heeft een warmtepomp voorzieningen in huis nodig die met een houten vloer niet kunnen.

20 zakken pellets

Vorige winter hebben we ongeveer 20 zakken van 15 kilo verbrand. In onze ogen een acceptabele hoeveelheid. Pelletkachels verbranden vele malen efficiënter dan gewone houtkachels. Ter vergelijking is de uitstoot van onze kachel ten opzichte van een houtkachel een middag stoken tegenover een hele week stoken. Ook letten we goed op de binnentemperatuur in huis. We zorgen dat de thermostaat niet boven de 17 graden komt.

In het voorjaar kregen we houtpellets uit Zweden om te testen in onze pelletkachel. Ik nam het aanbod met beide armen aan. Dat wilde ik weleens ervaren. Op de website staan namelijk de voordelen van deze pellets. Ze zouden veel zuiniger branden, minder roet uitstoten, maar ook minder as achterlaten en langer blijven branden. En een minimale hoeveelheid fijnstof zouden de pellets uitstoten.

De zakken zijn ongeveer 2 euro per zak duurder dan de zakken die we normaal gebruiken. Je hebt dan met 16 kilo wel een kilo meer, maar het blijft een gok of dit het geld waard is. Voldoet het wel aan de verwachtingen die hier gewekt worden? Ik ben altijd een beetje sceptisch. Er kan wel van alles op zo’n zak staan, maar dat hoeft natuurlijk niet per se te kloppen.

Houtkwaliteit

Maar wat een verschil de kwaliteit hout uitmaakt. Niet alleen welke soorten hout, maar ook hoe het geperst is. Je ziet niet zoveel verschil bij de korrels, maar ze branden heel anders. Het duurt wat langer voor de kachel goed op temperatuur is. De pellets branden wel veel geleidelijker en stabieler. De uitschieters die je bij het lichtere hout hebt die we normaal gebruiken, zie je meteen.

De pelletkachel brandt

Het verwarmt de ruimte veel egaler. De vlammen zijn rustiger en je merkt het bij de warmte. Dat is niet het enige voordeel. Je merkt het ook in de uitstoot van stof. Het lijkt erop dat het veel minder stof geeft. De hoeveelheid as is beduidend minder. Wat een verschil zeg! Moeten we bij de andere pellets om de dag de kachel uitzuigen. Hier hoeft het minder dan elke week en dan ligt er nog steeds minder as dan na 2 dagen met de andere pellets.

Zuinige pellets

We merken ook dat de pellets veel zuiniger zijn. Moeten we het lichtere hout toch bij wat kouder weer om de dag bijvullen, hier scheelt het wel een halve tot een hele dag die we langer hebben. Een resultaat waar ik best gevoelig voor ben.

Wat deze Zweedse pellets mij leren, is dat het heel veel uitmaakt wat voor een soort hout je gebruikt. Schonere pellets geven ook een schonere kachel. Ze laten een heel andere vlam zien, de warmte voelt ook anders. Ook warmt de kamer anders op. Het verschilt dus wezenlijk of je ‘snel hout’ gebruikt of wat harder en daarmee wat trager hout. De combinatie zoals Zweedse pellets dat heeft, lijkt van beide kanten de voordelen te pakken.

Ik heb nog een paar van de oude zakken met het ‘snellere hout’ op te maken, maar ik weet wel wat ik binnenkort ga bestellen: Zweedse pellets!

Niet interessant weetje? – #leestip

In zijn boek Oude Maasweg kwart voor drie schrijft Merlijn Kerkhof 14 weetjes die voor de lezer misschien niet zo interessant zijn. Zo vermeldt hij het volgende weetje, nummer 12:

In het nummer Maassluis wordt gerefereerd aan het orgel van de Groot Kerk. Aan het eind van het nummer klinkt echter niet het Maassluise Garrels-orgel, maar het Van Peteghem-orgel uit de Grote Kerk van Vlaardingen. De huurprijs van de kerk in Maassluis was volgens Kerkhof te hoog. (Oké dit vindt echt niemand interessant denk ik? (p. 215)

Ik vind het juist waanzinnig interessant. Herinner me ook een interview met Wim Kerkhof in het online orgeltijdschrift Orgelnieuws. Hierin steekt hij zijn liefde voor organisten en Feike Asma in het bijzonder niet onder stoelen of (kerk)banken. Hij stapte in zijn studententijd geregeld de Groote Kerk van Maassluis in. Niet voor het geloof, maar puur voor het orgelspel.

