Categoriearchief: ouderdom

Schrijft Hendrik Groen een roman?

image

In zijn tweede dagboek doet Hendrik Groen een belofte voor het volgende jaar. Nog 3 weken en dan zit het jaar erop, dan heeft hij weer een vol jaar geschreven. Gymnastiek voor de geest, noemt de 85-jarige Amsterdammer het.

Wie schrijft, blijft. Dat geldt voor Hendrik Groen letterlijk. Het houdt de geest soepel en zo blijven de hersenen in beweging. Niet-schrijven zou aftakeling betekenen. Daarom heeft hij voor 2016 een nieuw doel gesteld:

[I]k ga in januari aan een roman beginnen. Ik heb tot nog toe alleen nog maar bedacht dat mijn boek zal gaan over twee oudere mannnen. Oude mannen zijn nou eenmaal mijn specialiteit. Ze zullen onontkoombaar een beetje op Evert en Hendrik lijken. (351)

Iets anders dan een nieuw dagboek. Dit dagboek bevat minstens de hilariteit als het vorige maar om nu elk jaar een nieuw melig dagboek van Hendrik Groen door te ploegen, is waarschijnlijk iets te heftig voor de lezer.

In het voornemen voor het schrijven van een roman, schuilt een mooie belofte: een roman van Hendrik Groen. Het sluit perfect aan bij de 2 reeds verschenen dagboeken. Ik zie er heel erg naar uit. Net als Hendrik zelf al beloofd aan het eind van de dagboekaantekening op maandag 7 december:

Ik krijg er zin in.

Nou ik zeker ook! Ik hoop dat Hendrik Groen inderdaad dit jaar aan het schrijven is gegaan. Een roman. Wat klinkt dat goed.

Hendrik Groen: Zolang er leven is, Het nieuwe geheime dagboek van Hendrik Groen, 85 jaar. Amsterdam: Meulenhoff, 2016. ISBN: 978 90 290 9076 6. 376 pagina’s. Prijs: € 19,99. Bestel

Veel lachen

image

De typering van de ouderen maakt ook het 2e dagboek van Hendrik Groen tot een boek dat je met heel veel lachen en soms een kleine traan leest. In Zolang er leven is weet de bewoner van het bejaardentehuis in Amsterdam Noord heel treffend zijn medebewoners te beschrijven.

Dat hij hiermee alle soorten ouderen typeert, lijkt mooi meegeenomen, maar is vooral het feest der herkenning voor de lezer. Hendrik Groen weet feilloos elke situatie in het bejaardentehuis te benoemen en vertelt er op een bijna afstandelijke manier over.

Hij kan dit doen omdat hij zichzelf niet spaart. Soms is hij zelf die norse, momperende bejaarde die hij opvoert in zijn dagboek. Het geeft niks. Iedere oudere kan zo’n dag hebben. Een jongere zelfs.

Juist de stereotype oudere die mopperend door het leven gaat en geen enkel vreugdevol moment lijkt te hebben, is het doelwit in zijn boek. En er zijn er heel veel van. Ze lijken wel allemaal geconcentreerd te zitten in het bejaardentehuis van Hendrik Groen.

Je wordt bijna blij als hij bericht dat een knorrende medebewoners is overleden. Het lijkt wel of je de zucht van verlichting door het hele huis hoort gaan.

De schattige momenten volgen bijna terloops. Zoals bij de latijd tevreden mevrouw Hoensbroek waarover Hendrik Groen het volgende opmerkt:

Zij heeft ooit een poging gedaan om het deel van haar AOW dat ze overhield aan het eind van de maand, terug te geven aan de uitkerende instantie door twee briefjes van twintig in een enveloppe te doen en op te sturen. Daar raakte het ambtelijke apparaat helemaal van in de war. Het heeft maanden geduurd voor die veertig euro weer bij mevrouw Hoensbroek op de bankrekening stond. De hele operatie moet honderden euro’s hebben gekost. (128/9)

Een heerlijk voorbeeld uit de werkelijkheid die zo gebeurt kan zijn. Niet dat ik zelf zo iemand ken, maar ik kan mij goed voorstellen dat er ouderen zijn die geld over houden en dat terug willen sturen. Dat dit het ambtelijk apparaat van de kaart brengt, is eerder een gegeven dan fantasie.

En dan heb ik nog helemaal niks over het echte verhaal verklapt…

Hendrik Groen: Zolang er leven is, Het nieuwe geheime dagboek van Hendrik Groen, 85 jaar. Amsterdam: Meulenhoff, 2016. ISBN: 978 90 290 9076 6. 376 pagina’s. Prijs: € 19,99. Bestel

Kunstfruit

image

Zo’n motief dat bijna stiekem binnendruppelt, zonder dat je het echt in de gaten hebt. Het is het raadsel van het fruit dat plotseling overal opduikt in het bejaardentehuis waar Hendrik Groen woont.

