Categoriearchief: nederlandse televisie

Sterk verdunde Kees van Kooten – Leestip

Jaarlijks met de boekenweek is het weer een hoogtepunt: een selectie van fragmenten van Van Kooten en De Bie rondom het thema van de boekenweek. Het thema De moeder, de vrouw van de afgelopen boekenweek was natuurlijk prachtig voer voor anderhalf uur plezier. Wat een keuze weer uit de enorme hoeveelheid sketches die van Kees van Kooten en Wim de Bie samen gemaakt hebben. Nationale televisiegeschiedenis en dat in de boekenweek!

Televisiehelden

Beide televisiehelden zijn ook begenadigd schrijvers. In hun laatste televisiejaren ontdekte ik ook de luchtige stukjes van Kees van Kooten. Het zijn verhalen van een veertiger van wie de vrouw gek is op Woody Allen en van wie zijn dochter borstjes krijgt die de hele wereld mag zien, behalve hij als vader.

Of wat van de man van middelbare leeftijd die een racefiets koopt met kilometerteller. Als het batterijtje dan plotseling leeg is, vraagt hij zijn fietsenmaker hoe dat nu opgelost moet worden: er stond 150 kilometer op de teller! Ach, zegt de fietsenmaker. Geef maar mee. Ik fiets een paar keer per week. Over een weekje heb ik dat er wel bijgefietst.

Dundruk met blote borsten

Prachtige korte, snelle bijdrages die allemaal iets humoristisch in zich hebben. De bloemlezing Sterk verdund is een boekje in dundruk. Vandaar de titel. En niet alleen dundruk, het is ook nog eens extra smal waardoor het heel handzaam is.

Het is een feest om te lezen, waarbij ik veel verhalen zeker nog herken. Wat te denken van de vader die de net ontwikkelde vakantiefoto’s van zijn dochter bekijkt om haar topless te kunnen zien: de gedachte alleen al dat er 700 mannen kunnen koekeloeren naar de borsten die haar vader nog nooit te zien heeft gekregen.

Hij legt de 3 foto’s van zijn dochter met haar blote borsten uit het envelopje:

Hij stak een sigaret op en bekeek op zijn gemak zijn oudste dochter.
Zij had de mooiste borsten die hij nooit gezien had.
Toen kwam zij binnen. (59)

Dichtgeplakt

Een heerlijk verhaal, waar niet veel verbeeldingskracht nodig is. Ik kan overigens net zo hard lachen als Kees van Kooten een verhandeling geeft over plakband dat overal op wil plakken, behalve op het object dat je vast wil plakken. En als het dan per ongeluk dichtplakt aan de rol. Hoe krijg je dat los?

Sommige mensen, vooral oud-Indiëgasten, schijnen desondanks te kunnen voelen waar het rolletje plakband zich nu ophoudt. U niet. U gaat kijken waar u wezen moet en probeert dwars door de doorschijnende rol heen het andere uiteinde te pakken en te pulken, wat in werkelijkheid nog kilometers verwijderd is. Ik ken gekken die aldus, drie, zeven dagen vruchteloos op hun hotelkamer bleven zitten peuteren. (270)

Ik kan het bij zo’n passage niet meer houden en proest het uit van het lachen. De herkenning, de ergernis. Het verandert in leedvermaak. Ja, haha. Ja, dat is – hihi- verschrikkelijk. Ik ken het en weet precies hoe dat gaat.

Niet alleen lachen

Overigens is Sterk verdund niet alleen om te lachen. Het is eveneens een stuk cultuurgeschiedenis van Nederland tussen 1969 en 2013. Waarbij Van Kooten gerust ook nog herinneringen ophaalt aan de jaren 1950. Soms wel heel sterk gekleurd. In romantische beelden waarbij het sepia van de herinnering alle scherpe lijnen heeft vervaagd.

Niet erg, hoog gehalte van opa verteld, maar soms weet hij wel heel treffend de bedreiging te verwoorden. Als hij bijvoorbeeld in de tram wil uitstappen met zijn kleinkind. 3 mannen staan voor de dubbele deuren en willen hem eigenlijk niet doorlaten. Zelfs voor zijn kleinzoon maken ze geen uitzondering:

Roman draait zich om en probeert zijn hoofd te begraven in mijn schouder. ‘Niet leuk, niet leuk’, fluistert hij. Geen van de drie mannen heeft een teken van vertedering gegeven. (99)

Dat ze mogelijk denken dat Van Kooten de vader van zijn kleinzoon is, neemt het ongemakkelijke gevoel niet weg. Het illustreert best een beetje deze tijd waarbij je je soms best bedreigd kunt voelen. Mede aangevoerd door alle verhalen die er op je afkomen via alle (social) media. Een prachtige illustratie van de tijd waarin we leven.

Vertedering

De vertedering is ook prachtig verwoord in het verhaal van de hond ‘Willem’. Willem is een meisje, bij de familie gebracht als in een Carmiggelt-verhaal. Het beest, een kruising met iets van een herder erin, is werkelijk heel trouw. Willem zwemt op een verjaardag kilometers om als opa bij het wandelen een tak in het kanaal gooit. Van Kooten is vergeten te vertellen dat de kade zo hoog beschoeid is dat Willem er niet uit kan. Willem zwemt om, want ze weet nog een opening, veel verderop.