Overigens wordt in dit interview niet het geheim prijsgegeven welk orgel je aan het eind van het liedje Maassluis hoort. Volgens Wim Kerkhof zou het nummer een verkorte versie zijn van de Cantilene. Het beroemde stuk van Rheinberger dat Feike Asma op die bekende Langspeelplaat vanuit Maassluis speelt.

Interessant detail

Buiten dit detail die waarschijnlijk weinig lezers van het boek Oude Maasweg kwart voor drie zullen interesseren, is het boek van Merlijn Kerkhof heel interessant. Het vertelt de geschiedenis van misschien wel de meest bijzondere band van Nederland. Dat laatste is geen weetje, Merlijn Kerkhof vindt The Amazing Stroopwafels de beste band ooit. Maar dat vind ik een beetje te ver gaan.

Lees mijn boekbespreking op Litnet: Verbazende stroopwafels

Merlijn Kerkhof: Oude Maasweg kwart voor drie, Het verbazingwekkende verhaal van The Amazing Stroopwafels. Amsterdam: Thomas Rap, 2019. ISBN: 978 94 004 0641 4. 252 pagina’s. Prijs: € 19,99 (paperback); € 12,99 (e-book).
Bestel

Moraal van het verhaal – Anna Karenina herlezen (8)

In veel grote Russische romans krijg je een sterk christelijk moraal aan het eind van het verhaal over je heen. Iets soortgelijks zie je bij Dostojevski ook gebeuren bijvoorbeeld bij Misdaad en straf, maar hier bij Tolstoi merk je het ook. Het laatste deel, een heus coda, lijkt ook een sterk moraal mee te willen geven. De moraal van het verhaal.

Het probeert een hoopvol en glorieus einde te geven aan de ellende die vooraf is beschreven. Terwijl de lezer helemaal uit het veld geslagen is aan het einde van het 7e deel. In zijn hoofd, tenminste in het mijne, is dat ook het einde van de roman Anna Karenina.

In plaats daarvan komt in het 8e deel nog heel veel voorbij. Niet echt dingen die bijdragen aan het verhaal, maar zeer zeker wel dingen die de moeite van het lezen waard zijn. Zo staan er enkele interessante gedachten.

Bijvoorbeeld over opvoeding. Als de kinderen van Dolly een beker met frambozen koken boven een kaarsvlam of een fontein van melk maken. Hun moeder straft ze onmiddelijk, terwijl Ljovin daar wel gedachten bij heeft. Waarom zouden ze hiervoor gestraft moeten worden. Ze hebben immers proefondervindelijk met iets kennisgemaakt van de wereld. Gewoon voor de grap en om te ontkomen aan de saaiheid van het bestaan.

‘Doen wij niet hetzelfde, doe ik niet hetzelfde’, dacht Ljovin. ‘wanneer ik de krachten van de natuur en de betekenis van het menselijke leven met de ratio probeer te verklaren?’ Was een filosofische theorie, welke dan ook, niet op diezelfde leest geschoeid: een rare, onnatuurlijke gedachtegang construeren waar men niet méér uit kon halen dan de kennis die men allang bezat en die onmisbaar was voor het leven? (987)

Het brengt Ljovin bij de kerk en de Heiland. Het is een mooie gedachtegang van het personage. Hij legt een link met het spel van de kinderen en zijn denkspel in het hoofd. Een treffende vergelijking waarbij het verhaal symbool staat voor de conclusie.