In zijn 2e dagboek Zolang er leven is schrijft hij over mandarijntjes, appels en bananen die worden gevonden door bewoners. Het verontrust de bewoners. Wie of wat zou erachter zitten? Een verwarde bewoner of is het de voorbode van een naderend onheil.

Het fruit wordt exotischer met een ananas en kiwi. Het personeel houdt het allemaal wat nauwlettender in de gaten, maar komt nog altijd niets op het spoor. Het fruit wordt niet meer opgemerkt, tot ineens een paar dagen later Hendrik Groen schrijft dat een nieuwe bewoner opstaat in een goedgevulde eetzaal. Het is mevrouw Lacroix die haar keel schraapt:

‘Zoals iedereen hier wel weet, ben ik performancekunstenaar.’ Gemurmel om haar heen. Velen hadden geen idee wat dat was. ‘Ik heb als zodanig de afgelopen twee weken een performance gegeven door op verschillende plaatsen fruit achter te laten. Als teken van vervreemding. En om te laten zien dat geven belangrijker is dan ontvangen. En omdat het gezond is.’ (31)

Verontwaardiging alom en een flinke commotie. Zo groot dat sommige bewoners het koekje bij de thee vergeten op te eten.

Kenmerkend voor de Hendrik Groen van het eerste dagboek (over 2014). Het fruit komt bijna terloops in de belevenissen in het bejaardetehuis binnengewandeld. Het verandert in een verhaallijn, waarvan de uitkomst even verrassend als vanzelfsprekend is.

Het is de alledaagsheid en de herkenbaarheid hiervan, dat het dagboek van Hendrik Groen zo leuk om te lezen maakt.

Hendrik Groen: Zolang er leven is, Het nieuwe geheime dagboek van Hendrik Groen, 85 jaar. Amsterdam: Meulenhoff, 2016. ISBN: 978 90 290 9076 6. 376 pagina’s. Prijs: € 19,99. Bestel

De rebellenclub

image

Dat bejaarden helemaal niet saai hoeven te zijn, bewijst Hendrik Groen in zijn dagboek Pogingen iets van het leven te maken wel. Hij beschrijft zijn verwoede pogingen om te ontsnappen aan het keurslijf waarin de samenleving ouwetjes wil stoppen.

Een scootmobiel is helemaal niet een achteruitgang. Sterker nog het brengt Hendrik Groen weer naar buiten. Dat hij op zijn tochten soms in de bosjes beland als hij een konijntje ontwijkt, een bekeuring krijgt of in het gezicht wordt gespuugd omdat jongere meent dat die ouwe opzij voor hem moest.

Het wagentje brengt hem overal waar hij wil zijn. Net als het groepje ouderen dat het er niet bij laat zitten en het roer in eigen handen neemt. Ze laten zich niet pamperen door de directrice van het bejaardenhuis. Ze weten op een uitdagende en humoristische manier hun oude dag te slijten.

Het is een erg aangename stemming die een ander daglicht werpt op ouderen. Zeker ook omdat Hendrik Groen alle mensen om hem heen zo treffend weet te beschrijven. Want gelukkig blijven er nog genoeg bejaarden over zoals ze horen te zijn: bekrompen, ouderwets en mopperend dat vroeger alles beter was.

Het zijn de mensen die meegaan met het halfjaarlijkse uitstapje:

De halfjaarlijkse uitstapjes onder regie van de bewonerscommissie hebben eigenlijk als doel om, bij wijze van verrassing, ergens te drinken (10.30 uur), te lunchen (12.30 uur) en thee te drinken (15.30 uur) en tussendoor in de bus te zitten. Net als een doorsnee dag in het tehuis. Alle resterende tijd is nodig om vijfenveertig bejaarden vier keer in en uit een bus te laden en drie keer allemaal het invalidentoilet van een wegrestaurant te laten bezoeken. (198)

Het feest der herkenning. Zo kennen wij ze. Hendrik Groen moet er niks van hebben en weet al een tijdje onder de uitstapjes uit te komen. Het scheelt dan ook best dat er een ruzie is in de bewonerscommissie, waardoor de uitstapjes niet door kunnen gaan.

