Categoriearchief: leren

Op cursus – Sientje (22)

We merkten toch dat we een beetje onzeker waren met Sientje. Ze luisterde slecht. Misschien moesten we maar eens met haar op cursus. Inge speurde wat rond en vond in Almelo een kynologenclub die cursussen verzorgde. Het was in de wijk waar ze vroeger was opgegroeid, net aan de rand tegen de weilanden aan. Zo konden we misschien een iets gehoorzamere teckel krijgen. Niet dat we de verwachtten een teckel te krijgen die bij elke kik luisterde, maar het zou wel fijn zijn als ze kwam als je haar riep.

Het was al eens gebeurd dat Sientje was verdwenen uit de tuin. De poort had op een kier gestaan, was niet helemaal goed afgesloten en de teckel was plotseling verdwenen. Inge had gezocht en gekeken. Tot ze een uurtje later Sientje struinend op straat vond. Ze liep rond te snuffelen en was op speurtocht naar iets eetbaars. Zo struinde ze vaak rond op haar dooie akkertje. Na de schrik, kwam wel het besef dat we haar toch wat meer wilden bijbrengen. Ook omdat ze in huis niet altijd goed te corrigeren was.

Zo ging Inge met Sientje naar de gehoorzaamheidscursus. Omdat Sientje een volwassen hond was, kwam ze bij de cursus met de honden die met succes de puppycursus hadden doorlopen. Bovendien waren het allemaal honden die goed luisteren in de genen hebben zitten. Honden als labradors en golden retrievers. Zij scheppen genoegen in het luisteren naar hun baas. Teckels hebben een sterke eigen wil en luisteren als hun dat uitkomt of als het echt niet anders kan. Een teckel komt niet meteen als je hem roept, maar op zijn eigen tijd.

Inge ging naar de cursus. Ook omdat zij de hele dag met het dier zat opgescheept. Ik had in die tijd net mijn rijbewijs gekregen en bracht haar weleens weg of haalde haar op. Zo’n cursus is altijd op een steenkoud grasveld. De wind giert langs je benen en beproeft je blaas. De instructies lijken nooit te werken en het is wachten op je beurt. En altijd als jij aan de beurt bent, dan ben jij degene die de tijd van de anderen vraagt. Want je hond luistert nooit als jij dat wilt. Zeker een teckel is daar heel goed in.

Zo wachtte Inge avond aan avond op haar beurt. Ze kreeg instructies van een instructeur met veel ervaring. Hij trainde politiehonden en wist veel uit honden te halen. Ons ruwhaar teckeltje was een stuk ouder dan de andere honden en vroeg om heel veel geduld. De trainer benaderde het rustig en Inge speelde er heel mooi op in. Ze wist van Sientje niet een gehoorzame teckel te maken, maar wel een ruwhaartje die op de tijden dat ze moest luisteren, luisterde.

Ze kwam thuis met een hond die heel aardig volgde en goed te corrigeren was. Soms baalden we dat er niet meer uit te halen was, maar we merkten dat ze heel goed bij ons bleef. Zulke avonturen als op het Katwijkse strand waren verleden tijd. We raakten niet meer in paniek als ze los raakte. Alleen ging ze niet voor je zitten, maar met een koekje kreeg je best veel voor elkaar. Het hielp ons om een hond te hebben die volgzaam was als het moest en verder lekker eigenwijs mocht zijn. We hadden nou eenmaal voor een teckel gekozen en een teckel kun je niet veranderen in een golden retriever. Als je dat accepteert, bespaart je dat veel frustratie.

Lees het vervolg Kiwi-drol »

Lees elke week een nieuwe blog met een nieuwe herinnering aan Sientje.

Elke zondag een nieuw verhaal van Sientje in je mailbox?

Abonneer je op de wekelijkse nieuwsbrief

Gedichten leren eten

img_20160724_180716.jpgGedichten schrijven zouden veel Nederlanders kunnen, schrijft Ellen Deckwitz in haar inleiding bij haar schriftelijke cursus hoe je kunt genieten van poëzie. Dat het lezen een stuk lastiger is, bewijst ze in haar Olijven moet je leren lezen.