Iets probeert de verteller ook te bewerkstelligen met de roman. Zeker door dit einde zo te construeren. Alleen lijkt het verhaal van Anna Karenina boven het moraal van het einde uit te stijgen. Het is een verhaal van alle tijden geworden doordat hier de keuze voor de liefde zo sterk naar boven drijft.

Mocht de verteller mogelijk een heel andere intentie hebben met dit werk, het komt op de hedendaagse lezer heel mooi over. Als de bevrijding van een vrouw die vastzit in conventie, traditie en toneelspel. Ze worstelt zich los en kiest voor de liefde, hoeveel dat haar ook kost.

Lev Tolstoi: Anna Karenina. Vertaald uit het Russisch door Hans Boland. Amsterdam: Athenaeum, 2018 [2017]. ISBN: 9789025307943. 1024 pagina’s. Prijs: € 41,99.
Bestel

Anticonceptie – Anna Karenina herlezen (6 – deel 2)

Een stuk in het verhaal van deel 6 valt wel heel sterk op. Het gedeelte over de anticonceptie. Anna Karenina meent dat ze geen kinderen meer zal krijgen. Het staat er in mijn ogen nogal raadselachtig met de vele puntjes. De enige plek in de Anna Karenina. Voor de 19e eeuwse lezer, zou het onomwonden duidelijk zijn.

Vele puntjes

Zeker met de vele puntjes erbij, waarbij je als lezer niet te weten komt wat Anna aan haar schoonzusje vertelt. Het doet de schellen van de ogen van Dolly vallen. Het heeft grote betekenis voor haar, haar wereldbeeld verandert er zelfs door:

Opeens begreep ze hoe het kwam dat er zoveel gezinnen waren met maar een of twee kinderen. Deze openbaring riep een afgrond van gedachten, overwegingen en tegenstrijdige emoties bij haar op, waardoor ze niets kon zeggen en Anna alleen maar aan kon staren, met grote ogen, verbijsterd. (787)

De oplossing is dus veel eenvoudiger dan zij tot nog toe altijd dacht. Het bezoek aan Anna grijpt Dolly om nog iets anders aan. Het brengt haar bij haar eigen huwelijk, waarnaar de eerste zin van deze roman verwijst. Dat van een ongelukkig gezin dat op zijn eigen manier ongelukkig is.

Tij keren?

Dolly ziet eigenlijk geen kans om het tij te keren. Haar man Stiva Oblonski gaat nog steeds vreemd. Niet meer met het meisje waarmee ze hem betrapte, maar weer met een ander meisje. De lezer was er even getuige van bij de boer tijdens het jachtpartijtje met Ljovin.

Als de mannen terugkomen van de jacht, staat er de veelzeggende zin, dat het jammer is dat vrouwen zoiets genoeglijks wordt onthouden als de jacht. En al het andere, denk je er als lezer van deze tijd onmiddellijk bij.

Lev Tolstoi: Anna Karenina. Vertaald uit het Russisch door Hans Boland. Amsterdam: Athenaeum, 2018 [2017]. ISBN: 9789025307943. 1024 pagina’s. Prijs: € 41,99.
Bestel.

Oogsten – Anna Karenina herlezen (6)

De zomer is aangebroken, tijd om te oogsten voor Ljovin. Maar dat niet alleen, het huis krijgt een ware invasie van logees te verduren. Inderdaad, logees, het zijn voornamelijk vrouwen die langskomen. Zo komt de zus van Kitty, Dolly langs. Haar buitenhuis is weliswaar niet al te ver, maar het huis verkeert in zo’n deerniswekkende toestand, dat ze maar de hele zomer bij haar zus op het platteland inwoont.

Net als de oude vorstin. Nu haar dochter in hoge verwachting is, kan ze niet thuisblijven. Ze moet haar onervaren dochter bijstaan en ondersteunen als dat nodig is. Zo kraakt het huis van Ljovin onder het gewicht van alle bezoekers. Het jonge stel heeft geen moment voor zichzelf.