Hendrik Groen: Pogingen iets van het leven te maken, Het geheime dagboek. Amsterdam: Meulenhoff, 2014. ISBN: 978 90 290 8997 5. 328 pagina’s. Prijs: € 18,99. Bestel

Vissenkom

image

De vissenkom in het bejaardentehuis van Hendrik Groen is een terugkerend fenomeen in zijn dagboek. Op 5 januari gaat hij op de koffie bij mevrouw Visser. Hij wordt overvoerd met cake:

Haar geleuter is nog slapper dan haar thee. Gezegd dat ik van de dokter geen cake mocht. Waarom dan niet? Ik zei dat het voor mijn bloedspiegel was. Die is met 20 tot 25 aan de hoge kant. Ik had die onzin eruit geflapt voor ik er erg in had maar zij vond het zeer verstandige taal. Ik heb wel drie plakken cake mee moeten nemen, voor als de spiegel weer gezakt was. Die liggen nu in het aquarium op de derde verdieping. (10)

De vissen leggen het loodje en er wordt een onderzoek gestart. Hij gaat zelf naar het afdelingshoofd om te melden dat hij een paar plakjes cake bij wijze van anoniem geschenk had neergelegd op de derde verdieping. Hij laat het verder schimmig.

Zijn vriend Evert vindt het een geweldig verhaal en gooit 6 gevulde koeken in het aquarium. De volgende dag drijven de resterende vissen in het aquarium. De 2 mannen genieten met volle teugen van het hele visincident.

De baldadigheid verdwijnt als ze deel uitmaken van het rebellenclubje ‘Oud-maar–niet-dood’. De dode vissen drijven niet meer in het aquarium, al kan Hendrik het niet laten regelmatig naar deze heldendaden te verwijzen.

Als de directrice camera’s wil ophangen is het huis in rep en roer. Dat willen ze niet. Al weet Hendrik dat de angst voor de camera betrekkelijk is:

Als AT5 opdraaft voor een honderdjarige weten ze van gekkigheid niet wat ze moeten doen om in beeld te komen. Bewoners die al jarenlang voornamelijk mompelen gaan opeens uit volle borst zingen. (163)

Het is die heerlijke humor waarmee Hendrik Groen de wereld om zich heen weet te beschrijven. Zonder veel moeite kun je dat als lezer verder invullen. Daar heb je weinig verbeeldingskracht voor nodig.

Wordt vervolgd

Hendrik Groen: Pogingen iets van het leven te maken, Het geheime dagboek. Amsterdam: Meulenhoff, 2014. ISBN: 978 90 290 8997 5. 328 pagina’s. Prijs: € 18,99. Bestel

Het dagboek van Hendrik Groen

image

Misschien een beetje laat na verschijning. Vorig jaar kreeg ik het Pogingen om iets van het leven te maken, Het geheime dagboek van Hendrik Groen, 83 1/4 jaar bij de bloggersdag van Uitgeverij Meulenhoff in mijn tasje. Volgens de medewerker van de uitgeverij echt een boek voor mij.

Het gaapte mij al die tijd aan vanaf het bureau waar het een plekje verworven had. Bijna leek de kaft vast te plakken aan het bureau. Er kwamen andere boeken op, verdwenen boeken onder en boven. Het dagboek van Hendrik Groen bleef mooi stabiel liggen.

De vele mailtjes die ik voorbij zag komen om te stemmen op Hendrik Groen voor de NS Publieksprijs, deden mij naar het boek grijpen. En bij het lezen had ik alleen maar spijt. Spijt dat ik er niet eerder aan begonnen was. Want wat is het Geheime dagboek van Hendrik Groen geweldig.

Hendrik Groen houdt een jaar lang een dagboek bij. Het is 2013, het jaar waarin Nederland een koning krijgt en het jaar waarin Henk Krol met zijn ouderenpartij zegeviert. De dagboekschrijver Hendrik Groen heeft zijn eigen sores. Hij woont in een bejaardentehuis met alle gemakken en ongemakken die daarbij horen.

Het sentiment dat vroeger alles beter was woekert in verzorgingshuizen onuitroerbaar voort. Als schrale troost voor oude uitgerangeerde mensen. (225)

Met veel humor neemt hij het ouderenbeleid in Nederland op de korrel. Samen met een aantal andere ouderen in zijn bejaardentehuis vormt hij de rebellenclub ‘Oud-maar-niet-dood’. Ze willen nog graag van het leven genieten en maken daarom samen uitstapjes en doen andere leuke dingen.

Een deel van de medebewoners kijkt hen daarom met de nek aan. Je gedraagt je niet zo als je oud en bejaard bent. Een ander deel is stinkend jaloers omdat ze ook graag willen meedoen, maar de groep zit vol.

Wordt vervolgd

Hendrik Groen: Pogingen iets van het leven te maken, Het geheime dagboek. Amsterdam: Meulenhoff, 2014. ISBN: 978 90 290 8997 5. 328 pagina’s. Prijs: € 18,99. Bestel