Poëzie lezen is hetzelfde als het leren eten van olijven, schrijft de dichteres. Hoe vond je de eerste olijven? Of het allereerste biertje? Je hebt ontdekt dat het lekker is door het te eten en te drinken. Zo werkt het ook met poëzie, stelt Ellen Deckwitz.

Ook gedichten kun je leren eten. (11)

Of ze daar gelijk in heeft, weet ik niet. Ze doet wel een poging om poëzie bereikbaar te maken. In 23 artikelen schetst ze verschillende aspecten van gedichten en licht ze bepaalde dingen toe. Moet een gedicht bijvoorbeeld rijmen of kan poëzie troosten? Het zijn legitieme vragen over de geheimzinnige wereld van de gedichten.

Het blijft voor mij wel de vraag of poëzie niet onbereikbaarder wordt door het te proberen uit te leggen. Juist die geheimzinnigheid, dat weëe gevoel in je maag. Dat helpt je verder om gedichten tot de diepste kern te vinden. Niet het praten dat het mooi is, maar het voelen dat hier iets machtigs gebeurt waar je geen invloed op hebt. Dat vind ik het mooie van poëzie. Het verstand kan er daarom niet altijd bij en ik weet niet of je verder moet willen.

Zo beweert Ellen Deckwitz dat een gedicht zeker niet alles kan betekenen. Als je dat zou beweren, doe je het gedicht onrecht:

Poëzie betekent dus een leesafspraak. Een gedicht kan veel betekenen, maar niet alles. Wie dat denkt is gemakzuchtig en doet het gedicht onrecht. Je beroept je dan op het moeilijke imago van de poëzie, terwijl hier net in amper achthonderd woorden is gedemonstreerd dat interpretatie in de praktijk reuze meevalt. (77)

Het draait bij poëzie niet om wie er gelijk heeft, maar wat het losmaakt, stelt ze. Ik ben het maar gedeeltelijk met haar eens. Juist dat interpreteren maakt voor veel lezers zoveel stuk. Het onheimelijke gevoel dat een gedicht of een dichtregel kan oproepen, hoeft niet altijd verklaart te worden. Maar mag er zijn en in dat geval mag er betekenis zijn, maar het hoeft niet.

Dat is juist het geheim van de poëzie.

Ellen Deckwitz: Olijven moet je leren lezen, Een cursus genieten van poëzie. Amsterdam/Antwerpen: UItgeverij Atlas, 2016. ISBN: 978 90 450 3134 7. Prijs: € 17,99. 160 pagina’s.Bestel

IJslands zwijgen

image

Een belangrijk element in Een vrouw op 1000º van Hallgrímur Helgason is het zwijgen van de personages. Een zeven seconden durende stilte bij zijn schoonvader zorgt ervoor dat Here’s vader zeven jaar wegblijft. Hij had zich ingebeeld dat zijn schoonvader tegen het huwelijk was.

Volgens de hoofdpersoon en ik-verteller Here Björnsson is het zwijgen één van de pijlers van de IJslandse cultuur. Het verklaart volgens haar ook waarom de IJslandse taal al die jaren hetzelfde is gebleven: ‘we gebruiken de taal bijna niet.’

Het verklaart ook het gebruik van dichtvormen als het kwatrijn, die in de loop van die duizend jaar nauwelijks gewijzigd zijn. Of zoals de ik-verteller het zegt:

Wij IJslanders zijn daarentegen het enige volk ter wereld dat zijn taal zo vereerde dat het ervoor koos haar zo min mogelijk te gebruiken en haar ongerept te bewaren als een heilige, eeuwige ‘nationale maagd’. Daarom is het IJslands een onbevlekte maagd van in de zestig, maar nu is ze uiteindelijk door seks bezeten en voor ze sterft verlangt ze er alleen maar naar zich te laten ontmaagden. Dat zal gebeuren. (93)

In Hallgrímur Helgasons roman Een vrouw op 1000º is dat ook het dilemma. De verteller verwijst er vaak naar, het verliezen van de cultuur door de globalisering. De jarenlange isolatie van het eiland in de Atlantische Oceaan is gedaan. IJsland verliest meer en meer haar identiteit door de komst van Amerikanen en Europeanen op het eiland.