Zeker als wat later ook de mannelijke logés komen. Het zijn Dolly’s man Stiva Oblinski en een vriend die hij meeneemt, Veslovski. Ze gaan jagen op watersnippen in het moeras. Hiervoor moeten ze een flinke trip afleggen. Het wordt een heuse competitie tussen de mannen. Ze gaan er helemaal in op en Ljovin baalt als hij weinig dieren te pakken krijgt. Terwijl vooral de studentikoze Veslovski alles in de schoot geworpen lijkt te krijgen.

Als Ljovin bij terugkeer merkt dat Veslovski met zijn zwangere vrouw zit te flirten, ontploft de pasgetrouwde. Hij wil niet dat dit op zijn erf en onder zijn ogen gebeurt. Dit kan hij niet aanvaarden. Hij stuurt Veslovski onmiddellijk weg. Dat kan én mag niet de bedoeling zijn.

Dolly brengt een bezoek aan haar schoonzus Anna, die ook op haar landgoed verblijft met haar lover Vronski. Ze leven in een ongekende luxe. Het ontbreekt aan niks. Dolly moet er ontzettend aan wennen als ze langskomt. Zo’n luxeleventje is ze niet gewend.

Het eten, de zaal, het servies, de bediening, de wijn en het menu deden in niets onder voor de luxe die in dit huis de norm was sinds Vronski er zijn intrek had ingenomen, en die misschien deze avond nog wel werd overtroffen. Dolly sloeg het gade en als huisvrouw bestudeerde ze alles automatische en minutieus – zonder hoop dat iets van wat ze hier aantrof van nut kon zijn voor haar eigen huishouden, aangezien het allemaal ver boven haar budget ging – terwijl ze zich afvroeg wie die allemaal had georganiseerd, en hoe dat was aangepakt. (777)

Een bewondering die uiteindelijk uitmondt in een gesprek met haar schoonzus Anna. Zou ze er niet beter aan doen om te scheiden van haar man. Hier spreekt iedereen schande van en lijdt iedereen onder. Anna is zich bewust van haar keuze. Ze zal nooit meer door de kringen waarin ze verkeerde worden opgenomen. Bovendien zal ze haar zoon nooit meer te zien krijgen. Iets wat haar heel veel verdriet doet. Het is een offer voor haar keuze voor de liefde van Vronski.

Overigens is Anna prima in staat om mannen voor haar te winnen. De eerder genoemde Veslovski die Kitty probeerde te verleiden, krijgt het met Anna zwaar te verduren. Zonder enig probleem weet ze het hart van deze jongeman op hol te laten slaan. Ze weet van haar schoonheid en vooral uitstraling.

Het jongestel gaat in de herfst naar Moskou omdat schoonmoeder zich heel drukmaakt over het wel en wee van haar dochter. Hier op het platteland zou ze veel te veel risico lopen als het kind geboren moest worden. Vronski en Anna zetten niet voor niets op het platteland een ziekenhuis voor de arme boerenbevolking.

Terwijl Kitty wacht op het moment, verveelt Ljovin zich verschrikkelijk in de hoofdstad. Hij zou het liefste in zijn verblijf op het platteland zitten. In die drukke stad heeft hij niks te zoeken. Als hij op aandringen van zijn halfbroer meegaat naar Kasjin naar het gouvernement, waar verkiezingen zijn. Hier geeft de verteller een uniek inkijkje in de Russische vorm van landsbestuur.

Als de tegenpartij zijn zin niet krijgt, voeren ze een paar belangrijke stemmers dronken. Het wordt net op tijd ontdekt, maar slechts 1 kan enigszins bij zijn positieven worden gebracht. Een plens koud water is genoeg om hem weer aan het stemmen te krijgen.

Lev Tolstoi: Anna Karenina. Vertaald uit het Russisch door Hans Boland. Amsterdam: Athenaeum, 2018 [2017]. ISBN: 9789025307943. 1024 pagina’s. Prijs: € 41,99.
Bestel.

