Categoriearchief: natuur

Compost, droogte en rabarber – Tiny House Farm

We maken nu sinds vorig jaar onze eigen compost met een composthoop. Het meeste dat daar belandt is afval uit de keuken. Veel tuinafval komt meteen bij de verschillende planten te liggen als mulch. Ook heb ik een paar hopen gemaakt. De mooiste tegen het kleine insectenhotel in aanbouw. Het bestaat uit wilgentakken, maar ook uit het eerste snoeihout uit de tuin.

Een alternatieve composthoop in de tuin

Houtsnippers en compost

Na het aanbrengen van wat nieuwe houtsnippers op de oude paadjes ben ik afgelopen weekend aan de slag geweest met onze composthoop. We hebben hem nu een klein jaartje en dat vraagt om flink omscheppen. Ik ben verbaasd hoeveel van het ingezamelde groenafval al gecomposteerd is. Daarnaast heb ik er wat luchtgaten in gemaakt. Dat brengt wat zuurstof in de hoop.

de composthoop in onze tuin, compleet met luchtgaten voor zuurstof

Verder ga ik door het af en toe wat gouden vocht aan de hoop toevoegen. Dat geeft een hoop leven in de composthoop. Eind van de zomer dekken we deze hoop af en beginnen een nieuwe. Een kleine 9 maanden later kunnen we wat we nu hebben gewoon in de tuin gebruiken. Zo gaaf!

Droogte

De composthoop is eigenlijk best droog. Zeker nu ik hem omgeschept heb. De hele tuin kreunt onder de lange droogte. Behoudens een minibuitje afgelopen weekend is het vooral droog geweest sinds begin maart. Het is echt heel veel geluk geweest dat ik kort voor de laatste regenbuien de regentonnen allemaal weer heb afgesloten. Ze liepen namelijk de hele winter over en daarom heb ik een tijdlang alles uit de grote container laten stromen. Net voordat het regenen stopte, deed ik alles dicht met het idee dat je weleens als dat water hard nodig zou kunnen hebben.

rabarber van bovenaf bezien

De laatste weken krijgen een paar uitverkoren plantjes (waaronder de rabarber, enkele verse stekkies en de paar kleine akkertjes moestuin) dagelijks een scheut water. Een grote ronde langs alle fruitbomen doe ik eens per week. Het water dat verzameld is, begint aardig op te raken. Als het niet snel begint te regenen dan zijn de tonnen volgende week helemaal leeg.

rabarber in een bedje van stro

Rabarber

De rabarber zijn wel de groenten waar ik me extra over ontferm in deze droge dagen. Vorig jaar kwamen ze erg moeilijk uit de grond. Ik heb ze met veel liefde en vertroeteling in elk geval in stand weten te houden. Dit jaar daarom extra verwend met compost en nu zorg ik ervoor dat ze het lekker natjes houden. Bijna elke avond komt er een flinke plons vocht op.

Close up in de rabarber

En ze doen het best wel goed. Ze staan nog niet zo hoog en groot als ik ze in sommige andere tuinen zie, maar ze komen lekker op. Ik verheug me heel erg op al deze soorten. Het zijn in totaal 5 soorten rabarber die we vorig jaar bij Vreeken’s zaden kochten en de laatste op de grote markt Oosterwold ontkiemt. De markt gaat helaas dit jaar niet door door de corona, maar de rabarber van vorig jaar doet het goed. We waren hem aanvankelijk kwijt, maar hij is terecht en hoe!

Insectenhotel – Tiny House Farm

Misschien is zo’n grote tuin veel werk, maar je krijgt ook heel veel hulp. Van insecten bijvoorbeeld. Niet alleen helpen bijen en vlinders mee bij de bestuiving van veel bloemen. Ook de wezel en de egel helpen mee aan het tuinleven.

Het begin is er van het insectenhotel
Het begin van het insectenhotel is er

Wespen in alle soorten en maten dragen bij aan de bestrijding van allerlei vliegjes en andere plaagdieren. En wat dacht je van het lieveheersbeestje in de bestrijding tegen bladluis. Of vogels als de koolmees die zich actief inzetten om de hoeveelheid rupsen in bedwang te houden, zodat er ook wat kool voor ons overblijft.

Bouw van een insectenhotel

Daarom bouwen we nu een insectenhotel. Een verwarrend woord omdat de insecten zich allerminst als hotelgast zullen beschouwen. Een nestkastje waarin vogels hun nestje kunnen bouwen is evenmin een hotel. Ze vinden die ruimte en maken zich niet druk over een eigenaar. Want er zijn veel kapers op de kust en voor je het weet, is je verblijfplaats gekaapt door een ander.