Hij kreeg mijn schoonvaders gebakje en heette nog de hele verder dag ‘Knappe Willem’. (105)

Het is het levensverhaal, dus je weet hoe het afloopt.

‘No sentimentalities’, waarschuwt mijn vrouw. (112)

Natuurlijk wordt het sentimenteel. Dat snap je wel. Terwijl zijn zoon zijn aardrijkskunde probeert te leren en die Rotrijn maar niet in zijn hoofd krijgt. Waarom mag hij gewoon niet leren hoe het kanaal bij hem in de buurt heet:

‘Dat zou ik nóóit vergeten, het Noord-Hollands Kanaal, want dan denk ik als ze dat vragen gewoon aan hoe Willem daar altijd insprong.’ (114)

Alle thema’s

Een boek dat over het gezinsleven gaat en alle levensthema’s behandelt. Van verliefd worden en geboorte, tot en met de dood. Vertelt hoe het is om ouder te worden, terug te denken aan vroeger en om te gaan met alles van deze tijd. Daarmee is Sterk verdund een krachtig boek boordevol met verhalen van Kees van Kooten.

Kees van Kooten: Sterk verdund. Amsterdam: Uitgeverij van Oorschot, 2018. Serie: Gedundrukt. ISBN: 978 90 282 8224 7. 288 pagina’s. Prijs: € 26,50.
Bestel.

Mislukte show – Beeld en Geluid (2)

We lopen heerlijk rond door de tentoonstelling van Beeld en Geluid. De show die Doris wil spelen, mislukt. Er loopt een meisje dwars door haar opkomst op de showvloer. Ook blijkt ze dubbel te zijn ingelogd, waardoor zij het eerdere filmpje van het meisje heeft, terwijl het meisje waarschijnlijk het filmpje van Doris heeft. Dat krijg je van ongeduldige kinderen van wie de ouders het maar laten gaan. De journaaluitzending verloopt goed. Ze is een goede lezeres.

In de loungehokjes boven kun je heerlijk televisie kijken. Wij belanden in een 20 minuten van Arjan Ederveen over kabouters. Een heerlijk dromerig verhaal over een vader die vreemdgaat en uiteindelijk door de kabouters tot inkeer komt. Een sprookje kan niet beter aflopen.

Of Beeld en geluid de moeite van het terugkeren waard is? Ik vind van niet. Ik merk dat het sterk op kinderen is gericht. Volwassenen kunnen niet zoveel doen. Zeker in een vakantie, gaat alle aandacht naar het kind uit. Begrijpelijk, maar jammer. Het zou wel spannender kunnen zijn als volwassenen ook wat meer zouden worden meegenomen. Ik zou het ook leuk gevonden hebben om een journaaluitzending te presenteren.

We hebben ons prima vermaakt deze middag. Niet zo heel veel geleerd. De museumwinkel bevat buitengewoon veel artikelen. Het lijkt niet op te kunnen. Maar de series en documentaires die ik zoek, zijn helaas niet te vinden. Net als dat ik zocht naar de documentaire van Almere 25 jaar. Nog steeds onvindbaar en duur te bestellen. Ik zal er toch een keer aan moeten geloven.

Finsterwolde – Finnerwold

finsterwoldeMaandagavond werd ik gegrepen door een documentaire van de NCRV over het Groningse dorpje Finsterwolde. Behalve dat het een prachtig Freytag-orgel heeft, ken ik het plaatsje niet. Het ligt vlakbij Beerta en het ligt in Oost-Groningen. Drs P. bezingt deze streek in een lied met als refrein ‘Ja, dat gaat met strokarton’.

De documentaire met als naam ‘Een brief van de burgemeester’ vertelde over de Middenweg in Finsterwolde. In de brief van burgemeester aan de bewoners van die straat staat dat de burgervader Pieter Smit zich zorgen maakt. Er zouden mensen zijn die niet meer zo gelukkig zijn in de straat.

Daarna volgt het verhaal van een bemiddelaar (onafhankelijk coördinator) die een EigenKracht-conferentie voorbereidt met de bewoners van de straat. Het blijkt dat de problemen zich concentreren op nummer 11 en nummer 8. In het eerste huis wonen mensen die zich helemaal aan de buurt proberen te onttrekken. Ze hebben hun huis omhangen met camera’s. De bewoonster van nummer 8 vereenzaamt. Daar maken de buren zich het meeste zorgen om. In de etagewoningen aan het eind van de straat wonen mensen met problemen. Het zorgt ervoor dat de buur niet als veilig en prettig wordt ervaren.

Het is een merkwaardig moment als de coördinator aan het eind van een bewogen avond zegt ‘mijn opdracht zit erop’ en dan vertrekt. Hij laat de bewoners een beetje aan hun lot over. Maar ze pakken het goed op, ruimen de straat op en proberen er iets van te maken.