De angst spreekt hier duidelijk. Over honderd jaar wordt er geen IJslands meer gesproken. De taal heeft meer woorden dan sprekers. In het verleden heeft de complete isolatie van de rest van Europa de cultuur en identiteit behouden, maar nu verdwijnt ze langzaam maar zeker. De memoires van de ik-verteller Here Björnsson zijn hier het laatste overtuigende bewijs van.

Het is diezelfde identiteit die de Duitsers zo prezen. IJsland was al de enige Germaanse taal ontsnapt aan de overheersing en invloeden van het Romeins. Door IJsland bleven veel Germaanse saga’s en mythes behouden. Ze zijn het ‘oergermaanse volk dat de levensvonk van ons allen bewaart.’

Here antwoordt hier droogjes op. Ze zegt dat het enige bijzondere van de IJslanders is dat ze nog bestaan en het zo lang hebben uitgehouden. Maar dat niemand echt gehecht is aan ze.

Als we morgen zouden verdwijnen, zou niemand ons missen. (369)

Ik vind het een interessant spanningsveld waarin de hoofdpersoon begrijpelijkerwijs zit. Haar kinderen zijn bezeten van geld, hebben het van haar afgepakt nog voor ze dood is. De cultuur verdwijnt door de globalisering. Mocht de oorlog aan ze ontsnappen, de onafhankelijkheid van IJsland lijkt eerder een doodsteek dan een bevrijding te zijn.

Voor mij leeft de IJslandse cultuur juist meer dan ooit. Een boek als Een vrouw op 1000º is daar het bewijs van. De prachtige verhalen, geheel eigen stijl en samensmelting van culturen die het boek nastreeft, maakt het tot een roman die veel andere boeken overstijgt. De eigenheid van IJsland spreekt boekdelen.

Hallgrímur Helgason: Een vrouw op 1000º, Uit de memoires van Herbjörg Maria Björnson. Vertaald uit het IJslands door Marcel Otten. Utrecht, Amsterdam, Antwerpen: Uitgeverij De Arbeiderspers, 2014. 542 pagina’s. Prijs: € 24,95

Een perfecte dag voor literatuur

Hallgrímur Helgasons roman Een vrouw op 1000º was vorige week het boek van de leesclub Een perfecte dag voor literatuur van notjustanybook.nl. Lees de bijdragen van anderen in de reacties.

Lees ook mijn andere bijdrages over Een vrouw op 1000º van Hallgrímur Helgason:

Onderwijsvernieuwing

image

Steve Jobs heeft aan het eind van zijn leven in het contact met Obama gewezen op het hopeloos ouderwetse onderwijsstelsel. Hij verbaast zich erover dat de schoolklas nog helemaal is ingericht volgens een systeem waarbij de leerkracht voorin de klas bij het bord staat en de leerlingen uit het schoolboek hun informatie halen.

Leerkrachten moesten behandeld worden als specialisten, zei hij, niet als fabrieksarbeiders die aan de lopende band staan. Schoolhoofden zouden de bevoegdheid moeten hebben om hen aan te nemen en te ontslaan op basis van hun kwaliteiten. Scholen zouden tot minstens 6 uur ’s avonds en elf maanden in het jaar open moeten zijn. (649)

Al het leermateriaal en tests moeten volgens Jobs digitaal beschikbaar zijn, aangepast aan elke leerling met directe feedback. Het vraagt om een heel andere inrichting van het onderwijs, afgestemd op elke individuele leerling en de leerkracht die daar als coach doorheen laveert. Het huidige onderwijs – ook in Nederland – is veel te veel ingericht op alles om de leerling heen en niet op de leerling zelf.

Politiek verlamt

Het project valt stil en Steve Jobs is teleurgesteld in Obama.

‘Hij heeft moeite met het geven van leiding omdat hij niet graag mensen schoffeert of wegstuurt.’

In zijn gesprekken met de president valt hem op dat politiek verlamt, zeker als je op een positie zit waarbij je macht afhankelijk is van anderen.

