Categoriearchief: museum

Lieve Nonnie – Mata Hari (3)

Op de banken waar je kunt zitten, liggen reproducties van haar plakboeken, boordevol met foto’s en krantenberichten over haar verschijning. De hele wereld was bevangen door deze vrouw. Ze verovert de aandacht van heel veel mensen, vooral mannen.

Precies op die plek ligt een brief aan haar dochter. Het klinkt vol verdriet. Een moeder mist haar kind:

Lieve Nonnie,

Ik verlang erg je eens te zien. Ik heb er altijd zoveel moeite voor gedaan. Maar het is nooit gelukt.

Op de andere kant staat:

Ik weet niet wat je van me denkt, maar — dit kan ik je zeggen, ik heb het recht je dit te vragen.

Je moeder

Eronder staat in dik blauw potlood:

zoo ‘n smeerlap he. UK

Dat geeft een ander inkijkje in het leven van Margaretha Zelle. Ze is ook een moeder waarover de wereld een oordeel heeft. Ze heeft haar dochter niet op kunnen voeden en probeert vergeefs grip op haar te krijgen. Vergeefs, de brieven zijn zonder effect. Ze heeft veel oproepen naar haar ex-man MacLeod gestuurd, maar hij stuurde ze uiteindelijk ongeopend retour.

Mata Hari, De mythe en het meisje is tot en met 2 april 2018 te zien in het Fries Museum te Leeuwarden.

Terug in de tijd – Mata Hari (2)

Na de opening van de gebeurtenissen 100 jaar geleden, spring je terug in de tijd, bij het begin. De biografie van Mata Hari, begint bij Margretha Zelle in Leeuwarden. Ze is de dochter van de plaatselijke schoenenverkoper. Ze leven op grote voet. Zo rijdt ze bijvoorbeeld in een speelgoedrijtuig met 2 bokken ervoor door de Friese hoofdstad. De mensen kijken haar met een lichte verwondering na. Ze hebben kapsones.

Je ziet enkele poesie-albums liggen en komt dan bij het rampzalige faillissement uit. Vader Zelle leefde op te grote voet en gaat failliet. Hij verdwijnt en laat de familie berooid achter. Margretha’s ouders scheiden en nog geen jaar na de scheiding overlijdt haar moeder. Margretha komt op een kostschool in Leiden terecht. Het loopt uit op een affaire met de schooldirecteur.

Ze ontsnapt uit haar ellendige bestaan door te trouwen met de officier MacLeod. Een oproepje in de krant brengt haar met hem in contact. Ze trouwt korte tijd later en vertrekt met hem naar Nederlands-Indie. Het stel krijgt 2 kinderen. Echt lekker gaat het niet met het huwelijk.

De jongen overlijdt. Hij zou vergiftigd zijn, maar de informatie in het museum geeft aan dat MacLeod waarschijnlijk aan een geslachtsziekte leed, die hij overdroeg aan zijn kinderen. Bij de behandeling met kwik moet het waarschijnlijk zijn foutgegaan.

Het huwelijk is al snel niet meer te redden. Ze gaan scheiden en een moeilijke periode breekt voor Margaretha Zelle aan. Ze staat voor de beslissing: of ze gaat haar kind opvoeden of ze gaat haar geluk in Parijs beproeven. Ze mag van haar ex-man niet haar kind opvoeden, hij houdt haar bij haar weg en ze vertrekt. Mislukt het eerste bezoek, het tweede is erg succesvol.

In Nederlands-Indië heeft ze goed gekeken naar de Oosterse dans en het Wajongspel. Ze weet de aandacht te trekken met een eerste optreden in Musee Guinet. Het zit daar bomvol met invloedrijke mannen die helemaal bevangen door haar raken. Ze schiet als een komeet omhoog, zo snel spreekt iedereen over haar. Veel vrouwen spraken schande van haar, maar de meeste mannen schudden misschien nee, maar ze waren erg getroffen door haar verschijning.

Mata Hari is al snel de bestbetaalde artiest in Parijs. Op de tentoonstelling is dit in de grootste zaal heel mooi vormgegeven. Er hangen witte gordijnen met projecties van een dansende vrouw. Er klinkt Oosterse muziek en aan de wanden zie je projecties van de bekende danseres Mata Hari met de juwelen en kroontjes met hoorntjes eraan.

Op ooghoogte zie je een beeld van Shri Shiva, het beeld waar Mata Hari aan het eind van haar eerste dansvoorstelling in het museum voor Aziatische kunst zich op de grond liet vallen. Ook zie je de wajangpoppen en andere attributen bij haar optredens.

Mata Hari, De mythe en het meisje is tot en met 2 april 2018 te zien in het Fries Museum te Leeuwarden.

Mata Hari, de tentoonstelling (1)

Mata Hari. Ik weet niet meer wanneer ik als kind al gegrepen werd door de vergeelde zwartwit foto’s. De vrouw in een met juwelen behangen topje en veel doorschijnende sluiers. Heel veel sluiers. De geheimzinnigheid en het mystieke in haar verschijning grepen mij toen al.