Mysterie van de dood – Anna Karenina herlezen (5 – deel 2)

Naast het dramatische verhaal in de loge bij het toneel, is het 5e deel in nog een opzicht erg indrukwekkend. Het bevat een aangrijpend scène rondom de dood van Ljovins broer Nikolai. Hij ligt op sterven en Ljovin wordt opgeroepen om naar zijn stervende broer te gaan. Hij leidt erg aan tuberculose en het kan elk moment afgelopen zijn.

Ljovins kersverse vrouw Kitty wil met haar man mee. Hij wil haar niet bij zich hebben. Deels uit schaamte omdat zijn broer in een derderangs hotel zit. Kitty ziet het juist als haar plicht om haar man te vergezellen in deze moeilijke periode.

Man vergezellen

Het komt tot een ruzie, maar Kitty vergezelt haar man bij het afscheid van zijn broer. Sterker nog, ze dringt aan om de kamer goed schoon te maken en het laatste sacrament toe te dienen aan Nikolai. Het gebeurt allemaal en het lijkt zelfs even beter te gaan met de broer van Ljovin.

De verteller verwoordt het sterfproces op een prachtige wijze. Nikolai voorvoelt dat zijn einde nadert. Langzaam verglijdt zijn lichaam meer en meer in het stadium van de dood. Bijna grappig is het om te lezen als de priester langskomt om de dood te constateren:

‘Hij is overleden,’ zei de priester en wilde weggaan. Maar opeens kwam er beweging in de tegen elkaar aangeplakte snorharen van de dode en welden er te midden van de stilte uit de borstholte snerpende klanken op:
‘Nog niet helemaal… Eventjes nog.’
Een minuut later lichtte het gelaat op en verscheen er een glimlach onder de snor. De bijeengeroepen vrouwen gingen onmiddellijk druk aan de slag met het afleggen van het lichaam. (628)

Het is het einde van een lange lijdensweg die de verteller prachtig heeft verwoord in het 20e hoofdstuk van het 5e deel. Een einde dat zelfs hoopvol wordt afgesloten met de zwangerschap van Kitty. Het mysterie van de dood, krijgt een treffend contrast in dat andere mysterie: dat van het leven.

Lev Tolstoi: Anna Karenina. Vertaald uit het Russisch door Hans Boland. Amsterdam: Athenaeum, 2018 [2017]. ISBN: 9789025307943. 1024 pagina’s. Prijs: € 41,99.
Bestel

Drama in de loge – Anna Karenina herlezen (5)

Het huwelijk tussen Ljovin en Kitty is op handen in het 5e deel van Anna Karenina. De voorbereidingen worden getroffen en er heerst vrolijkheid. Dat Ljovin ongelovig is, lijkt de pret niet te drukken. Hij moet alsnog naar de kerk om een biechtbriefje te halen. Niet heel problematisch, voor een paar roebel weet hij dit te bemachtigen zonder een overdreven biecht te doen. Bijna een biecht waard.

Te laat op bruiloft

De bruidegom komt te laat op zijn bruiloft omdat hij zijn overhemd per ongeluk al ingepakt heeft voor zijn huwelijksreis. Het komt allemaal op zijn pootjes terecht. Het kersverse bruidspaar gaat op reis door heel Europa en doet Rome, Napels en Venetië aan.

In Venetië komen ze Anna en haar minnaar Vronski niet tegen. Zij leven er een leven als God in Frankrijk, maar haar in de steek gelaten zoon, laat Anna niet los. Ze wil hem hoe dan ook zien. Het bezoek dat de 2 brengen aan Sint Petersburg, loopt op een teleurstelling uit.

Stiekem

Ze bezoekt stiekem haar zoontje, waarmee ze hem en zichzelf veel verdriet doet. Tot overmaat van ramp, komt ze haar echtgenoot in de gang tegen. Als ze die avond nog eens naar de opera gaat, komt ze tot de ontdekking dat ze niet meer haar oude leventje kan leiden. Ze wordt door alles en iedereen uitgekotst. In de loge worden de verschrikkelijkste dingen over en tegen haar gezegd. Vronski ziet het van een afstandje terwijl op het toneel de volgende scène zich voltrekt, speelt er in de loge een ander drama.