Met dakpannen op zijn kant, bied je een schuilplek voor vlinders

De bouw van het insectenhotel is een beetje provisorisch. We gebruiken materiaal dat we tegenkomen. Zo zag ik wat bouwafval langs de weg liggen, waaronder stukke dakpannen. Die krijgen nu een plekje in het insectenhotel in aanbouw. Als pijlers gebruiken we stukken van de wilgentenen uit het helofytenfilter van de Vuursteenhof.

Omgekeerde emmers

Twee kapotte emmers heeft Inge voorzien van een opening. Zo op de kop is het een prima holletje voor een wezel of een egel. De vele klinkersteentjes die ik vorig jaar van iemand kreeg, liggen tussen de emmers. Ideaal voor allerlei dieren, groot en klein om te schuilen en een nestje te bouwen.

Omgekeerde emmers en klinkerstenen vormen de basis van het insectenhotel

Op de verdieping die Inge boven de emmers heeft aangebracht krijgen een aantal kapotte dakpannen een plaatsje. Zo op de kant gezet, kunnen vlinders er overnachten of misschien wel zelfs overwinteren. Allemaal nuttige dieren voor in de tuin.

Vogelhuisje

Eén van onze vogelhuisjes krijgt ondertussen druk bezoek van de koolmees. Hij fluit de hele dag door op zoek naar het vrouwtje waarmee hij gaat. Een bekend geluid. We hoorden het aan de Alkmaargracht ook heel vaak. Voor ons een teken dat het goed gaat met de kleine bomen.

Het topje van in het insectenhotel

Hopelijk biedt onze tuin de komende jaren steeds meer ruimte aan dieren. Het verlevendigt de grote tuin extra en zorgt voor nog meer leven in de brouwerij.

Tekenen van voorjaar – Tiny House Farm

Het voorjaar valt vroeg. De eerste tekenen dienen zich aan. En aan wie de eer: de seringstruik bevat beginnende blaadjes en tekenen van bloesem!

Naast de bessenstruik is de sering, de enige struik uit de oude tuin die we hebben meegenomen. Het was een rampzalige dag waarop we het deden, vlak na de grote warmte van 2018. Precies op een dag dat het hard stormde en het er veel regen viel.

eerste tekenen: beginnend blad in sering
Eerste tekenen: beginnende bladeren in de sering

Vorig jaar bleven de bladeren klein. Net als dat de bloemen niet de uitbundigheid lieten zien zoals we dat aan de Alkmaargracht gewend waren. De struik had het erg zwaar. Zeker ook omdat de zomer vorig jaar ook erg warm en droog was. Zo kreeg de struik twee zware zomers te verduren.

Eerste blaadjes

Daarom is het nu extra prachtig om te zien dat de eerste blaadjes en zelfs bloemen zich beginnen te vormen. Het is allemaal heel vroeg dit jaar.

Blaadjes en bloemknoppen in sering
Vroege blaadjes en bloemknoppen in de sering

De knoppen van de in het najaar geplante Japanse sierkers beginnen zich ook heel mooi te vormen. Dat belooft een bijzondere eerste bloei te worden. De liefhebbers van deze bloesem kijken jaarlijks erg naar uit naar de bloei van deze bomen. Als ze zo bij elkaar staan is dat een prachtig gezicht.

Japanse sierkers

In Almere Muziekwijk bij het station en in Almere Buiten in de Regenboogbuurt groeien heel veel van deze bomen bij elkaar. Op de laatste plek staan 850 Japanse sierkersen, Vorig jaar is daar onder de bomen het eerste Kersenbloesemfeest gehouden.

Bloemknoppen in Japanse sierkers
Bloemknoppen in de Japanse sierkers

Een feest zoals in Japan vaak is onder de vele kersenbloembomen. Ze gaan dan massaal eten en drinken onder de bomen, maar zich ook bezig houden met allerlei kunstvormen als schilderen en dichten. Net als dat veel mensen dan prachtige kimono’s en jurken dragen met veel kersenbloemen in de stof.

Spektakel

In onze tuin staat er eentje. Ik ben heel benieuwd wat dat bij ons voor een spektakel dat gaat opleveren volgende maand. De amandel is bijna uitgebloeid. De abrikoos volgt nog een beetje aarzelend. Vorig jaar hebben we de laatste met een paar kleine bloemen eraan gepland. Nu is het al heel wat uitbundiger.

Kleine bloemknoppen in Japanse kers
De eerste bloemknoppen in de Japanse kers

Ik schreef over de knoppen van de Japanse sierkers al een voorzichtige haiku:

de kleine knoppen
verraden kersenbloemen
nog een paar weken

Zo dienen de eerste tekenen van het voorjaar zich aan. Wel een beetje vroeg. Dat wel, maar meer dan welkom. Ik verlang dit jaar heel erg naar een beetje groen in de kale leegte die Oosterwold (nog) is.