Later werd ik gevoed door het verhaal van Maarten ‘t Hart over de neef van Mata Hari. De neef van Mata Hari, dominee Zelle, die er ondanks zijn plek op de preekstoel, bijna net zo’n losse levensstijl op nahoudt als zijn nicht. Een prachtig verhaal waar een dominee Zelle nog een proces begonnen is tegen Maarten ‘t Hart. Hij voelde zich aangesproken.

De tentoonstelling in het Fries museum in Leeuwarden moest daarom bezocht worden. Ik kon het combineren met een paar andere activiteiten, cd’s die ik nog wilde halen en een bezoek aan de herinneringsbijeenkomst in het nabijgelegen Goutum. Daarom ging ik er zaterdag heen.

De drukke kermis voor het museum met allemaal tollende en draaiende attracties wordt gedurende het bezoek steeds kleurrijker. Dat komt omdat het buiten steeds donkerder wordt. Wij klimmen omhoog naar de 2e verdieping waar de expositie is gehuisvest.

Je mag geen foto’s maken. Ik zie het logootje maar ik registreer het niet. Meteen bij binnenkomst raak ik namelijk al bevangen van deze dame. De prachtige witte gordijnen die er hangen. Ze zijn als doorzichtige sluiers en haar beeltenis erop. Het is dezelfde indrukwekkende verschijning als waar zoveel andere mannen door gegrepen worden. Ze trekt de aandacht.

Want is ze eigenlijk mooi? De knokige neus geeft haar gezicht een bijzondere vorm. Maar het haalt niks van de geheimzinnigheid weg. Misschien versterkt het deze alleen maar. Kijk je bijvoorbeeld naar de arrestatiefoto. Niet een reguliere foto waarop iemand getekend is. Nee, een vrouw die strijdbaar en met rechte rug in een bontjas staat.

Of de foto in het uniform van haar minnaar. Daar staat een knappe vrouw, die lonkt naar de camera. Ze weet je pakken en in te pakken. Elke man tuint in haar verschijning. Zelfs een eeuw na haar dood, raak je door haar gegrepen. Het is niet de opwinding die zich meester van je maakt. Het is meer. Het is een bijzonder soort fascinatie.

Als je het gordijn met haar beeltenis erop geprojecteerd passeert, begint de tentoonstelling in Leeuwarden met haar doodvonnis. Het originele vonnis ligt hier, net als de verhoren en andere rechtbankverslagen. Je hoort enkele verhoren voorgedragen worden.

Mata Hari, De mythe en het meisje is tot en met 2 april 2018 te zien in het Fries Museum te Leeuwarden.

Mislukte show – Beeld en Geluid (2)

We lopen heerlijk rond door de tentoonstelling van Beeld en Geluid. De show die Doris wil spelen, mislukt. Er loopt een meisje dwars door haar opkomst op de showvloer. Ook blijkt ze dubbel te zijn ingelogd, waardoor zij het eerdere filmpje van het meisje heeft, terwijl het meisje waarschijnlijk het filmpje van Doris heeft. Dat krijg je van ongeduldige kinderen van wie de ouders het maar laten gaan. De journaaluitzending verloopt goed. Ze is een goede lezeres.

In de loungehokjes boven kun je heerlijk televisie kijken. Wij belanden in een 20 minuten van Arjan Ederveen over kabouters. Een heerlijk dromerig verhaal over een vader die vreemdgaat en uiteindelijk door de kabouters tot inkeer komt. Een sprookje kan niet beter aflopen.

Of Beeld en geluid de moeite van het terugkeren waard is? Ik vind van niet. Ik merk dat het sterk op kinderen is gericht. Volwassenen kunnen niet zoveel doen. Zeker in een vakantie, gaat alle aandacht naar het kind uit. Begrijpelijk, maar jammer. Het zou wel spannender kunnen zijn als volwassenen ook wat meer zouden worden meegenomen. Ik zou het ook leuk gevonden hebben om een journaaluitzending te presenteren.

We hebben ons prima vermaakt deze middag. Niet zo heel veel geleerd. De museumwinkel bevat buitengewoon veel artikelen. Het lijkt niet op te kunnen. Maar de series en documentaires die ik zoek, zijn helaas niet te vinden. Net als dat ik zocht naar de documentaire van Almere 25 jaar. Nog steeds onvindbaar en duur te bestellen. Ik zal er toch een keer aan moeten geloven.

Beeld en Geluid

Eigenlijk wil ik wat verder gaan, maar het ontbreekt mij aan puf. We ruimen al de hele vakantie op en dan heb je niet veel zin om heel grote tripjes te maken. Zeker ook omdat we al een paar leuke dingen hebben gedaan. We zijn naar het Muiderslot gefietst, naar Huis Doorn geweest en hebben het Spoorwegmuseum bezocht. We willen wel graag even weg vandaag.