Vronksi had niet kunnen volgen wat er precies had afgespeeld tussen de Kartasovs en Anna, maar hij begreep dat zij zich vernederd voelde. Daarvoor was de scène duidelijk genoeg geweest, maar meer nog sprak Anna’s gezicht boekdelen: hij zag hoe ze alle zeilen moest bijzetten om de rol die ze op zich had genomen vol te houden. Daarin slaagde ze voortreffelijk, aan de buitenkant was ze de rust zelve. Wie haar en haar vriendenkring niet kende en niet hoorde hoe het publiek – de vrouwelijke geleding daarvan – zijn deelneming getuigde en blijk gaf van ontstemming en verbazing, nu ‘die vrouw’ zich en public durfde te vertonen, en nog wel zo in het oog vallend met haar kantwerk en haar uiterlijke verschijning, wie van dat alles geen weet had en Anna gadesloeg in al haar schoonheid en ogenschijnlijke kalmte kon niet vermoeden dat zij hetzelfde ervoer als iemand die aan de schandpaal genageld staat. (679)

De verteller legt de prachtige vergelijking van het toneelstuk dat op het podium speelt en het drama in de loge. Hier is een veel groter drama dan op het toneel. De hele zaal bekijkt het tafereel in de loge en heeft geen oog voor het spel op het podium. Uiteindelijk verlaat Anna de zaal, ze laat een druk geroezemoes achter. Heel Petersburg spreekt er schande van. Deze vrouw die zo haar man bezoedelt. Het kan niet. En Anna wordt verstoten. Ze kan geen kant op zonder haar kind en haar man.

Lev Tolstoi: Anna Karenina. Vertaald uit het Russisch door Hans Boland. Amsterdam: Athenaeum, 2018 [2017]. ISBN: 9789025307943. 1024 pagina’s. Prijs: € 41,99.
Bestel.

Klein wonen is geweldig – Tiny House Farm

De BouwEXPO Tiny Housing in Almere Poort begon in de tijd dat wij aan het flirten waren met de Tiny House Farm van Wonen in Oosterwold. Natuurlijk is later vooral gebleken dat Tiny House een begrip is die aan zware inflatie onderhevig is.

Bovendien blijken zelfs mensen die vinden dat ze met minder aan kunnen, toch de uiterste grenzen op te zoeken. De meeste huizen aan de Vuursteenhof waar ik woon, zijn groter dan de 50 m2 die geldt om een Tiny House nog een Tiny House te mogen noemen. Er zijn zelfs huizen opgericht die wat mij betreft ook niet de term ‘Small House’ verdienen.

Overtreffen

1 huis overtreft alle huizen op de Vuursteenhof. Bezoekers wijzen ook naar dit huis. ‘Is dat klein?’ Vragen ze dan. Of ze denken dat het ons gemeenschappelijk gebouw is. Blijkbaar is het de kunst om alle toegestane hoeveelheid die je mag bouwen op te maken. En meer. Zo kun je ook je extra ‘vergunningsvrije deel’ er nog bij optellen om er het maximale uit te halen. Niet bepaald een vorm van minimalisme.

Wijzelf houden ons ook niet aan de term Tiny House met een BVO van 74 m2 en een woonoppervlak van 62 m2. We noemen het daarom een klein huis. Niet piepklein maar wel meer dan de helft kleiner dan ons vorige huis.

Niet alle huizen op de Tiny House Farm zijn echt ’tiny’.

De reden is dat we ook een dochter hebben en die verdient een eigen kamer een eigen plek in huis. We hoeven haar niet op te zadelen met onze idealen. Ik ben al superblij dat het leuk vindt om hier te wonen.