Kwastje – Tiny House Farm

De amandel staat prachtig in bloei en de knoppen van de aangrenzende abrikoos beginnen ook uit te komen. Het zijn nog een paar bloemen, heel aarzelend. Zo roze als de amandel is hij nog niet.

Hommel of schilderskwastje?

De insecten zijn er nog niet. Al heb ik vorige week hommel geholpen, ze vliegen gelukkig niet meer rond. Daarom bevruchten we de amandel maar met hulp van een schilderskwastje. We gaan met kwast langs de meeldraden in de hoop dat er wat stuifmeel achter blijft hangen. Daarna gaat hetzelfde kwastje langs de stamper in een andere bloem.

abrikoos in bloei
Abrikoos in bloei

Wie weet, lukt het. We hebben het nog niet eerder gedaan. Vorig jaar waren er 3 amandelen zonder hulp van een kwastje. Mogelijk helpt het kwastje wel mee om sowieso amandelen te krijgen en wie weet ook nog wat meer.

Bloesem amandel
Bloesem in de amandelboom

Dat is ook best zorgwekkend wanneer de teruggang van insecten en vooral van hommels en bijen doorzet. Het zijn essentiële dieren voor bij de bevruchting van heel veel planten. Het doet ook wel pijn als je ze ziet lijden, zoals ik vorige week die aardhommel zag tobben.

Het lied der dwaze bijen

Het is nu weer wat kouder waardoor ze gelukkig weer een veilig heenkomen hebben gezocht. Bij het zo vroeg uitvliegen denk ik meteen aan Het lied der dwaze bijen van de dichter Martinus Nijhoff. De bijen vliegen uit op zoek naar een hoger ideaal gaan ze een wisse dood tegemoet.

Het is onduidelijk of de bijen in het gedicht zelf sneeuwen of dat het werkelijk sneeuwt. Ik interpreteer het altijd als het laatste, dat de bijen te vroeg zijn uitgevlogen en in hun begeerte sterven.

Het gedicht drukt precies uit wat je voelt bij het zien van zo’n te vroeg uitgevlogen hommel. Bijen en hommels roepen veel respect op. Ze zorgen voor een groot deel van ons voedsel en daarnaast helpen ze mee om de wereld wat mooier te maken. Bovendien is hun honing heerlijk.

Overlevingsdrang en fruitbomen – Tiny House Farm

De stormen en harde wind weten wel raad met de tuin. Ik zie het vooral in de windgevoelige planten. De grote artisjok aan de zijkant van het huis, met de enorme reuzenbladeren. Hier heeft de wind flink vat op gehad. Flink wat van de bladeren zijn losgebroken. Ik hoop dat er nog wat overblijft voor de zomergroei en bloei. Net als de eeuwige moes die door zijn hoefje is gegaan. We zullen de boel weer moeten opbinden.

Overlevingsdrang in onze winderige tuin.

Vroeg voorjaar

In de tuin begint steeds meer het voorjaar te komen. Erg vroeg, dat wel. Zo bloeit de amandel al. Vorig jaar was dat zeker 3 weken later. De roze bloesem steekt mooi af tegen het huisje. Alleen zijn er nog weinig insecten om de bloemen te bestuiven. We zullen in de weer moeten met een kwastje om het zelf te doen.

amandel in bloei
De amandel is al in bloei. De kleur past goed bij ons huisje.

Ook de Japanse sierkers die we in het najaar hebben geplant, staat op uitkomen. De knoppen zijn al heel ver. Dat duurt geen weken meer. Ik heb op Twitter en Instagram al de eerste sierkersen zien bloeien. Prachtig die bloesem, maar zeker ook een maand te vroeg.

Verontrustend?

Ergens best verontrustend. Ik lees het ook terug in nieuwsberichten en de reacties en posts op social media. Verontrustend, maar het is ook de kracht van de natuur. Die robuuste houding wanneer de temperatuur het toelaat om dan meteen alles te geven.

Profiteren van het voordeel dat de warmte geeft. Het is een overlevingsdrang. Daarmee is niet alleen verontrustend maar ook geruststellend. De natuur gebruikt de voordelen en zet ze om in daden om langer te profiteren van deze voordelen.

Fruitbomen in de winter
Fruitbomen

Op zoek naar inspiratie fiets ik meteen even langs een volkstuinencomplex dat ik nog niet ken. Het ligt naast vereniging Water-Land. Het is de kleinere Nutstuinvereniging De Windhoek. De tuintjes zijn kleiner en er staan niet echt grote gebouwen op zoals bij Water-Land.

Fruitbomen afkijken

Ik ben echt op zoek naar fruitbomen om te zien hoe dicht ze hier op elkaar staan en vooral hoe ze in de winter zijn. Het helpt ook dat ik een paar weken terug de prachtige schilderijen van de appelbomen en perenbomen in de seizoenen zag van Charley Toorop.