Ach, waarom dan niet naar Beeld en Geluid in Hilversum? Dat is niet zo ver weg en dan zijn we toch even weg. We kijken op de website. Hier het advies om na 15 uur te komen, dan is de grootste hoos aan mensen voorbij. Laten we het advies eens ter harte nemen.

Markant gebouw

Daarom rijden we tegen 14 uur weg, na de lunch. Als we de auto parkeren is het rond half 3 en we lopen naar het markante gebouw. Vanuit de trein gezien is het vooral kleurrijk door al die vlakken. Als je er wat dichterbij staat, dan zie je dat het allemaal televisiefragmenten die in die kleur zijn verwerkt. Heel apart.

Beneden kun je een gastheer kiezen die met je meegaat. Doris kiest al voor Inge. Martijn Krabbe begeleidt mij de rest van de middag. En zo klimmen we de trappen op naar de grote hal waarin alles gebeurt. De wisseltentoonstelling over YouTube is net geweest. Die zaal is verder leeg.

En zo duiken we in het verleden. Ieder kiest zijn eigen programma’s en herinneringen. Veel schermen en heel veel beelden. De poppen van de Fabeltjeskrant. Of voor Doris: Moffel en Piertje. Zo kan ieder zijn eigen fragmenten kiezen. Veel beelden en veel dingen.

Tijdscapsules

Bij Buurman en Buurman is het te druk om iets te gaan doen. Het huis van de toekomst van het Klokhuis is leuk. Ik sta met de Klokhuishelden in dezelfde ruimte. De schermen praten met je en ik doe een interview over de toekomst. Hier zien we de tijdscapsules.

Doris heeft er destijds eentje gemaakt die over een paar jaar pas zal opengaan. Wat erin zit, zijn we vergeten. Ik ben benieuwd hoe dat gaat als de doos van toen opengaat na 10 jaar.

Lees morgen verder: Mislukte show

Eerste Wereldoorlog in paviljoen – Huis Doorn (3)

In het paviljoen bij Huis Doorn staat de tentoonstelling over Nederland in de Eerste Wereldoorlog. The Great War krijgt in Nederland veel minder aandacht dan de Tweede Wereldoorlog. Terwijl de Tweede Wereldoorlog veel minder goed te begrijpen is als je de gebeurtenissen van de Eerste Wereldoorlog niet meeneemt. De ruimte in de garage, maar ook in de glazen ruimte die naast de oude garage is gebouwd, geeft een overtuigend beeld van de gruwelen in deze oorlog.

De elektriciteitsdraden waarmee de Belgen werden tegengehouden om te voorkomen dat ze naar Nederland zouden vluchten, maquettes van de kampen waarin ze verbleven, een grote zeemijn en een model van een Duitse U-boot, laten zien dat het ook voor Nederland geen vrede was.

De moeilijkheden in ons land zijn natuurlijk niet te vergelijken met de oorlogsverschrikkingen in België, Frankrijk en Duitsland, maar ze laten wel zien dat de oorlog ook voor Nederland zijn impact heeft gehad.

De levensgrote tijdtabel aan de lange muur van de garage geeft een overzicht van de gebeurtenissen in de oorlog. In de eerste dagen van de Eerste Wereldoorlog stapelen alle gebeurtenissen elkaar in heel snel tempo op. De blunders verhinderen niet dat Europa in een verschrikkelijke oorlog terechtkomt.

Overigens lijkt de Duitse beslissing om alle boten op de Atlantische Oceaan neer te halen, het regelrechte doodsvonnis te zijn geweest. Daarmee haalt het een land dat zich tot dan toe redelijk afzijdig hield, binnen in een oorlog die dan kansloos wordt.

Van alles is te zien bij de tentoonstelling over de Eerste Wereldoorlog van scheerdozen tot aan een opengesneden boek om smokkelwaar te verbergen. Ook de gereconstrueerde beha van Mata Hari en de kralenketting die ze droeg, geven een beeld van de beroemde spion. Ze kreeg precies een eeuw geleden voor een Frans vuurpeleton de doodstraf op verdenking van spionage-activiteiten. De raadsels rond Mata Hari hebben een gigantische stapel boeken en verhalen opgeleverd. En ze blijft na een eeuw nog altijd fascinerend.

Zo kom je heerlijk verrijkt weer buiten na het bezoek aan het paviljoen. Een fantastische aanwinst bij de rest van het museum. Het huis geeft een mooi inkijkje in de geschiedenis die aan de Eerste Wereldoorlog voorafgaat. De tentoonstelling in het paviljoen laat zien wat de impact van deze oorlog is geweest voor Nederland en de rest van Europa.

We genieten nog even na van het zomerzonnetje en wandelen over het prachtige park. Het veld met de rode klaprozen – het symbool voor de Eerste Wereldoorlog – is nog niet helemaal vol in bloei. De papavers komen er meer en meer. Daarmee is deze plek ook een mooie plaats geworden om stil te staan bij de Eerste Wereldoorlog en alle slachtoffers die toen gevallen zijn.