‘De president is heel slim, maar hij bleef maar redenen geven waarom dingen niet konden. Ik werd er woest van.’
Walter Isaacson: Steve Jobs, de biografie. Oorsponkelijke titel: Steve Jobs - the Biography. Vertaald door Rob de Ridder. 16e druk. Houten, Antwerpen: Uitgeverij Unieboek/Het Spectrum, 2013 [eerste druk: 2011].

Mindere kanten van Steve Jobs

image
De andere kant van de biografie over Steve Jobs

Biograaf Walter Isaacson besteedt in zijn biografie over Steve Jobs ook aandacht aan de mindere kanten van Steve Jobs: zijn woede-uitbarstingen en het genadeloos neerhalen van mensen. Het gevoel dat de Apple-oprichter heeft voor een product, lijkt afwezig te zijn als mensen niet doen wat hij voor ogen heeft. Hij kan ze dan diep kwetsen en veel pijn doen.

Als een goede biograaf betaamt, zoekt Walter Isaacson naar een reden voor dit gedrag. Het meedogenloos eerlijk zijn van Steve Jobs ligt bij het streven naar perfectie. Bovendien leidt het vaak weldegelijk ergens toe.

Tientallen collega’s die Jobs het meest heeft gekwetst, beëindigen hun opsomming van horrorstory’s met de opmerking dat hij hun dingen heeft laten doen waarvan ze nooit hadden kunnen dromen dat die konden. (671)

Het is wat softwareontwerper Bud Tribble het ‘reality distortion field’ noemt. Het moedwillig trotseren van de werkelijkheid om daarmee mensen tot grootse daden te krijgen. Dat begint al als hij Stephen Wozniak vraagt mee te helpen bij het ontwerpen van een spelletje voor Atari.

Volgens Jobs moest het project binnen vier dagen klaar zijn, terwijl de meeste technici maanden nodig hebben voor zo’n ontwerp. Een onmogelijke deadline die Jobs zelf gesteld heeft. Het lukt Wozniak. Hij weet zelfs het aantal gebruikte chips tot een minimum te beperken. Hetzelfde gebeurt bij het ontwerp en de bouw van de Apple II, waarvan overigens bijna zes miljoen zijn verkocht.

Dat verdraaien van de werkelijkheid gaat heel ver bij Steve Jobs. Hij doet hetzelfde als hij hoort dat er bij hem kanker is geconstateerd. Hij wil zich aanvankelijk niet hiertegen laten behandelen en meent dat hij het zelf kan bestrijden met een fruitdieet.

Het ontkennen van de kanker, haalt het echter niet weg. Het anders zo effectieve ‘reality distortion field’ maakt het probleem alleen maar groter. De aanname dat hij dingen met zijn wil kan beïnvloeden, werkt hier niet. Als hij geopereerd wordt, zien de artsen dat de kanker is uitgezaaid:

Hadden ze negen maanden eerder geopereerd, dan waren ze de uitzaaiing mogelijk voor geweest, hoewel ze dat nooit zeker kunnen weten. (546)

Dat is de keerzijde van een karakter dat hem vaak vooruit had geholpen. Het focussen op dingen en ontkennen van dingen die er zijn, het ‘reality distortion field’ lijkt dit keer de ziekte alleen maar te verergeren. De loop van de geschiedenis loopt zoals ze loopt, maar zonder koppigheid van Steve Jobs was ze anders verlopen.

Walter Isaacson: Steve Jobs, de biografie. Oorsponkelijke titel: Steve Jobs - the Biography. Vertaald door Rob de Ridder. 16e druk. Houten, Antwerpen: Uitgeverij Unieboek/Het Spectrum, 2013 [eerste druk: 2011].

Wat kun je leren van Steve Jobs?

image

Wat kun je veel leren van het leven van Steve Jobs. Ook omdat het mooi, overzichtelijk en eerlijk is opgeschreven door zijn biograaf. Ik heb de afgelopen weken met veel plezier gelezen in Steve Jobs, de biografie van Walter Isaacson. Het is meer dan het boeiende relaas van het leven van een computer en internetpionier. Steve Jobs staat aan de basis van de moderne tijd met computers, tablets en smartphones. En je kunt heel veel van deze bijzondere man leren.