Tiny House BouwEXPO

Het project van de BouwEXPO Tiny Housing, is een voorstel geweest van raadslid (en tegenwoordig mijn achterbuurman) Marco de Kat. Een geweldig idee om te kijken wat de mogelijkheden van deze kleine, flexibele huizen zijn in Nederland. Het is een studie naar de mogelijkheden binnen alle bouwregels, maar ook een uitdagende wedstrijd met een brede doelgroep. Iedereen die een idee had, mocht hem insturen.

Knusse huizen aan de Vuursteenhof, waarbij veel wat kleinere woningen

Het boek Klein wonen, Small Homes, The Making of BouwEXPO Tiny Housing in Almere doet verslag van deze bijzondere wedstrijd. En het gaat verder; het vertelt over de ontwikkeling van het woonwijkje met kleine huisjes in Almere Poort. We hebben het zelf op de voet gevolgd. Zo bezochten we de expositie van ingediende ontwerpen in het KAF.

Inzendingen

Ik heb met verwondering gekeken naar de inzendingen. Ze waren soms gebouwd van Lego. Of zagen er niet altijd bepaald realistisch uit. Maar er zaten heel gave en bijzondere ontwerpen bij. Voor onze zoektocht naar een bouwer, was het echt te kort dag. Alle bewoners van ons project zijn toch uitgeweken naar andere initiatieven.

Op 1 na, maar daarvan lijkt de realisatie van zijn bijzondere huisje ook steeds later te worden. Hetzelfde huisje staat ook nog niet op het terrein in Almere Poort. Wat de reden is, weet ik niet.

Ook op de Tiny House Farm staan een paar heel kleine huisjes

Jacqueline Tellinga doet in haar boek verslag van de wedstrijd en de inzendingen. Waarbij de jury goed keek naar innovatie, duurzaamheid, betaalbaarheid en realiseerbaarheid. Daarbij was de opdracht vanuit de gemeente om ook te kijken naar een ‘zo breed mogelijk palet aan aangedragen ideeën’.

Verschillende vormen Tiny Houses

Het zijn inderdaad allemaal verschillende vormen die een prijs kregen. Van vrijstaand tot aan stapelbaar, geschakeld en afwisselend tijdelijk of permanent. Daarbij is ook een extra selectie geweest doordat de winnaars het realiseren van hun project zelf moesten bekostigen.

Winnaars kregen wel medewerking van de gemeente, zoals bij de vergunningaanvraag en begeleiding als ze moeilijkheden ondervonden. Maar de grond en de bouw van het huis moest wel uit eigen financiële middelen worden betaald. Het leverde een wijkje op met heel verschillende huizen. De financiering kregen de bouwers rond door bijvoorbeeld al een koper in de arm te nemen of met een hypotheek aan de slag te gaan.

Nog niet alle huizen waren klaar bij ons bezoek vorig jaar februari

Het boek Klein wonen, Small Homes gaat ook in op het bouwbesluit en de mogelijkheden die er zijn voor andere vormen van woningbouw, zoals de kleinere huizen. Ze vallen vaak buiten de boot omdat het geen reguliere vorm van bouwen is. Er is heel veel mogelijk, leert het boek. Het spel zit er vooral in om bepaalde eisen om te buigen naar andere oplossingen.

Molenaarstrap

Het voorbeeld dat Jacqueline Tellinga in haar boek noemt, is de molenaarstrap in het huis Tiny A. Een huis dat helemaal uit een dak bestaat. In dit huis is een speciale trap gemaakt waarvan de tredes zo zijn uitgespaard dat je met elke stap een brede trede hebt. Zo kun je veel steilere trappen maken. Hierbij moet een gelijkwaardige en daarmee even veilige oplossing worden geboden voor de eisen van het bouwbesluit. Het is gelukt, maar het vergt wel wat tekenwerk en redeneringen, stelt de bouwer in het boek.