De woningbouwvereniging die zich aanvankelijk niet met het project bemoeit, krijgt ook een belangrijke rol. Ze weten uiteindelijk toch hun problemen op te lossen. Al kun je je afvragen of de brief van de burgemeester niet eerder een probleem maakte dan een probleem oploste.

De muziek bij de documentaire trok mijn aandacht. Het is een lied van componist en liedjesschrijver Arnold Veeman. Veeman is een Groningse Surinaamse streekstaalzanger en componist met een prachtige, diepe stem. Hij zingt in mooi Gronings over het dorp Finsterwolde, Finnerwold. De begeleiding op piano en fluitend tussen de regels, maken het tot een echte belevenis.

Ik vroeg direct na de uitzending via twitter aan Arnold Veeman of hij het liedje ook ergens online beschikbaar had. Zo plaatste hij het een halfuurtje later op Soundcloud. Het is zeker de moeite van het beluisteren waard. Al kun je niet om het uitgestrekte landschap van Oost-Groningen heen.

Beluister het liedje via Soundcloud
Bekijk de documentaire De brief van de burgemeester

Reizen op televisie

image

In het boek Reisverhalen schrijven gaat Jan Donkers niet alleen in op het schrijven van dergelijke verhalen, maar ook op de consumptie van deze boeken. Wat maakt die bijzondere reisverhalen zo bijzonder? Volgens Donkers is het moderne reisverhaal begonnen met De grote spoorwegcaroussel van Paul Theroux:

‘En inderdaad, het was tot dat moment vrij ondenkbaar dat er lezers geïnteresseerd zouden zijn in het vaak nukkige relaas, geschreven in de eerste persoon, van een op dat moment onbekende auteur die ook de ongemakken van het reizen en op het eerste gezicht onbenullige gesprekjes met medereizigers tot onderdeel van zijn materiaal maakte.’

Met het reisverhaal op de Nederlandse televisie is het echter treurig gesteld. De uitzendingen die Floortje Dessing maakt op de publieke zender zijn ronduit treurig. Jan Donker komt al niet door de programma’s heen daarom citeert hij tv-recensent Wim de Jong over 3 op reis: ‘[het] levert een vooralsnog braaf en gezapig programma op, waarin een heleboel reisuurtjes zijn gepropt waarin ook niets van enige betekenis of oorspronkelijkheid gebeurt.’

Hetzelfde geldt voor veel andere programma’s waarbij een bekende Nederlander naar een ver oord wordt gestuurd om verslag te doen van zijn ervaringen. Het is vaak aansluiten in de rij van de toeristische attractie en daarna vertellen hoe geweldig het was. Een duidelijke thematische aanpak ontbreekt. Alleen Adriaan van Dis lukte het met zijn reis door Zuid-Afrika en door Indonesië. Maar hij is ook een heel goede schrijver van reisverhalen. Het verschil: hij spreekt mensen op de boot, zit in de trein op Java en gaat de dialoog aan met zijn mederezigers.

Dat maakt een reisverhaal niet alleen in een boek interessant maar ook op televisie. Naast Van Dis kan ik geen voorbeeld geven van een mooi reisprogramma op de Nederlandse televisie. Misschien maar eens een leuk idee aanleveren bij de Nederlandse omroep. Of zou al het geld al aan presentatoren als Floortje Dessing zijn overgemaakt?

Arjan Ederveen favoriet bij Zomergasten

Als er een lijstje met veel gekozen fragmenten bij Zomergasten zou worden gemaakt, dan zouden de schijndocumentaires 30 minuten van Arjan Ederveen hoog scoren. Gisteravond koos de schrijfster en cabaretière Paulien Cornelisse voor de aflevering Daarom uit de serie. Eerder had ze al een fragment van Arjan Ederveens film Theo en Thea en de ontmaskering van het tenenkaasimperium laten zien.

Wie gingen Paulien Cornelisse voor?

Anders dan 30 minuten
Niet alle zomergasten kozen iets uit 30 minuten, ook andere programma’s van Arjan Ederveen zijn populair:
Mocht je ooit gevraagd worden als zomergast, vergeet dan niet Arjan Ederveen op je lijstje te zetten

Opnemen

Het opschonen van de harde schijf van onze dvd-recorder levert veel confrontaties op met de tijdelijkheid van media. De tijd maakt van de prioriteiten van weleer overbodigheden en balast. Waarom hebben we dat opgenomen? Eindeloze reeksen Pauw en Witteman omdat in de weken ervoor iets interessants was. Een serie waarvan we de eerste aflevering al niks aan vonden, maar waarvan de instellingen niet gewijzigd zijn.

Al die ruimte om te bewaren zorgt ervoor dat je niks ziet, maar alles bewaart. Het kan interessant zijn voor de toekomst. Misschien, later. Als ik niks te doen heb. dan kunnen we nog naar die film kijken. Er is altijd wat te doen en als je een keer niks te doen hebt, wil je niet naar die film kijken.

Zo ben je lekker bezig met het vergaren, verzamelen en bewaren van dingen. Een nuttige activiteit. Er is nu weer ruimte iets nieuws op te nemen. Dat je nooit kijkt, maar wel hebt.