Steve Jobs heeft vooral de laatste decennia de wereld radicaal veranderd. Een leven zonder digitale media, communicatie en netwerken is niet meer in te denken. Ik stuitte op de biografie van deze computerpionier en medeoprichter van Apple in een uitgave van 3 euro bij de Action. Dat kon ik niet laten liggen. Het lezen kon ik evenmin laten. Ik werd al gegrepen bij de eerste bladzijden.

Verheerlijking of verafschuwing

Veel biografen neigen naar een verheerlijking of waanzinnige afschuw van hun onderwerp. Ze bekijken daardoor het subject van de levensschets niet meer met een neutrale blik. De geloofwaardigheid van de biografie is van veel dingen afhankelijk. Dat betekent dat vriend en vijand aan het woord komen. Als het even kan, moet de gebiografeerde daar zelf op reageren. Het geeft een genuanceerder beeld. Want grote personen hebben niet alleen vrienden, ze bezitten ook (veel) vijanden.

Een boek over iemand van meer dan 700 bladzijden en dat in één keer lezen. Het betekent voor mij dat het een interessant onderwerp is. Dat geldt voor weinig andere mensen. Meestal blijft een biografie hangen in een voornemen en bladeren door het lijvige werk. Volledigheid is meestal de oorzaak van die zwaarlijvigheid.

Inkijkje in boeiende wereld

Het boek geeft een inkijkje in de boeiende wereld van computer- en internetpioniers: de jaren ’70 in Silicon Valley. Of zoals Isaacson het zelf samenvat:

De sage van Steve Jobs’ leven valt samen met de scheppingsmythe van Silicon Valley: een bedrijfje beginnen in de spreekwoordelijke garage en het uitbouwen tot het waardevolste bedrijf ter wereld. Zelf heeft hij niet veel uitgevonden, maar hij was een meester in het samenvoegen van ideeën, kunst en technologie op een manier die de toekomst bepaalde. (671)

De kracht van Jobs ligt in de combinatie van het grote geheel kunnen overzien, maar tegelijkertijd op de kleinste details letten. Steve Jobs doet dit vanuit een poëtische liefde voor de techniek. Creativiteit en technologie gaan hand in hand samen en vormen een eenheid.

Eenheid en eenvoud

Dat verlangen naar eenheid en eenvoud is de impuls die Steve Jobs drijft. Een product moet niet alleen functioneel zijn, maar ook mooi zijn. Hij vindt dat uiterlijk (buitenkant) en innerlijk (binnenkant) een eenheid vormen. Hardware en software moeten perfect op elkaar zijn afgestemd. Een product moet er van binnen net zo gelikt uitzien als van buiten.

De eenvoud, het minimalisme en bauhausprincipe, waar Walter Isaacson de hele biografie over schrijft, komt in alle gedaantes terug. Het gaat dan niet alleen over het product zelf, maar ook over de productie. Onder leiding van Tim Cook reduceert Apple het aantal hoofdleveranciers en brengt zo de voorraad nog verder terug. In het jaar dat Steve Jobs operations er zelf bij deed, was de voorraad al teruggebracht van twee maanden naar een maand. Onder Tim Cook gaat het naar twee dagen en soms zelfs voor niet meer dan vijftien uur. Het maakt de levering van producten heel wendbaar.

Reality distortion field

Maar het is niet alleen trompetgeschal van Walter Isaacson. Zo besteedt hij veel aandacht aan het ‘reality distortion field’, een aan Star Trek ontleend begrip. De aliens scheppen zo hun nieuwe wereld en Steve Jobs schept met hetzelfde ‘reality distortion field’ een eigen werkelijkheid die nauwelijks in deze wereld past maar voor veel vernieuwing heeft gezorgd.

Ik ben heel erg vervuld van deze bijzondere biografie. Daarom komen er zeker nog een paar blogs over hem en wat ik van hem leer.

Walter Isaacson: Steve Jobs, de biografie. Oorsponkelijke titel: Steve Jobs - the Biography. Vertaald door Rob de Ridder. 16e druk. Houten, Antwerpen: Uitgeverij Unieboek/Het Spectrum, 2013 [eerste druk: 2011].