Veruit het mooiste gedeelte van het boek zijn de kijkjes in de huizen. Het beslaat het grootste gedeelte van het boek. Elk huisje krijgt uitvoerige aandacht. Er is een mooie beschrijving, waarbij bouwer en de bouw op de voet gevolgd worden. Het is een indrukwekkend proces die je hier soms ziet, van idee naar de werkelijke bouw. Heel mooi en inspirerend om te lezen.

Bewoners van kleine huizen

Het laatste deel geeft aandacht aan het belangrijkste: de bewoners. In een huis moet gewoond worden en een project als de Tiny House BouwEXPO is pas geslaagd als de bewoners er ook met plezier wonen. Wat direct opvalt, is dat de bewoners heel divers zijn. Ze zijn van alle leeftijden en van alle soorten achtergrond en afkomst. Heel gaaf om te zien dat iedereen wel een reden heeft om hiervoor te kiezen. Soms uit idealisme, soms uit noodzaak. Ook is er een bedrijf in Almere die zijn expats in een klein huisje onderbrengt.

De BouwEXPO Tiny Housing in Almere Poort (in opbouw).

Dezelfde ervaring heb ik bij ons project van de Tiny House Farm. Ook wij zijn van alle soorten pluimage en leeftijden. Oudere buren die kiezen bewust voor kleiner wonen om in deze levensfase heel erg te genieten van vrijheid en de ruimte buiten. Ze willen leven met minder. Sommige jongeren komen hier omdat de prijs heel aantrekkelijk is.

Idealisten?

Er zijn ook idealisten die echt willen leven met minder en vooral ook een minder grote voetafdruk willen achterlaten op deze aarde. Daarbij zijn sommmige bewoners ook gedreven om een leven te leiden zonder hypotheek, niet gestuurd door de maandelijkse financiële druk van een bank.

Heel herkenbaar is dit ook in het boek van Jacqueline Tellinga. Ze laat zien dat op een andere manier wonen ook mogelijk is. Het daagt vooral andere gemeentes ook uit om hetzelfde te doen. Je niet laten leiden door de grote jongens en projectontwikkelaars, maar ook ruimte geven aan andere initiatieven en ideeën om te wonen. Wonen draait immers om de mensen die in die huizen wonen, niet om de ontwerpers, bouwers en financierders.

Prachtig om dit terug te vinden in dit inspirerende boek. Ik hoop dat het mensen verder helpt om na te denken over hoe ze willen wonen en wat dit betekent voor hun huis. Dat je ook heel gelukkig kunt zijn in je kleine huisje. Je hebt niet per se heel veel ruimte nodig om een gelukkig leven te leiden.

Droomhuisje

Wat het laatste betreft is het ook erg leuk om te lezen van iemand die geen prijs won bij deze bouwEXPO Tiny Housing in Almere. Ze heeft wel haar idee doorgezet en woont nu in het huisje waarvan ze droomde. Waarschijnlijk was haar huisje te gewoon voor de jury en niet onderscheidend genoeg. Maar ze heeft een mooi plekje gevonden ergens anders in Almere Poort. Daar woont ze heel tevreden in haar kleine huisje. Een sprekend voorbeeld die laat zien dat je niet per se een bouw-expo hoeft te winnen om je droomhuis te realiseren.

En dat geldt voor ons ook een beetje. Zeker geen Tiny House en ook niet per se het huis met de modernste snufjes. Maar we proberen wel zo duurzaam mogelijk te leven. Net als dat we goed opletten wat wij doen. Het is een levenshouding en daar kan iedereen vandaag nog mee beginnen. Zelfs als je blijft wonen waar je woont. En als de noodzaak je dwingt om kleiner te gaan wonen. Ik kan je verzekeren dat het de moeite waard is. Want klein wonen is verschrikkelijk leuk.

De Vuursteenhof met heel mooie, kleine huizen

Jacqueline Tellinga: Klein wonen – Small Houses, The making of BouwEXPO Tiny Housing in Almere. Nederlandse &~Engelse tekst. Bussum: Uitgeverij THOTH, 2019. ISBN: 978 90 6868 783 5. Prijs: € 19,95. 320 pagina’s. Bestel