Helaas miste ik de schilderijen van de winter. Zij was meer geïnteresseerd in de fruitbomen als ze in bloei staan of vruchten dragen. Maar fruitbomen zien er in de winter echt prachtig uit. De takken wijzen zo mooi omhoog. Schijnt niet echt de bedoeling te zijn als je veel vruchtopbrengst wilt hebben. Al bestrijden sommige aanhangers van permacultuur en voedselbossen dit en zeggen dat je juist niet moet snoeien. De waarheid zal ongetwijfeld ergens in het midden zitten.

Fruitbomen nutstuinvereniging De Windhoek Almere Haven
Fruitbomen in Nutstuinvereniging De Windhoek Almere Haven

Ik geniet vooral van de kale takken. Wat een schoonheid zo in de winter. Niet afgeleid door al het groen, zie je de structuur van de bomen ontzettend goed. Ik vind het prachtig en overtuigend om te zien. Ook verbaas ik me hoeveel fruitbomen er op relatief weinig grond kunnen staan.

Seizoenen terugkijken

Het overtuigt mij ervan dat ze echt niet meters uit elkaar hoeven te staan. Ik zal proberen geregeld rond de seizoenen terug te komen om te kijken hoe de fruitbomen zich ontwikkelen. Kan sowieso nooit kwaad om bij diehard-tuinierders de kunst van het tuinieren af te kijken.

Hoe mooi zijn fruitbomen in de winter?
Fruitbomen in de winter

En dan ga ik ook aan het dromen hoe onze tuin er over zoveel jaar uit zal zien. Ik denk dat het bijna niet voor te stellen is. Sommige fruitbomen die ik zie staan zijn zeker een jaar of 20 tot 30 en misschien wel 40. Maar over een jaar of 10 zullen ze al veel groter zijn dan nu.

Alles op zijn tijd. Eerst dit seizoen zien te volgen.

Japanse wijnbes, boysenbes en kwee – Tiny House Farm

We vorderen heerlijk met het inrichten van de achtertuin. In deze tijd van het jaar is er veel gelegenheid om het grote spul te verplanten. Sommige bomen die we vorig jaar hebben geplant, komen toch niet helemaal tot hun recht.

Daarom verplaatsen we ze een eindje. Zoals de perenbomen die we naast het huis gaan planten. Dat geeft op warme zomerdagen ook een stukje schaduw op de muur. We hebben afgelopen zomer gemerkt dat het wel heel heet wordt aan die kant van het huis.

Tussenlaag

Tegelijkertijd zijn we druk in de weer met het vullen van de andere lagen in onze tuin. Het boek Praktisch handboek voedselbossen van Martin Crawford helpt ons hierbij. We hebben bomen en ook veel bodembedekkers, maar een mooie tussenlaag van struiken en heesters ontbreekt voor een groot gedeelte.

Surprise met de Ginkgo door het dak.

Hazelaars, wilde liguster en rode kornoelje zijn flinke heesters die er groeien. Maar wat denk je van bijvoorbeeld de Japanse kwee. Het boek van Martin Crawford maakt me daarop attent. Het zijn kleine struikjes, ze worden niet veel hoger dan een meter. En langzame groeiers. Ze krijgen een soort appeltjes als vruchten. En volgens de schrijver is deze dwergkwee veel beter te verwerken dan de ‘gewone’ kweepeer. De plant is makkelijk in onderhoud en is daarom ook vaak in gemeentelijke plantsoenen te vinden.

Japanse kwee

Ik heb met Sinterklaas 5 plantjes van deze Chaenomeles japonica gekregen. Verpakt in een prachtige surprise in de vorm van ons huis en met een Ginkgo door het dak. Op de zijkant had de Sint geïnspireerd door de muurgedichten in Leiden een prachtige haiku geschreven.

Surprise met haiku

Een paar voor in het Japanse hoekje en de rest heb ik verspreid over de tuin ingeplant. Gelijk hebben we een paar bramen en de oranje frambozen ergens anders gezet. De Chesterbraam wortelde bij de uitlopers al. We hebben ze dieper de tuin in geplant. Zo kunnen we meer van dit makkelijke bramenras krijgen.

Boysenbes en Japanse wijnbes

Zaterdag heb ik bij Johan, de bomenman van Oosterwold een paar bessen gehaald die nog niet in onze collectie zit. De Boysenbes en de Japanse wijnbes. De boysenbes is een kruising van taybes, framboos en braam. De Japanse wijnbes is een frambozenvariant.

Allemaal bijzondere soorten van klein fruit. Ik ben heel benieuwd naar de smaak. Als het tegenvalt, dan planten we iets anders. Zo gaan we door ontdekken onze eigen heerlijke smultuin maken.